Niye 9 X19 mm bu kadar yaygın?

[Sabri]

XIX. yüzyıla kadar ateşli silahlar, ağızdan dolduruluyordu. Doldurmadaki ve ateş süratinde yavaşlık, arkadan doldurmanın avantajları yeni mermi ve ateşleme yöntemlerinin icadıyla değişti. Önce kağıt kartuşlar kullanılırken, 1808 de Jean Samuel Pauly ilk merkezden ateşlemeli metal kartuşu icat etti. Kenardan ateşlemeli fişek, mucidi Louis Nicola Flaubert tarafından 1845 de ortaya kondu.

Ateşli silahlar, kişisel savunmadan avcılığa, askeri kullanımdan sportif atışa kadar çeşitli amaçlara hizmet etmek için farklı kalibrelerde üretilir. Kalibre seçimi, güç, isabetlilik, geri tepme, boyut ve maliyet gibi faktörleri etkiler; bu da ateşli silahların farklı ihtiyaçları karşılamak üzere çeşitli kalibreler sunmasına neden olur..

Örneğin .45 kalibre 1899-1902 arasındaki Filipinlerde Moro'larla savaşta, düşük kalibrelerle vurulmasına rağmen yıkılmayan, ellerindeki palalarla Amerikan askerlerini doğrayan yerlileri durdurabilmek için icat edilmiştir. 1904 de Samuel Colt tarafından bulunan bu kalibre, .45 ACP, Colt 1911 ile birlikte uzun yıllar bir çok ordu ve güvenlik gücünün beylik tabancasında mühimmat olarak kullanılmıştır.

Günümüzde birçok tabanca mermi kalibresi mevcut ( Aşağıdakiler de Rusların kullandığı kalibreler yok):



Bunların içinde  9x19 en çok kullanılan çap. Niye aradan sıyrılmış? Neden en çok kullanılan, bir göz atalım: 

9mm kartuşu, ilk olarak 1902 yılında Georg Luger tarafından geliştirilmiş olup, günümüzde dünyanın en yaygın ve popüler kalibrelerinden biri haline gelmiştir. Bunun başlıca sebepleri şunlardır:

---

1. Askeri ve Emniyet Teşkilatlarının Tercihi

• Standardizasyon: NATO, 1980'lerde 9mm'yi tabanca ve hafif makineli tüfekler için standart mühimmat olarak benimsemiştir. Bu karar, 9mm'nin Avrupa askeri silahlarıyla uyumluluğu nedeniyle alınmış ve ABD ordusunda ikonik Beretta M9, .45 ACP'nin yerini almıştır.
  
• Küresel Kullanım: Pek çok ülkenin emniyet teşkilatları, boyut, kapasite ve etkinlik dengesi nedeniyle 9mm'ye geçiş yapmıştır. Örneğin, ABD'deki birçok polis departmanı 20. yüzyılın sonlarında Glock 17 ve Sig Sauer P226 gibi 9mm tabancaları benimsemiştir.
  

---

2. Çok Yönlülük ve Performans

• Kontrol Edilebilir Geri Tepme: 9mm, hafif bir geri tepme sunar, bu da hem yeni başlayanlar hem de deneyimli atıcılar için daha isabetli ve hızlı atışlar yapmayı kolaylaştırır.
  
• Etkili Balistik Performans: Modern mermi tasarımlarındaki gelişmeler, özellikle hollow-point mühimmat, 9mm'nin durdurma gücünü önemli ölçüde artırarak onu öz savunma ve görev kullanımı için uygun hale getirmiştir.
  
• Geniş Kullanım Alanı: 9mm, tabancalarda, hafif makineli tüfeklerde ve hatta tabanca kalibresinde karabinalarda kullanılabilir, bu da onu çok yönlü bir seçenek haline getirir.
  

---

3. Şarjör Kapasitesi

• Yüksek Kapasite: 9mm kartuşunun daha büyük kalibreler (örneğin .45 ACP) ile karşılaştırıldığında daha küçük boyutu, şarjörlerde daha fazla mermi taşınmasını sağlar, bu da silahın boyutunu artırmadan daha fazla mühimmat sunar.
  

---

4. Ekonomik ve Pratik Faktörler

• Maliyet Etkinliği: 9mm mühimmat, genellikle .40 S&W veya .45 ACP gibi daha büyük kalibrelerden daha ucuzdur, bu da onu antrenman ve hobi amaçlı atışlar için cazip bir seçenek haline getirir.
  
