Revolverlerde kullanılan dahili (iç) güvenlik sistemleri

[blacksea]

 
Revolverlerde kullanılan dahili (iç) güvenlik sistemleri:
 
Ülkemizde konu silahlar olunca; “saldırganı bacağından vurup etkisiz hale getirmek gereklidir” gibi, “hırsızı yatak odasında vurmakta sorun yoktur” gibi nesilden nesile aktarılan efsanelerimiz vardır.
Bu yazıda, yukarıdakiler kadar yaygın olmasa da diğer bir örnek olan “toplu tabancada horoza karşılık gelen hazne boş bırakılır” söylemine cevap arayalım.
 
Modern çift hareketli revolverlerin dahili (iç) güvenlik özelliklerine bakmadan önce revolverlerin bu konudaki tarihi dönüşümlerini kısaca incelemekte fayda var.
 
1840’lardan itibaren yaygınlaşan kapsüllü, kara barutlu, tek hareketli ilk revolverler; aynı namlu ağzından dolma tek atışlı silahlar gibi silindirin ön kısmından barut ve kurşun ile yüklenip, silindirin arkasından kapsül takılarak doldurulmaktaydı.
 
İki kademeli horoza sahip bu tabancalarda, horoz ilk çentiğe alındığında, silindir doldurma amaçlı döndürülebilmekte idi. Tam kurulduğunda tabanca atışa hazır hale gelmekteydi (bazı modellerde doldurma çentiğinden sonra ikinci bir yarım kurma çentiği ve atışa hazır çentiği olmak üzere toplam 3 pozisyonlu horoz tasarımları da mevcut imiş).
 
Yaşanan kazalar nedeniyle, kapsülün üstüne horozu indirmek veya bu şekilde taşımak çarpma ve düşme durumunda tabancayı tamamen güvensiz hale getirmekteymiş.
 
Bu nedenle silindirin kapsüllerin takıldığı ön tarafına horoz istirahat kanalları yapılmış. Bu durumda güvenli taşıma için ya horoz bu kanallardan birine yerleştiriliyordu (keza silindir de kilitlenmiş oluyordu) ya da horoza karşılık gelen hazne boş bırakılıp, 5 kurşun ile taşınıyordu.
 

 
1870’lerde bugün kullanılmakta olan mermi kartuşunun icadı ve dumansız barut ile tek hareketli revolverler doldurma hızı açısından çağ atlamıştı. Artık mermi silindirin arkasından hızlı bir şekilde yüklenebiliyordu. Ancak hem tabancaların gövde, nişangah gibi gelişmesi hem de arkadan yüklenen mermi haznelerinin genişliği nedeniyle silindirde istirahat kanalları için yer kalmamakta idi.
 

 
Dönemin efsane tabancası Colt S.A.A. bu duruma şöyle bir çözüm getirmiş: Horozdaki doldurma çentiğinden önce ilave bir çentik daha eklemiş ve tabancanın 6 mermi ile taşınması durumunda bu ilk güvenlik çentiğinde taşınması gerektiği sonucu doğmuş. Böylece horozdaki iğne mermi kapsülünden uzak tutulmaya çalışılmış. Bu sisteme güvenlik çentiği (safety notch) demişler.
 
Fakat ne var ki bu çentik belli bir şiddetin üstündeki düşme veya darbelerde kolayca kırılarak, pek çok ölümlü, yaralanmalı kazaya sebebiyet vermiş. Aşağıdaki resimde okla işaretli horoz çentiği ve tetik ucunun ne kadar ince olduğu görülmekte.
 

 
Bu nedenle o dönemin insanları şu şekilde 2 yol benimsemişler:
1) Horozu silindirde 2 mermi arasına indirmek: Bu durumda silindir kilitlenmediği için silindir durdurucu başta olmak üzere iç aksamda hasarlar ve çizilmeler olması sorunu ve iğnenin hasar görme riski sorunu.
2) Tabancayı 1 dolu-1 boş-4 dolu şeklinde doldurup, horozu tam olarak indirip, horozun önündeki hazneyi boş bırakmak: Her ne kadar planlı bir kavgaya gitmeden önce 6. mermiyi yüklemek sorun olmasa da beklenmedik bir durumda 6 kapasiteli bir tabancayı 5 kapasite ile taşıyıp, atış gücünün % 17 sinden feragat edilmesi sorunu.
 
