ÇİFT NAMLULULAR

[Sabri]

İngiliz İngilizcesi ile Amerikan İngilizcesi arasında lehçe farklılıkları olduğunu biliyoruz. Bir İngiliz’e “Gun” (Silah) dediğiniz zaman aklına tek bir şey gelir: “Yivsiz av tüfeği”.  Yivsiz av tüfeğinde de aklına gelen şey çiftedir.

Bilinen en eski çift namlulu av tüfeği 17. yüzyılın başlarında İspanya'da yapılmıştır. 1700'lü yılların sonlarına doğru, çift namlulu av tüfeği Avrupa'daki avcılar ve atıcılar arasında popüler hale geldi, özellikle de İngiltere'de, burada avlanma için kullanıldı. 1800'lü yılların başlarında, Amerikan silah imalatçıları çift namlulu av tüfekleri üretmeye başladılar ve bu silahlar hızla batıdaki yerleşimciler, avcılar ve vahşi batıdaki insanlar arasında popüler hale geldi. Bu tüfekler genellikle kuş ve küçük kara  hayvanları avcılığı için kullanıldı, ayrıca öz savunma amaçlı da kullanıldı.
Çifte, süperpoze ye göre tarihi daha eski bir silahtır. Çifte 1875’den itibaren arabacı tüfeği (Coach-gun) olarak vahşi batıda posta arabalarında savunma amaçlı kullanılmaya başlansa da avcılıkta önemli bir yer bulmuştur..

Üst alt namlulu av tüfeği (süperpoze), ilk olarak 19. yüzyılın sonlarında kullanılmaya başlandı. İngiliz tüfek yapımı uzmanı James Woodward, 1875 yılında bu tür bir tüfek yaparak ilk patentini aldı. Bu tüfek, bir üst ve bir alt namludan oluşuyordu ve yandan yüklemeliydi. Günümüzdeki şekliyle Süperpoze tüfeğin ortaya çıkışı John Browning ile 20. Yüzyıl başlarıdır

Çift namlulu yivsiz tüfeklerin en büyük avantajı, namluların her birine ayrı mesafelere ayarlanmış şokların takılabiliyor olmasıdır. Bu avantajı dışında yapı olarak ayni namlu uzunluğundaki yarı-otomatik ve pompalılara göre daha kısa boyu, daha kolay hedef takibi ve önleme yapması ve daha dengeli, ele iyi oturan bir silah olmasıdır

Diğer bir avantajı da Pompalı tüfeğe göre ikinci hedefe daha kolay odaklanması, daha seri atış yapması, yarı-otomatiklere göre tutukluk açısından çok daha güvenilir olmasıdır.

Çifte omuzlandığı zaman iki namlu arasındaki şeritten çok daha geniş açıdan hedefi izlemek, hatta iki göz açık atış yapmak tek namluya göre daha kolaydır.  Düşük profili nedeniyle sert rüzgarda bile süperpoze tüfeğe göre daha rahat çevirme ve önleme imkanı tanır. Geniş bakış açısının oluşu yükseklik tayininde de tek namluya göre avantaj sağlamaktadır.

Çifte de biraz alt vurma özelliği vardır ama, hedefte iki namlu isabeti arasında çok büyük bir fark olmaz. Süperpozede üst vurma eğilimi vardır ve üst namlu alt namluya göre 5-10 cm daha üst vurma eğilimindedir. Çiftede de atış yapılan namlu tarafına hafif bir çekme vardır ama hedefe kolay odaklandığından ardından yapılan atışta hedefte çok sapma olmaz. Uçar avlarında çifte isabet açısından üstünlüğü tartışılmaz bir yivsiz tüfek türüdür. Çift namlulu tüfeklerde iki namlu biri birine paralel değildir. Vuruş noktaları (POİ) 40 yarda (36,5 m) da kesişir.
Seneler senesi atış yarışmalarında şampiyonlar çifte kullanmışlar ama 50 li yıllardan sonra atış yarışmalarında daha düz ve keskin atış hattı sunması nedeniyle süperpoze yarışmaların tek seçimi olmuştur.

Çiftenin geri tepmesi, dipçik açısı daha az olan süperpozeye göre açısal moment farkı nedeniyle nispeten daha azdır.
İngiliz İngilizcesinde “Best Gun” (En iyi silah) denildiğinde anlaşılan tek şey çiftedir. Bunun nedeni önemli firmaların özellikli işlemeleri nedeniyle bazı çiftelerin servet denilecek değerlere satılıyor olmasıdır. İyi bir çifte her zaman pompalı veya yarı-otomatik tüfekten daha pahalıdır.



Kırma tüfekler (8 veya oo) dolu olup olmadığı en kolay denetlenebilir tüfeklerdir. Kırma çift namlulu tüfekler, pompalı veya yarı-otomatiklere göre kırıp, kapatıp daha hızlı atışa hazır hale getirilebilir.

Çifte zaten yukarıda yazdığım gibi (Coach gun = Arabacı tüfeği) ilk önce savunma amacı düşünülerek imal edilmiş bir tüfektir.

