21-03-2024, 22:59
Eski forumda bu konuyu Sn. Ahmet Özalp açmıştı. Bu kez ben konuyu tazelemek istedim. Tabii ki yivli fişekten söz edemiyoruz. Elin gavuru şakır şakır envai çeşit yivli fişek basarken bize YASSAH!
Fişek fiyatlarının alabildiğince uçtuğu bu dönemde, belki ilginizi çeker. Ekonomik boyutuna da elbette değineceğiz.
Kendi Yivsiz fişeğimizi doldurmamızın en önemli avantajı, ne olduğunu, nasıl etki yapacağını bildiğimiz TUTARLI ve İSABETLİ fişek elde etmek. Fişek doldurma işi aslında ciddiye alınması gereken, kurallara uyulmazsa tehlike yaratabilecek ama keyifli bir iş. Dolum işi biraz bilgi, biraz ilgi ve daha sonrası için tecrübe istiyor. Özellikle barut ile uğraşırken çok dikkat etmek gerekli. Barut miktarlarında tavsiye edilen dışında, denenmemiş miktarları kullanmak hayati risk taşır. Dolum yapılacak ortamda ateş, kıvılcım yaratacak bir cihaz olmamalı. Havalandırması iyi ama hassas tartım yaparken rüzgâr da olmamalı. Dolum yaparken konsantrasyonumuzu bozacak şeyler de ortamda bulunmamalı.
Elbette dolum işine başlarken temel bazı malzeme ihtiyaçlarımız var. Dolum malzemeleri dışında, barut ölçü kaşığı, hassas terazi, kovan kapsül çıkartma, takma, yeniden çap ayarlama cihazları, kovan kıvırma aletlerine ihtiyaç var. Bunların türlü çeşitlisi piyasada mevcut. Biraz araştırma ile temin edilebilir.
![[Resim: IMG-9528.jpg]](https://i.ibb.co/xH5bt97/IMG-9528.jpg)
Ben dolum makinası olarak 7-8 yıl önce Almanyadan bir Lee Load All amıştım. Kendi dolumunuzu yaptığınızda, fişeklerinizi değerlendirmek için bir Kronograf’da almak iyi olur. O zamanlarda Procrono Digital almıştım. Şimdi bunları almak biraz maliyetli maalesef.
Tekrar konumuza dönelim. Kendi fişeğimizi doldurmanın en büyük avantajı tutarlı fişek elde etmek dedik. Tutarlılık rastgele zamanlardaki gözlem sonuçlarının hepsinin birbirine yakın olması hali.. olarak tanımlanabilir. Yivsiz tek kurşun da olsa tutarlılık durumunda ayni fiziksel ve balistik koşullarda atılan her kurşunun aynı noktayı vurması gerekir.
Bir yivsiz tüfek fişeğinin hedefte hep aynı noktayı vurması için "Namlu Çıkış Hızı" nın tutarlı olması gerekir. 10 fps (3 m/s) den fazla namlu çıkış hızı farkı, hedefte değişik noktayı vurmaya sebep olacaktır.
Yivsiz tüfekte tek kurşunun tutarlılığı iç ve dış balistik etkenlere bağlıdır. İç balistik değişkenler kapsül (kapsül-barut uyumu= kapsül türü değişince farklılık yaratır), barut (hızlı veya yavaş yanışlı), tapa, tek kurşun türü ve ağırlığı, kıvırma türü ve miktarı iç balistiği ilgilendiren değişkenlerdir. Kendi dolumlarımızda bunları ayarlama imkanımız var. Tüm bu değişkenler namlu çıkış hızını etkiler. Kurşun ağırlığındaki 1 grain (0,06 gram) ve barut miktarındaki 0,6 grain (0,03 gram) üzeri değişkenlik atım yatağı basıncı ve bununla bağlantılı namlu çıkış hızını değiştirir.