Zamanla çift hareketli revolverler yaygınlaşır iken, iğnenin horozdan gövdeye alınması gibi, silindirin yana açılması gibi değişiklikler ile beraber 20. yy.dan itibaren iç aksam üzerinde de çeşitli metotlar ile geliştirmeler yapılıp, bahse konu kazaların önlenmesi amaçlanmış
 
Bu metotlar genel olarak 2’ye ayrılmış:
 
1-     Transfer çubuk emniyeti (transfer bar safety)
 
Taurus, Ruger, Colt gibi firmaların uyguladığı bu sistemde hareketini tetikten alan bir çubuk horoz ile iğne arasına girerek ateşlemeyi sağlar.
Tetik istirahat halindeyken çubuk aşağıdadır. Horoz gövdeye yaslanır, horozun iğne ile hiçbir teması yoktur.
Tetik çekilirken çubuk yukarı gelerek horoz ile iğne arasındaki boşluğu doldurur. Horoz çubuğa çarpar, çubuk iğneye çarparak horozun enerjisini iletir, mermi patlar.
 
Şayet (örneğin atıştan vazgeçilip) horoz dolu bir silindir haznesine indirilecekse; horoz tutulup tetik çekildiğinde horoz seardan kurtulduğu anda tetik bırakılırsa çubuk aşağı iner ve güvenli şekilde horoz indirilir (yarım oto tabancada iğne blok emniyetinin devreye girmesi mantığına benzer şekilde).
 

 
Sistemin dezavantajları:
-Transfer çubuğu her tetik çekişinde darbeye maruz kalır.
-Horozun hareketini iğneye iletirken, horozun enerjisini iletmede bir miktar kayıp olur.
-Şayet transfer çubuğu kırılırsa veya sökülüp tabancadan alınırsa silah hiçbir şekilde çalışmaz.
 Artık horoz ile iğne arasında fiziksel bir temas söz konusu olmaz.
-İğneden horozlu tabancalarda kullanılmamaktadır.
 

 
Yukarıdaki resimler Taurus Rossi C. J. tüfeğime ait.
A: Tetik istirahat pozisyonunda. Transfer çubuğu aşağıda.
B: Tetik çekilip horoz kurulurken transfer bar yükselerek horoz ile iğne arasındaki yerini almakta.
C: Ateşleme durumu. Horoz transfere bara, transfer bar iğneye hareketi iletmiş durumda. Tetiğin istirahat durumuna dönmesi ile beraber transfer çubuğu da aşağıya inecek.
 

 
Yukarıdaki resimlerde:
1: Bir revolverin orijinal versiyonu (sağda). Aynı tabancanın transfer çubuk emniyeti içeren modern bir klonu.
2: Günümüzde üretimi yapılan ve transfer çubuk emniyeti olan tek hareketli bir revolver.
 
2-     Horoz blok emniyeti (hammer block safety)
 
S&W, Rossi gibi firmaların uyguladığı bu sistemde hareketini tetikten alan bir kol, tetik istirahat halinde iken horoz ile iğne arasında durur.
Tetik istirahat halindeyken kol yukarıdadır.
Tetik çekilirken kol aşağı inerek horozun önünden çekilir ve bu şekilde horozun iğneye teması konusunda bir engel kalmaz.
 
Horoz blok emniyeti sökülerek tabancadan alınırsa silah bu emniyet özelliğini kaybetmekle beraber çalışmaya devam eder.
 

 
Sistemin dezavantajları:
-Horoz blok emniyeti işini yapan kol yan kapak üzerindeki yuvasında çalıştığından, üretimi daha maliyetli ve zor.
-Yan kapağın takılması işçiliği biraz daha fazla dikkat gerektirir (kapağı takarken kolun yukarıda olması gerektiği unutulmamalıdır).
 