• Küresel Erişilebilirlik: Yaygın bir kalibre olarak 9mm mühimmat, dünyanın çoğu yerinde kolayca bulunabilir ve çeşitli durumlarda tedarik edilebilir.
  

---

5. Sivil ve Rekabetçi Atış

• Öz Savunmada Popülerlik: Güç, kapasite ve kontrol edilebilirlik dengesi, onu gizli taşıma ve ev savunması için favori bir seçenek haline getirmiştir.
  
• Yarışma Atışları:  IPSC ve USPSA gibi birçok atış sporu, düşük geri tepmesi ve hız avantajları nedeniyle 9mm tabancaları tercih eder.
  

---

6. Diğer Kalibrelerden Geçiş

• .40 S&W'nin Yerine Geçmesi: Son yıllarda, birçok emniyet teşkilatı ve sivil, gelişmiş mühimmat teknolojisi, daha düşük geri tepme ve daha fazla mermi taşıma avantajları nedeniyle .40 S&W'den tekrar 9mm'ye geçmiştir.
  
• 1980'ler Devrimi: 1980'lerde, emniyet güçleri tabancalarında revolverlerden yarı otomatik silahlara geçiş yaptı ve 9mm yarı otomatikler, ateş gücü ve güvenilirlik dengesi sayesinde baskın bir seçim haline geldi
  
  

---

7. Kültürel ve Medya Etkisi

• Hollywood ve Oyunlar:  Glock 17, Beretta 92 ve Uzi makineli tüfek gibi silahların yer aldığı filmler, TV şovları ve video oyunlarındaki varlığı, 9mm'nin popülaritesini daha da pekiştirdi.
  
• Küresel Tanınırlık:  9mm, güvenilir ve etkili bir mühimmat olarak dünya çapında ün kazanmıştır.
  

---

Günümüzde 9mm'nin yaygın olarak benimsenmesi, pratik performansı, maliyet etkinliği ve askeri, emniyet ve sivil kullanımdaki uyarlanabilirliği sayesinde mümkün olmuştur.

Sizce, bu kalibre daha uzun yıllar en çok kullanılan olarak kalır mı? Yoksa başka kalibreler  mi ön plana çıkar?

Yorumlarınızı bekleriz.

[ceycey]

Sn.Sabri,emeğiniz için teşekkürler.Gayet ayrıntılı yazmışsınız.Her yönüyle 9 mm incelenmiş.
Bir çok mermi belirli bir özelliğiyle tanınır.Örneğin 45 acp durdurucudur.Ama,delicilik özelliği düşüktür.
Bazı mermiler de delicidir,diğer özellikleri düşük orandadır.Bu merminin 1990'ların ortalarından beri
devam eden egemenliğinin en önemli sebebi,her özelliği vasatın üzerinde bir oranda bünyesinde
taşımasıdır.Yüksek çıkış hızı,delicilik,durduruculuk,isabet,ucuzluk,kolay bulunma,hafiflik,düşük geri
tepme vb.özellikler bir arada ve belirli oranların üzerindedir.Bu yüzden 9 mm mermiden vazgeçilemiyor.
Başka mermi tipine geçen birimler bir süre sonra tekrar 9 mm'ye dönüyorlar.Saydığım özellikleri belirli
oranda (örneğin 7/10) bünyesinde taşıyan bir başka mermi çıkmadığı sürece, bu egemenliği uzun yıllar
devam edecek gibi.

[alpSaral]

Kalibre üretim/seçim süreçlerinde bakılan son olgulardandır, merminin etkisi.

Zaten popüler kalibreler 20.yüzyılın başlarında ortaya çıktılar ve o zamanın teknolojisiyle hız-delicilik-durduruculuk gibi etkiler sadece hesaplanabiliyor, gözlemlenemiyordu veya kısıtlı/eksik bir gözlemleme vardı.

Mühimmatlarda bakılan en önemli olgular üretimiyle ilgili konulardı. Niye .38 çapında yaptı 9x19'u? Çünkü .38 S&W gibi (Special değil) neredeyse 50 yıllık (o tarih için) bir mühimmat ve bunun üretim kültürü vardı. Örneğin mermi saklama taşıma ekipmanları, üretim hatları gibi çok fazla değiştirilmek istenmeyen malzemelere sığacak mermi üretmek isteği vardı.

Üretim hatlarını ele alalım. Çap aynı olunca ekipmanların başlıkları gibi basit parçaları değiştirerek fişek üretim hattını bir diğer çapa hemen tahsis edebiliyordunuz.