Fabrika dolumlarında barut volümetrik olarak doldurulur. El dolumun da ise hassas terazi ile ölçme imkânımız var. Kaliteli fabrika dolumlarında bile namlu çıkış hızlarında 20 fps (6 m/s) fark vardır. El dolumlarında 15 fps (4 m/s) altında bir farka kadar düşürülebilme imkanı vardır. Namlu çıkış hızlarında ne kadar az fark ve standart sapma varsa fişek o kadar isabetli olacaktır. Namlu çıkış hızlarındaki fark hedefe isabette düşey eksende farklı vurmaya neden olur. Atım yatağı basıncındaki değişkenlikler namlu salınımını değiştirerek hedefte hem düşey, hem de yatay eksende farklı vuruşlara sebep olur.
Namlu çıkış hızındaki değişiklikler vertikal (düşey) eksende farklılık yaratırlar:
![[Resim: Hedef-dag-l-m.png]](https://i.ibb.co/hR4qsjR/Hedef-dag-l-m.png)
Yukarıdaki resimde aralarında 40 ar fps farklı çıkış hızlarındaki tek kurşunların balistik eğrileri çizildiğinde 36,5 metrede hedef üzerindeki vuruş noktalarını işaretledim. En yüksek ile en düşük namlu çıkış hızları arasında 120 fps farka rağmen vuruş noktalarının 3-4 cm’lik bir alanda üst üste dizildikleri görülüyor. Gerçek atışlarda bu farkın daha fazla olduğunu görüyoruz. Tek sorun namlu çıkış hızı farkı değildir..
Piyasadan aldığım bir fişek kutusundan rastgele örnekler alıp kesip barut ve çekirdek ağırlıklarını tarttım:
![[Resim: Resim1.png]](https://i.ibb.co/V2dRwMh/Resim1.png)
Barut miktarları arasında 60 miligram, kurşun ağırlıkları arasında ise 550 (beşyüzelli) miligram fark var. Daha fazla fişek kessem bu farkların artacağını düşünüyorum. Bu ciddi farklar hedefte dağınık bir grupmana sebep olacaktır. Bu sadece namlu çıkış hızındaki farklılıktan olmayacaktır.
Ağırlık değişince Atım yatağı basıncı değişir. Yük arttıkça basınç da artar. Yukarıda söz ettiğim gibi farklı basınç ve namlu çıkış hızı farklı namlu şahlanması yaratır. Bunun yanı sıra farklı basınçlar namludaki titreşimi farklı frekansta yaratacağından, namlu salınımının farklı anlarında çıkan mermiler vuruş noktalarının farklılaşmasına neden olur.
Yivsiz av tüfeği fişeği bir sistemdir. Kovan, kapsül, barut, tapa, yük, kıvırma her biri hem atım yatağı basıncı, hem namlu çıkış hızı üzerine etkilidir. Kendi dolumlarınızda tecrübeniz arttıkça her biri için modifikasyon yaparak uyumlu ve tutarlı bir fişek elde edebilirsiniz.
Piyasadaki fişekler yukarıda açıkladığım nedenlerle ayni kutuda bile biri birinin tıpa tıp aynısı değil. Üstelik çoğu fişek kutusunda ne içindeki barut cinsi, ne test namlusu çıkış hızı yazmaz.
Örneği standart bir hazır fişek, çok soğuk bir havada ava gittiğinizde pufff diye sizi ortada bırakabilir. Oysaki fişeği kendiniz hazırlasanız hava şartlarına göre fişeğinizin barut cinsini ve miktarını ayarlama imkanınız var.
Diyelim ki trap ya da skeet atıcısısınız. Düşük geri tepmeli (Low recoil) diye satılan subsonik fişekler, daha uzun namlu boylu tüfek kulandığınızda transsonik olup grubu dağıtabilir, başarınızı ciddi düşürür. Diyelim ki 48 cm namlu tüfeğiniz için hazırladığınız subsonik fişek, 61 cm namlulu tüfekte transsonik, 71 namlulu tüfeğinizde süpersonik namlu çıkış hızı yaratacaktır. Bu da isabet ve grupmanı cidden etkiler. Kendi dolumunuzu yapıyorsanız barut miktarını ayarlayarak, tüfeğinize uygun bir namlu çıkış hızı yakalayabilirsiniz.