 
Yukarıdaki resimlerde:
A: Tetik istirahat pozisyonunda. Horoz blok emniyeti yukarıda.
B: Tetik çekilip horoz kurulurken horoz blok emniyeti aşağıya inerek horozun yolunu açmakta.
C: Ateşleme durumu. Arada horoz blok emniyeti gibi bir engel kalmadığından horoz iğneye temas etmekte. Tetiğin istirahat durumuna dönmesi ile beraber horoz blok emniyeti yukarıya çıkacak.
 
S&W revolverlerdeki bir diğer düşme ve çarpma emniyeti olan Geri Tepme Kızak emniyeti (rebound slide).
 
Geri tepme kızağı olarak adlandırılan parça; tetik istirahat pozisyonuna getirildiğinde horozu hafifçe geriye doğru iterek horozun iğneden uzaklaşmasını sağlar.
Geri tepme kızağındaki kam şeklinde bir çıkıntı, tetik istirahat pozisyonuna döndüğünde horozun altındaki kam şeklindeki çıkıntının altına girerek horozu kilitler. Bu nedenle düşme veya çarpma durumunda horoz ileri hareket edemez.
 
Okyanus ötesinde; geri tepme kızak emniyeti olan S&W revolverlerde horoz blok emniyetine çok gerek olmadığını düşünenler olduğu gibi, iki unsurun birbirlerini tamamladığını savunanlar da mevcut.
 

 
Yukarıdaki resimlerde:
A: Tetik çekilmekte.
B: Horoz düşmüş, tetik bırakılmamış.
C: Tetik istirahat pozisyonuna dönmüş. Geri tepme kızağı (yayının basıncı ile), çıkıntısı (kam) marifetiyle horozu hafifçe geri alıp, kilitlemiş.
 
S&W iç güvenlik sistemleri ile ilgili resimleri videosundan aldığım Larry Potterfield abimize gıyabında teşekkür ederim.
 
Colt firması 1905 yılında bir tür horoz blok emniyeti olan “Positive Lock Mechanism” patentini alıp tabancalarında kullanmış, yakın zamanlardaki üretimlerinde transfer çubuk emniyeti kullanmakta.
 
Ruger firması 1970 lerden itibaren transfer çubuk emniyeti kullanmakta.
 
S&W ise, 1930’lardan itibaren horoz blok emniyetini kullanmakta. 2 farklı horoz blok emniyeti tasarımından sonra 1944 yılında Amerikan uçak gemisinde uçaktan inen bir pilotun yüksekten düşen Victory model revolveri güverteye düşüp patlayarak bir denizcinin ölümüne sebep olmuş. Araştırmada, kapakta yay görevi gören mevcut horoz blok emniyetinin koruyucu gresin donması, toz vs nedenlerle işlevini yapamadığı sonucuna ulaşılmış. Parça üçüncü kez modifiye edilip, günümüzde kullanılan halini almış.
 

 
thehighroad.org dan alınan yukarıdaki resimlerde:
A: 1899 model S&W M-P revolveri. Horoz blok emniyeti yok, geri tepme kızak emniyeti yok.
B: 1908 model S&W M-P revolveri. Geri tepme kızak emniyeti var.
C: 1920’lerde kullanılmaya başlanan ilk ve ikinci nesil horoz blok emniyetleri yan kapağa monte metal yay şeklinde. Resimdeki revolverde ikinci nesil horoz blok emniyeti.
D: 1944’teki ölümlü kazadan sonra son halini alan ve günümüzde halen kullanılan, yan kapaktaki yuva tarafından yataklanan horoz blok emniyeti.
 
 
Yazının başındaki “toplu tabancada horoza karşılık gelen hazne boş bırakılır” söylemine geri dönersek.
 
MKEK 1990’lar başında ithalata başladığına göre bugün ortalıkta bulunan ruhsatlı bir revolverde, teorik olarak, yukarıdaki 2 sistemden biri bulunmalı. Tetik çekilmedikçe tabancanın düşme-çarpma vs ile ateş etmesi mümkün olmamalı.
 