Ayrıca yine üreticilerin namlu açmak için kullandığı alet edevatta fazla değişmiyordu.

Bu nedenle .44 .45 çaplarla .38 türevi çaplar esasen bu nedenle çok yaygındır. Hatta .32 çaplar tüfek çekirdeklerine yakınlığı yine malum.

Bunlar çoğunlukla şahsi yorumlarım.

Gelelim 9*19'a.

9*19'un parent case'i yani atası .30 luger dediğimiz 7.65*21 Parabellum tabanca fişeğidir. Georg Luger Mauser C96 ve mühimmatından memnun kalınmadığını öğrenmesi üzerine bu fişeği geliştirmiştir. Burada hedef özellikle dönemin Alman polis teşkilatı ve donanması gibi bazı kurumlardı. Enteresan şekilde bu kurumlar şartnamelerinde mermilerin "hızı" ile ilgili isterler koymaktaydılar. Delicilik veya durduruculuktan bahsedilmiyordu. Ya da "hız" sağlandığında bu iki koşulda sağlanacağı gibi bir görüş vardı. Sonuç olarak 7.65*21 fişeği 7.65*25 fişeğinden daha hızlı olması için tasarlandı.

Bu fişeğin standart çekirdek ağırlığı 93 grain idi. Yine o döneme uygun olarak bir mermi tabancasıyla birlikte tasarlandığından Luger P-08'in ilk mühimmatı olmuştur.

Takip eden ilk yıllarda Alman kurumları 116 grain (evet 115 değil, tam 7.5 gram'a denk geldiği için) çekirdek ağırlığı istemiştir. Yine hız isterleri vardı. Georg luger kovan konikliğini koruyarak darboğazı kaldırdı, kovanı tam ölçüsü olan 21,59 mm'den 19,15'mm'ye kısalttı ve günümüz 9*19 mühimmatı ortaya çıkmış oldu.

9*19'a dek tabanca mühimmatları, tıpkı tüfek mühimmatları gibi kıvırma/sıkma noktası çekirdekte açılır, kovan düz veya darboğazlı olarak tasarlanır, çekirdek bu kovana yerleştirilir ve çekirdekteki noktanın kovan karşılığına denk gelen nokta sıkılarak/kıvrılarak üretilirdi. Doğal olarak bu kovanlar tam veya yarım etekli olarak üretilir ve atım yatağına (bolt sistemlere uygun olarak) etekten otururlardı.

9*19 bu anlayışı kaldırmıştır. Fişeğin kovan ağzından namluya oturduğu, kovanın 2 eylemle (genişlet, sık) sıkıştırıldığı daha basit bir teknikle üretilebilen bir mühimmat idi.

Yine de 1980'lerden sonra, NATO'nun standart belirlemesiyle ve ardından 124 grain gibi fişeğin ve sevk barutunun güçlendirilmesiyle (45 acp bu tarz bir evrim yaşamamıştır) yerini Sn.Sabri'nin verdiği bilgiler ışığında sağlamlaştırmıştır.

Çapların devamlılığı ile ilgili olarak düşünceleri daha netleştirecek bazı tarihler paylaşmak istiyorum. Bu sürekliliği o zaman anlamak daha doğru olacaktır.

Yıl - Kalibre
1857 - .22 Short
1860 - .44 Long
1861 - .32 Short
1869 - .44 S&W
1873 - .45 Colt
1877 - .38 S&W

Bunların hemen hepsi tüfekler tarafından kullanılırken, revolverlerin çıkmasıyla birlikte önce revolverlere, sonra pistol'larla birlikte yarı otomatik tabancalara bazen doğrudan, bazen değişerek ancak çekirdek "çap"larını büyük oranda koruyarak kullanılmaya ve geliştirilmeye devam etmişlerdir.

Aslında 9*19'un tarihi ile ilgili bir yazı yazacaktım biraz onun için çalışmış ve notlar almıştım ama bu başlığı görünce buraya ekleyiverdim.


Saygılarımla.

[musti267]

Sayın yazarlar.

Kullanmaktan en memnun olduğunuz 9x19mm fişek markasını yazarsanız sevinirim ? Malum marka epey çoğaldı.

[Sabri]

Sayın yazarlar.

Kullanmaktan en memnun olduğunuz 9x19mm fişek markasını  yazarsanız sevinirim ? Malum marka epey çoğaldı.

Sn. musti267,
Sorunuz aşağıdaki konu başlığında tartışılmaktadır
https://www.tabancatufek.com.tr/showthre...light=9x19
Saygılar