“Her tüfeğin sevdiği bir fişek vardır” diye bir söz var. Evet, her tüfeğin namlu boyu ve namlu et kalınlığına göre bir namlu salınımı (harmonic) var. Diyelim ki tek kurşun atıyorsunuz. Fişeğinizin basınç ve namlu çıkış hızı bu salınımda ortadan çıkışı sağlıyorsa isabetli, harmoniğin tepe noktalarında çıkıyorsa dağınık bir grupman elde edeceksiniz demektir. Tüfeğinizin uyumuna göre test ederek size uygun basınç ve çıkış hızını kendi dolumlarınızda yakalayabilirsiniz.
“Hız saçmanın düşmanıdır” diye bir söylem var. Kurşun saçma için doğrudur. Örneğin 1200-1350 fps namlu çıkış hızınının üstünde basınçla, daha atım yatağındayken saçmalar ezilerek deforme olacak, balistiği bozularak kötü grupman yapacaktır. Ancak çelik veya tungsten saçmaları, ezilmeden, balistiği bozulmadan daha uzak mesafelere göndermek mümkün, burada barut cinsi ve miktarı farklılaşacaktır.
Dolum yaparken denenmiş dolum verilerini kullanmakta, barut miktarlarını hesapsız arttırmamak şarttır. İnternette ulaşılabilecek birçok sitede dolum verileri mevcuttur. Sonuçta kendi dolumlarınızda hassas ölçümlerle piyasadakilerden daha tutarlı fişekler elde edersiniz.
KENDİ DOLUMLARIMIZ DAHA MI EKONOMİK?
Dolum malzemelerinin pahalanması sadece bizde değil A.B.D de de sorun. Sizin için kendi dolumlarını yapmak ekonomik mi değil mi bir piyasa araştırması yaptım.
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-22.png]](https://i.ibb.co/Xy9Gfcz/Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-22.png)
(Barut piyasa fiyatları türüne göre yarı kilosu 1600 ile 2700 TL arasında değişiyor)
Şimdi bunlar üzerinden bir değerlendirme yapalım:
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-43.png]](https://i.ibb.co/pPx8GMw/Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-43.png)
Saçma sıkıları bir fişek için ilk dolum yerli piyasa ortalamasının üstünde, mükerrer dolum piyasa ile aynı fiyata geliyor ama yabancı saçma sıkılarının ortalamasından ucuz.
Tek kurşun dolumu piyasa ortalamasının altında, en ucuzu ile denk. Yabancı fişeklere göre olukça ucuz.
Eğer hurda kurşundan kendi tek kurşun, gülle, şevrotin döküyorsanız o zaman fişek başına düşen maaliyet cidden düşüyor. Elimde eskiden kalma 1000-1500 fişek dolduracak malzeme var. Yani eskileriniz varsa, maliyet neredeyse bedava…
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-03-21-20-49-05.png]](https://i.ibb.co/Tk8tX6y/Ekran-Resmi-2024-03-21-20-49-05.png)
Bence iyi dolumlar yapıyorsanız, maliyetten çok; kaliteli, tutarlı, isabetli fişek elde etmek ve hobi olarak verdiği keyif daha önemli.
Fişek fiyatlarının alabildiğince uçtuğu bu dönemde, belki ilginizi çeker. Ekonomik boyutuna da elbette değineceğiz.
Kendi Yivsiz fişeğimizi doldurmamızın en önemli avantajı, ne olduğunu, nasıl etki yapacağını bildiğimiz TUTARLI ve İSABETLİ fişek elde etmek. Fişek doldurma işi aslında ciddiye alınması gereken, kurallara uyulmazsa tehlike yaratabilecek ama keyifli bir iş. Dolum işi biraz bilgi, biraz ilgi ve daha sonrası için tecrübe istiyor. Özellikle barut ile uğraşırken çok dikkat etmek gerekli. Barut miktarlarında tavsiye edilen dışında, denenmemiş miktarları kullanmak hayati risk taşır. Dolum yapılacak ortamda ateş, kıvılcım yaratacak bir cihaz olmamalı. Havalandırması iyi ama hassas tartım yaparken rüzgâr da olmamalı. Dolum yaparken konsantrasyonumuzu bozacak şeyler de ortamda bulunmamalı.