Ancak;
-İyilerini tenzih ederim ama ülkemizdeki boyama ve süsleme konusunda son derece mahir ama silah mekaniği konusunda ilgisiz esnaflardan biri silahı söküp, misal, S&W horoz blok emniyetini arttırmış olabilir veya geri tepme kızak yayını değiştirmiş olabilir.
-Silahın önceki bir meraklı sahibi silahı sökmüş ve S&W geri tepme kızağındaki çıkıntıyı eğelemek gibi bilinçsizce müdahalelerde bulunmuş olabilir (dikkatli ve emniyetli bir fonksiyon testi ile bu ihtimal elimine edilebilir).
 
Saygılar

[ceycey]

Elinize emeklerinize sağlık Sn.Blacksea.Yine teknik, objektif ve eksiksiz bir çalışma olmuş.


 
Horoz blok emniyetini sağlayan bu kol, SW ve Rossi'lerde son derece sağlam imal edilmiş ve kırılması çok zor. Bu kol revolverin emniyetli olarak taşınmasını ve kullanılmasını sağlayan son derece yararlı ve kullanışlı bir parça. Lupus üstadımız bir yazısında bu parçayı ve işlevini özellikle anlatmıştı. Bulabilirsem ekleyeceğim.

[blacksea]

Teşekkür ederim Sn ceycey.

Horoz blok emniyetinin kırıldığını bildiren bir kaynak görmedim yazıyı hazırlarken. Transfer barın ise çok nadiren de olsa kırıldığı vakalar mevcut.

Bence hem darbeye maruz kalmaması nedeniyle daha sıhhatli çalışma yapısı olması hem de sökülüp alınırsa tabancanın işlev dışı kalmaması nedeniyle horoz blok emniyeti daha iyi bir seçenek.


Bu arada konu dışı bir husustan bahsetmek istiyorum:

S&W horoz blok emniyeti, bugün halen kullanılan ve üçüncü nesil olarak adlandırılan şekline 1944'te yaşanan bir kazadan sonra gelmiş.
Konu kazada yüksekten düşen Victory model bir S&W ateş edip bir denizcinin ölümüne neden olmuş.
Yapılan komisyon araştırması neticesinde donanma S&W a güvenlik özelliğini geliştirmesini, yüksekten düşme durumunda kazaya önlem almasını bildirmiş.
S&W bildirimden sonra bir hafta gibi bir süre içinde şu andaki sistemi geliştirip, sıradaki siparişlerini garantiye almış.

Coni hayranı falan değilim, bilakis hiç sevmem ama adamların 400 küsür bin askerinin öldüğü bir savaşın ortasındayken kazaen ölen bir askeri için aldığı aksiyon hakikaten kayda değer. İnsan düşünmeden edemiyor, bizde olsaydı ne olurdu veya ne olmazdı...

[ceycey]

Lupus Üstadımızın 03.3.2009 tarihli yazısı(Resimler maalesef silinmiş)

Arkadaşlar çoğumuzda temelleri gençlik yıllarımıza ve silahlarla ilk tanışma zamanlarımıza dayanan, revolverlerin emniyet güvenliği zayıf silahlar olduğu yönünde bir önyargı mevcuttur. Peki bu düşüncelerimizin gerçek manada mekanik temelleri de var mıdır? Aşağıdaki yazıyı okuyup, kendi dağarcığınızdaki bilgilerle değerlendirdikten sonra, bu konudaki kararı sizlere bırakıyorum.

Aşağıda 1 ile işaretli olan parça, 3 numaralı tetik yayı taşıyıcısı üzerindeki tutucu ve yan gövde kapağı içerisindeki yatakta, alt ucundaki boşluğun izin verdiği ölçüde hareket bir maniveladır.

Bu parçanın 2 numaralı ucu istirahatte horoz ve gövde arasında durarak, horozun ileriye kapsüle doğru hareketini tamamen engeller. Tetik çekilirken son aşamaya yaklaşıldığında ise, aşağıya doğru kayarak, horozun önünden çekilir ve horoz ateşleme yapabilecek şekilde kapsüle veya iğneye ulaşır. Yani bir atıcı tetiği sonuna kadar çekmedikçe ve parçada mekanik bir arıza olmadıkça, horozun iğneye veya kapsüle ulaşması mümkün değildir.