• Çok basit yapısı nedeniyle ev ahalisinden her biri tarafından çok basitçe atışa hazırlanabilir
  
• Fişekten kaynaklanmıyorsa tutukluk ihtimali pompalı ve yarı-otomatiklere göre çok çok düşüktür
  
• Geniş görüş açısıyla nişan alması, hedef takibi kolaydır, pompalı gibi iki atış arasında hedeften sapma riski pek yoktur
  
• İki fişeği art arda pompalı hatta yarı-otomatikten seri olarak atabilir
  
• Savunma amaçlı iri saçma kullanıldığında şokları nedeniyle daha etkin kullanılabilir
  
• Süperpoze ’de alt namluya fişek sürme tam kırılmaz ise stres altında sorun yaşanabilir
  
• Deneyimli bir atıcı, çifteyi müteakip atışa çok seri hazırlayabilir
  

Elbette ev savunmasında en iyi silah ulaşa bildiğiniz silahtır. Çifte bir muharebe silahı (Combat Shotgun) değildir. Ancak seçenekleriniz arasında çifte varsa diğer seçeneklere göre üstünlükleri de olan, caydırıcı ve tercih edilesi bir silahtır.
Artık bu çağda çifte ev savunmasında kullanılmayacak bir silahtır görüşüne katılmıyorum. Modernize edilmiş şekillerinin yakın zamanlarda oldukça rağbet gördüğünü de söyleyebilirim.

Çifte çok değişkeni olan bir yivsiz tüfektir. Kundak şekilleri değişkendir. Daha düz yapıya sahip rahat kavrama sağlayan İngiliz kundak, yarı tabanca kavrama, tabanca kavrama gibi tutuş farklılıkları gösterir. Üst alt çiftelerde yanak dayanan kabza kısmı değişik yükseklik türleri mevcuttur.
Çift namlulu tüfekler ilk başlarda her iki namluya ayrı tetik olmak üzere çift tetikliydi. Öndeki yan yana çiftelerde ilk ateşlenen sol namluya, gerideki tetik sağ namluya kumanda ederdi. Daha sonraları tek tetik ve bunun sağ veya sol namluyu önce ateşlemeyi ayarlamak için selektör (namlu seçici) eklendi.

Namludaki fişek ateşlendikten sonra çıkartmayı kolaylaştırmak için ekstraktör (çıkartıcı) veya ejektör (fırlatıcı) sistemler kullanılır. Ekstraktör fişeği namludan biraz geri çekip tutmayı kolaylaştırırken, ejektör geriye doğru fırlatır. Tüfek açılırken dikkat edilmezse göz yaralanmasına sebep olabilir.



60’lı yıllara kadar trap ve skeet yarışmalarında yan yana çifte kullanılırken yerini üst-alt çifteye (süperpoze) bıraktı. Nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:

• Süperpozeler daha serttir ve ateşlendiğinde daha az esner, bu da ilk atışınızdan daha hızlı ve daha doğru bir ikinci atış yapmanıza olanak tanır.
  
• Daha ağır olduklarından geri tepmeyi daha iyi yönetirler, bu da onları daha rahat bir şekilde ateşlemeyi sağlar.
  
• İlk atışta önce alt namlu ateşlendiği için yan yana çifteye göre namlu şahlanması azdır. Bu nedenle mükerrer atışta hedef bulma daha kolaydır.
  
• Süperpozelerin  çifteye göre daha uzun el kundakları ve tabanca kavrama kabzaları sayesinde daha kolay kontrol edilirler, bu da silahı daha yönlendirilebilir hale getirir.
  
• Tek bir görüş düzlemine sahiptirler, hedefi ve çevreyi daha az örterler.
  

Ancak, yan-yana namlulu tüfeklerin de özellikle uçar avı için avantajları vardır:

• Geniş bir görüş düzlemine sahiptirler, bu da özellikle yükselen hedefler gibi bazı durumlarda iyi bir referans noktası sağlar.
  
• Genellikle daha hafiftirler, bu da bütün gün taşımak için daha kolaydır ve ateş etmek için omuza hızlıca getirilirler.
  
• Uçar avı için yan-yana tüfekler daha iyi bir şekilde yönlendirilirler. Yan-yana namlulu tüfekler genellikle üst-alt çifteden daha hafif olmaları nedeniyle ellerinizde daha canlı hissettirirler, bu da onları omuza daha hızlı bir şekilde yerleştirmenizi ve hızlı bir şekilde ateşlemenizi kolaylaştırır.
  
• Rüzgarlı havalarda hedefi izlemek ve önleme yapmak süperpozeye göre daha rahattır
  

Öyleyse, çifte mi, süperpoze mi  daha iyidir? Bu, atıcının tercihlerine ve ihtiyaçlarına bağlıdır. Her iki tüfek türünün de artıları ve eksileri vardır ve en iyi seçim kişiden kişiye ve durumdan duruma değişecektir.