Elbette dolum işine başlarken temel bazı malzeme ihtiyaçlarımız var. Dolum malzemeleri dışında, barut ölçü kaşığı, hassas terazi, kovan kapsül çıkartma, takma, yeniden çap ayarlama cihazları, kovan kıvırma aletlerine ihtiyaç var. Bunların türlü çeşitlisi piyasada mevcut. Biraz araştırma ile temin edilebilir.
![[Resim: IMG-9528.jpg]](https://i.ibb.co/xH5bt97/IMG-9528.jpg)
Ben dolum makinası olarak 7-8 yıl önce Almanyadan bir Lee Load All amıştım. Kendi dolumunuzu yaptığınızda, fişeklerinizi değerlendirmek için bir Kronograf’da almak iyi olur. O zamanlarda Procrono Digital almıştım. Şimdi bunları almak biraz maliyetli maalesef.
Tekrar konumuza dönelim. Kendi fişeğimizi doldurmanın en büyük avantajı tutarlı fişek elde etmek dedik. Tutarlılık rastgele zamanlardaki gözlem sonuçlarının hepsinin birbirine yakın olması hali.. olarak tanımlanabilir. Yivsiz tek kurşun da olsa tutarlılık durumunda ayni fiziksel ve balistik koşullarda atılan her kurşunun aynı noktayı vurması gerekir.
Bir yivsiz tüfek fişeğinin hedefte hep aynı noktayı vurması için "Namlu Çıkış Hızı" nın tutarlı olması gerekir. 10 fps (3 m/s) den fazla namlu çıkış hızı farkı, hedefte değişik noktayı vurmaya sebep olacaktır.
Yivsiz tüfekte tek kurşunun tutarlılığı iç ve dış balistik etkenlere bağlıdır. İç balistik değişkenler kapsül (kapsül-barut uyumu= kapsül türü değişince farklılık yaratır), barut (hızlı veya yavaş yanışlı), tapa, tek kurşun türü ve ağırlığı, kıvırma türü ve miktarı iç balistiği ilgilendiren değişkenlerdir. Kendi dolumlarımızda bunları ayarlama imkanımız var. Tüm bu değişkenler namlu çıkış hızını etkiler. Kurşun ağırlığındaki 1 grain (0,06 gram) ve barut miktarındaki 0,6 grain (0,03 gram) üzeri değişkenlik atım yatağı basıncı ve bununla bağlantılı namlu çıkış hızını değiştirir.
Fabrika dolumlarında barut volümetrik olarak doldurulur. El dolumun da ise hassas terazi ile ölçme imkânımız var. Kaliteli fabrika dolumlarında bile namlu çıkış hızlarında 20 fps (6 m/s) fark vardır. El dolumlarında 15 fps (4 m/s) altında bir farka kadar düşürülebilme imkanı vardır. Namlu çıkış hızlarında ne kadar az fark ve standart sapma varsa fişek o kadar isabetli olacaktır. Namlu çıkış hızlarındaki fark hedefe isabette düşey eksende farklı vurmaya neden olur. Atım yatağı basıncındaki değişkenlikler namlu salınımını değiştirerek hedefte hem düşey, hem de yatay eksende farklı vuruşlara sebep olur.
Namlu çıkış hızındaki değişiklikler vertikal (düşey) eksende farklılık yaratırlar:
![[Resim: Hedef-dag-l-m.png]](https://i.ibb.co/hR4qsjR/Hedef-dag-l-m.png)
Yukarıdaki resimde aralarında 40 ar fps farklı çıkış hızlarındaki tek kurşunların balistik eğrileri çizildiğinde 36,5 metrede hedef üzerindeki vuruş noktalarını işaretledim. En yüksek ile en düşük namlu çıkış hızları arasında 120 fps farka rağmen vuruş noktalarının 3-4 cm’lik bir alanda üst üste dizildikleri görülüyor. Gerçek atışlarda bu farkın daha fazla olduğunu görüyoruz. Tek sorun namlu çıkış hızı farkı değildir..