Horozun iğne veya kapsüle ulaşmasını engelleyen bir diğer mekanizma da, tetik yayı taşıyıcısı ve horzun üzerindeki emniyet mesafesi çentikleridir. Aşağıdaki resimdeki 1 numaralı horoz çıkıntısı, 2 numaralı tetik yayı taşıyıcısı çıkıntısının üzerinde durduğu müddetçe, horozun ileri hareketi mümkün değildir. Tetik çekilmeye başladığında 2 numaralı çıkıntı geriye doğru hareket ederek, 1 numaralı çıkıntının kendi üst sınırına kadar ulaşabilmesine olanak tanır. Tetik salındığında ise, tetik yayı taşıyıcısı öne doğru hareket eder ve bu çıkıntılar üst üste geldiğinde, horoz tekrar güvenlik mesafesine geri itilir ve orada kilitlenir. İki çıkıntının toplam yüksekliğinden oluşan bu güvenlik mesafesi, istirahat halinde her zaman korunmaktadır.

Fişek yatağı dolu taşınan bir revolver, fişek yatağı dolu taşınan bir SIG Sauer P serisi veya Glock modelinden daha az güvenlikli değildir. Hatta parça geometrisi ve genel mekanik dizayn özellikleri nedeni ile daha güvenlikli olarak bile değerlendirilebilir. Tabi sonuçta konuyu herkes farklı bakış açılarından değerlendirip, farklı yargılara varabilir.

Saygılar.

[blacksea]

Lupus Üstadımızın 03.3.2009 tarihli yazısı(Resimler maalesef silinmiş)

Aşağıda 1 ile işaretli olan parça, 3 numaralı tetik yayı taşıyıcısı üzerindeki tutucu ve yan gövde kapağı içerisindeki yatakta, alt ucundaki boşluğun izin verdiği ölçüde hareket bir maniveladır.

Bu parçanın 2 numaralı ucu istirahatte horoz ve gövde arasında durarak, horozun ileriye kapsüle doğru hareketini tamamen engeller. Tetik çekilirken son aşamaya yaklaşıldığında ise, aşağıya doğru kayarak, horozun önünden çekilir ve horoz ateşleme yapabilecek şekilde kapsüle veya iğneye ulaşır. Yani bir atıcı tetiği sonuna kadar çekmedikçe ve parçada mekanik bir arıza olmadıkça, horozun iğneye veya kapsüle ulaşması mümkün değildir.

(S&W) Horoz blok emniyeti (hammer block safety). 

Lupus Üstadımızın 03.3.2009 tarihli yazısı(Resimler maalesef silinmiş)

Horozun iğne veya kapsüle ulaşmasını engelleyen bir diğer mekanizma da, tetik yayı taşıyıcısı ve horzun üzerindeki emniyet mesafesi çentikleridir. Aşağıdaki resimdeki 1 numaralı horoz çıkıntısı, 2 numaralı tetik yayı taşıyıcısı çıkıntısının üzerinde durduğu müddetçe, horozun ileri hareketi mümkün değildir. Tetik çekilmeye başladığında 2 numaralı çıkıntı geriye doğru hareket ederek, 1 numaralı çıkıntının kendi üst sınırına kadar ulaşabilmesine olanak tanır. Tetik salındığında ise, tetik yayı taşıyıcısı öne doğru hareket eder ve bu çıkıntılar üst üste geldiğinde, horoz tekrar güvenlik mesafesine geri itilir ve orada kilitlenir. İki çıkıntının toplam yüksekliğinden oluşan bu güvenlik mesafesi, istirahat halinde her zaman korunmaktadır.

(S&W) Geri tepme kızak emniyeti (rebound slide).


Sn ceycey,

Lupus Üstadın konu ile ilgili bilgi dolu mesajı için çok teşekkürler. Mesajı görünce insan fark ediyor, 17 yıl ne kadar çabuk geçmiş