KAYAR TETİK Mİ... DÖNER TETİK Mİ?..

[Sabri]

Saim Alper Erdem üstat Linkedin sayfasından:

KAYAR TETİK Mİ... DÖNER TETİK Mİ?..

"John Moses Browning"...

Yeteneği tartışılmaz Amerikalı silahçı...

İlk seri üretimini Belçika'da yaptırdığı "FN 1900" tabancasında... "Döner tetik" kullanmış... Piştov... "İğne vuruşlu"... "Döner" tanımı... Tetiğin bi pim etrafında... "Dönerek" hareketi tetik koluna iletmesinden mülhem...

Sonra...

Gene Belçika'da üretilen... İçten horozlu... "FN1903"... "Kayar tetikli" yapılmış..."Kayar" tabiri de tetik koluna iletilen hareketin... Bi mile falan bağlı olmadan...Tetiğin "Düz geri" gidişinden kaynaklanıyor...

Daha sonra... "Colt 1911" de... Gene... Kayar...

Daha da sonraki... "FN GP35" te... Döner...



E!..

Bu ne yapı teorisi bilader... Dünya'nın en bi meşhur silahçısı yaptıkları tetikleri... Bi kaydırmış.. Bi döndürmüş... ?

Bu efsanevi silah ustasının...

Bi bildiği olmalıymış ki... Hem birinden... Hem ötekinden yapmış...

Öte yandan...

Bu iki tür tetiğin... Birinin mutlak daha iyi olduğuna inanan sevenleri de var...

Zevkler ve renkler münakaşa edilemez...

Lakin...

İşin içinde... Bi de " Gerçekler" yönü mevcut...

Doğrusal hareketli... "Kayar/Sliding tetik"... Daha çok sürtünen yüzeyle... Sadece geri harekette iş görür... Uygulanan kuvveti... Olduğu gibi irtibatta olduğu tetik kolu üzerinden takılma dişine(Sear)... Çekiliş istikametinde iletir... Tasarım sınırı tektir...

Dönerek devinim veren... "Döner/Pivoting tetik" teorik olarak daha az sürtünmeli... Üstelik... Tetiğin geri çekilişini... İstenen her yöne... Ayarlanabilir kuvvetle... Takılma dişine intikal ettirir bünyededir... Tetik koluna... .360 derece içinde her istikamette hareket verebilir... Tasarım sınırları çok geniştir...

Bi "Luger... FN GP35"... "Walther P38...Sİg Sauer 230... 320"... Makul yapıda kayar (Sliding) tetikli olamaz... Zira... Öncekiler düşey... Diğerleri... İleri İstikametli hareketlerle tetik koluna iletim verirler... Daha da öte... "CZ75"... Eğik açılı geri devinimlidir mesela...

O halde...

"John Browning" icatçısının bu tetik türlerini tercih nedeni?.. ?

"Silahın kurgulanan yapısına uyumlu... Darbe elemanını kurulu tutan parçayı serbest bıraktırma yönü"...

İmiş büyük ihtimal...

Tercihlerine biri üzerinde ağırlık verenler...

Pek didişip birbirlerini kırmasınlar boş yere... ??

Saygılar.

[Pinus]

çok güzel bir başlık. Olayı JMB tasarımları açısından ele alırsak, şöyle yaklaşabiliriz. Polis tabanca ile görülen, 1911 ile devam eden ve bir kanal içinde kayan tetik yapısı, tek hareketli anlayışa tamamen uyan, tetiği bir pim etrafında döndürmeye ihtiyaç duymayan, akıcı ve net tetik düşüşü sağlayan, ateş ederken hızlı tetik çekişinden kaynaklı tabancanın burnunun aşağı eğilme riskini minimum düzeyde tutan bir tasarım. Bugüne kadar kullandığım hiç bir tabanca ile 1911 hassasiyetinde hedef atıcılığı başarısı yakalayamadım. Hızlı bir alışma süreci ile bu tabancalarla mükemmel atışlar yapılabilir. Horoz ayağı ve karşı parçasının açıları tam oturuyorsa, siz de seramik taş vb. bir malzemeyle bu kısımları parlattıysanız, hafif, akıcı ve net bir tetiğiniz olur. Keyif tabancası olarak kullanırsınız.

Bir pim etrafında dönen tetik JMB tarafından ve devamında son şeklini veren Saive tarafından bir mecburiyetten tasarlanmıştır. HP35 nam-ı diğer 14'lü döneminde yüksek mermi kapasiteli olarak tasarlanmış ama boyut itibarıyla küçük yapıldığından yeni bir ateşleme düzeneğine ihtiyaç olmuştur. Tabancanın her yeri bir sorun çözme alanı halindedir. Gövdede kalın şarjör dolayısıyla tetik kolu için yer kalmayınca yukarıya yönelik bir manivela ile sürgüye eklenen bir kaldıracın ucuna ulaşılmış, o kaldıracı itebilmek için de bir destek noktası olarak tetik pimine ihtiyaç duyulmuştur. 

Sürgü içindeki kolun öbür ucu ise horozu serbest bırakan manivelaya baskı yapmaktadır. Fransız gereksizliği olarak gördüğüm bir de şarjör emniyeti sorunu doğmuş, bunu aşmak için tetik manivelasına bir yaylı pabuç eklenmiş, bu manivelanın sürgü kaldıracının ucuna ulaşabilmesi için şarjörün takılarak bu pabuca baskı yapması ve onu yerine itmesi istenmiştir. 

Bu rezil eklenti tetik çekildiğinde şarjörün ön üst kısmında sürtünerek yarım cm kadar kaymak zorundadır ki BHP tetiklerindeki sürtme hissinin en büyük sebeplerinden biri budur. Bunu aşmak için şarjöre fosfat boya yapmak gibi çözümler zaman içinde denenmiştir. Ben yıllar içinde genellikle 14'lü taşıdım ve ruhsatı çıktığı ilk gün bu şarjör emniyeti eklentisini söktüm. Sonrasında yine horoz ayağı ve karşılığını temizleyip parlatarak nefis tetikler elde ettim. Bu BHP'lerde başka bazı organlarda -tırnak gibi- yerine çeşitli cambazlıklarla yerleştirilebilmiştir.

JMB'in bu iki tasarımını da çok severim. Tetik tasarımları tamamen o dönemin silah anlayışı içinde mevcut platform yapıları dikkate alınarak şekillenmiştir.