Piyasadan aldığım bir fişek kutusundan rastgele örnekler alıp kesip barut ve çekirdek ağırlıklarını tarttım:
![[Resim: Resim1.png]](https://i.ibb.co/V2dRwMh/Resim1.png)
Barut miktarları arasında 60 miligram, kurşun ağırlıkları arasında ise 550 (beşyüzelli) miligram fark var. Daha fazla fişek kessem bu farkların artacağını düşünüyorum. Bu ciddi farklar hedefte dağınık bir grupmana sebep olacaktır. Bu sadece namlu çıkış hızındaki farklılıktan olmayacaktır.
Ağırlık değişince Atım yatağı basıncı değişir. Yük arttıkça basınç da artar. Yukarıda söz ettiğim gibi farklı basınç ve namlu çıkış hızı farklı namlu şahlanması yaratır. Bunun yanı sıra farklı basınçlar namludaki titreşimi farklı frekansta yaratacağından, namlu salınımının farklı anlarında çıkan mermiler vuruş noktalarının farklılaşmasına neden olur.
Yivsiz av tüfeği fişeği bir sistemdir. Kovan, kapsül, barut, tapa, yük, kıvırma her biri hem atım yatağı basıncı, hem namlu çıkış hızı üzerine etkilidir. Kendi dolumlarınızda tecrübeniz arttıkça her biri için modifikasyon yaparak uyumlu ve tutarlı bir fişek elde edebilirsiniz.
Piyasadaki fişekler yukarıda açıkladığım nedenlerle ayni kutuda bile biri birinin tıpa tıp aynısı değil. Üstelik çoğu fişek kutusunda ne içindeki barut cinsi, ne test namlusu çıkış hızı yazmaz.
Örneği standart bir hazır fişek, çok soğuk bir havada ava gittiğinizde pufff diye sizi ortada bırakabilir. Oysaki fişeği kendiniz hazırlasanız hava şartlarına göre fişeğinizin barut cinsini ve miktarını ayarlama imkanınız var.
Diyelim ki trap ya da skeet atıcısısınız. Düşük geri tepmeli (Low recoil) diye satılan subsonik fişekler, daha uzun namlu boylu tüfek kulandığınızda transsonik olup grubu dağıtabilir, başarınızı ciddi düşürür. Diyelim ki 48 cm namlu tüfeğiniz için hazırladığınız subsonik fişek, 61 cm namlulu tüfekte transsonik, 71 namlulu tüfeğinizde süpersonik namlu çıkış hızı yaratacaktır. Bu da isabet ve grupmanı cidden etkiler. Kendi dolumunuzu yapıyorsanız barut miktarını ayarlayarak, tüfeğinize uygun bir namlu çıkış hızı yakalayabilirsiniz.
“Her tüfeğin sevdiği bir fişek vardır” diye bir söz var. Evet, her tüfeğin namlu boyu ve namlu et kalınlığına göre bir namlu salınımı (harmonic) var. Diyelim ki tek kurşun atıyorsunuz. Fişeğinizin basınç ve namlu çıkış hızı bu salınımda ortadan çıkışı sağlıyorsa isabetli, harmoniğin tepe noktalarında çıkıyorsa dağınık bir grupman elde edeceksiniz demektir. Tüfeğinizin uyumuna göre test ederek size uygun basınç ve çıkış hızını kendi dolumlarınızda yakalayabilirsiniz.
“Hız saçmanın düşmanıdır” diye bir söylem var. Kurşun saçma için doğrudur. Örneğin 1200-1350 fps namlu çıkış hızınının üstünde basınçla, daha atım yatağındayken saçmalar ezilerek deforme olacak, balistiği bozularak kötü grupman yapacaktır. Ancak çelik veya tungsten saçmaları, ezilmeden, balistiği bozulmadan daha uzak mesafelere göndermek mümkün, burada barut cinsi ve miktarı farklılaşacaktır.
Dolum yaparken denenmiş dolum verilerini kullanmakta, barut miktarlarını hesapsız arttırmamak şarttır. İnternette ulaşılabilecek birçok sitede dolum verileri mevcuttur. Sonuçta kendi dolumlarınızda hassas ölçümlerle piyasadakilerden daha tutarlı fişekler elde edersiniz.
KENDİ DOLUMLARIMIZ DAHA MI EKONOMİK?
Dolum malzemelerinin pahalanması sadece bizde değil A.B.D de de sorun. Sizin için kendi dolumlarını yapmak ekonomik mi değil mi bir piyasa araştırması yaptım.
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-22.png]](https://i.ibb.co/Xy9Gfcz/Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-22.png)
(Barut piyasa fiyatları türüne göre yarı kilosu 1600 ile 2700 TL arasında değişiyor)
Şimdi bunlar üzerinden bir değerlendirme yapalım:
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-43.png]](https://i.ibb.co/pPx8GMw/Ekran-Resmi-2024-03-21-20-36-43.png)
Saçma sıkıları bir fişek için ilk dolum yerli piyasa ortalamasının üstünde, mükerrer dolum piyasa ile aynı fiyata geliyor ama yabancı saçma sıkılarının ortalamasından ucuz.
Tek kurşun dolumu piyasa ortalamasının altında, en ucuzu ile denk. Yabancı fişeklere göre olukça ucuz.
Eğer hurda kurşundan kendi tek kurşun, gülle, şevrotin döküyorsanız o zaman fişek başına düşen maaliyet cidden düşüyor. Elimde eskiden kalma 1000-1500 fişek dolduracak malzeme var. Yani eskileriniz varsa, maliyet neredeyse bedava…
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-03-21-20-49-05.png]](https://i.ibb.co/Tk8tX6y/Ekran-Resmi-2024-03-21-20-49-05.png)
Bence iyi dolumlar yapıyorsanız, maliyetten çok; kaliteli, tutarlı, isabetli fişek elde etmek ve hobi olarak verdiği keyif daha önemli.
Fortis Fortuna Adiuvat


![[+]](https://www.tabancatufek.com.tr/images/collapse_collapsed.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-12-19-14-15-18.png]](https://i.ibb.co/Ch3Rd85/Ekran-Resmi-2024-12-19-14-15-18.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-12-29-11-57-04.png]](https://i.ibb.co/cTmYyRg/Ekran-Resmi-2024-12-29-11-57-04.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-12-29-13-07-23.png]](https://i.ibb.co/SvGTC4h/Ekran-Resmi-2024-12-29-13-07-23.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-12-29-11-40-47.png]](https://i.ibb.co/hyQfrpt/Ekran-Resmi-2024-12-29-11-40-47.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2024-12-29-11-41-21.png]](https://i.ibb.co/yyXLxZR/Ekran-Resmi-2024-12-29-11-41-21.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-01-20-04-57.png]](https://i.ibb.co/YDXtPBQ/Ekran-Resmi-2025-01-01-20-04-57.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-01-21-00-37.png]](https://i.ibb.co/JvZkRx9/Ekran-Resmi-2025-01-01-21-00-37.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-03-11-32-49.png]](https://i.ibb.co/Y7yQXJH/Ekran-Resmi-2025-01-03-11-32-49.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-03-13-59-53.png]](https://i.ibb.co/Tw44xJt/Ekran-Resmi-2025-01-03-13-59-53.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-04-10-54-44.png]](https://i.ibb.co/r468Ptv/Ekran-Resmi-2025-01-04-10-54-44.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-04-16-00-54.png]](https://i.ibb.co/hFLTPck/Ekran-Resmi-2025-01-04-16-00-54.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-04-19-05-20.png]](https://i.ibb.co/HpcGBF6/Ekran-Resmi-2025-01-04-19-05-20.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-04-20-28-19.png]](https://i.ibb.co/gy4Ywyx/Ekran-Resmi-2025-01-04-20-28-19.png)
![[Resim: Ekran-Resmi-2025-01-04-23-42-56.png]](https://i.ibb.co/tLdChJK/Ekran-Resmi-2025-01-04-23-42-56.png)