GEYİK SIKISI (Buckshot ya da Şevrotin)

[Sabri]

Değerli Forumdaşlarım.

Dilimizde “Domuz sıkısı” diye bir deyim var. Nedense domuz vurmak için kullanılan sıkı değil de, çoğu insanın aklına bir “rakı ölçü birimi” gelir.  Şevrotin de dilimize Fransızca’dan gelmiş bir kelime. Chevreuille (Geyik) kelimesinden türemiş. İngilizce’de de “Buck” geyik demek. Buckshot ne oluyor?  “Geyik Sıkısı”.
 
Başlangıçta ince derili orta boy av hayvanları; (Geyik, Çakal, Tilki, Kurt, hatta leopar gibi) vurmak için kullanılan iri saçmalar olarak kullanılmış. Saçmaya göre, enerjisi yüksek, çok etkili, 30-50 metreler arasında öldürücü hatta durdurucu. Sonra “Askeri” kullanımda ve ABD’den ithal “Ev savunması” kavramında meşhur olmuş bir sıkı…
 
Sekizlisi, dokuzlusu, 12 li vs.. sayıda çok iri saçma. Bazıları tabanca mermisi boyutunda. Bizde çok sık kullanılmadığı için etkisi, dağılımı, menzili bilinmiyor. Hakkında biraz şehir efsaneleri dolaşıyor. İlk olarak test amaçlı satın almaya çalıştığımda, satan bayi “Ne yapacaksın bunu? Çok dağılır, yanındaki arkadaşını mı vuracaksın?” dedi. Bazılarına göre öyle dağılır ki, tanelerden bir tanesi nasılda hedefe denk gelir, nişan almadan salla gitsin.. Hangi mesafede ne kadar dağılır, nasıl bir patern sergiler bilinmez…
 
Bizde pek sık kullanılan bir sıkı türü değil. Hakkında çoğunlukla kulaktan dolma bilgiler var. Saçma numaralarında sonra No. 4-3-2-1 sonra 0, 00, 000 diye gidiyor boyutuna göre numaraları:

6.1 mm çaptaki #4 Buckshot’dan, çapı 9,14 mm olan 000 olana kadar. En çok kullanılanı ev savunması için tavsiye edilen #4 ve 00 buckshot…


 
00 (Double ought buck) 8 veya 9 pelet içerirken, #4 21-28 pelet içeriyor.
 
Şevrotin sıkıları genellikle 1200-1600 fps ( 365-487 m/s) namlu çıkış hızları arasında üretilirler. Saçmanın sertliği, kaplı olup olmaması, buffer, tapa gibi etmenler hedefteki dağılımını etkiler. Elbette arzu edilen uzun mesafede toplu olarak gitmesidir. Ancak tüfekten tüfeğe, kullanılan şoka göre dağılımı etkilenir.
 
Daha önce saçma balistiği konusunda yazmıştım “Hız saçmanın düşmanıdır”. Aniden hareket eden arabanın koltuğuna yapıştığımız gibi hız arttıkça saçma taneleri daha namlu içindeyken tapanın geri kısmına yaslanarak ezilirler. İngilizce set-back (geriye yaslanma) denilen bu olay namlu çıkış hızı arttıkça çoğalır.



Ezilen saçmaların balistiği bozulduğu için tapadan çıktıktan sonra daha hızla yavaşlarlar ve yana doğru açılırlar (saçma bulutu ve saçma dizisi oluşması).  Genellikle namlu çıkışından 3-4 m kadar saçmalar toplu halde gider, tapadan ayrıldıktan sonra, her metrede 2.5 cm kadar yana açılmaya başlarlar. Şevrotinler de bu olayların dışında değildir. Ancak ufak saçmalara göre daha az deforme olurlar. Aşağıdaki ultra yavaş çekim videosunda, 6 numara saçmalar bir dizi oluşturup hedefe vururken, daha az deforme olan, balistiği daha iyi 00 şevrotinlerin  hemen hemen aynı zamanda hedefe ulaştığı görülüyor:
[/url]


Şevrotin ağırlığı nedeniyle daha ufak saçmalara göre yüksek enerjiye sahiptir. 00 Şevrotin  Göğüse tek atışta ayni anda 9 tane 9 mm mermi atılmış gibi bir enerji taşır. Tek atışta yüksek durduruculuğu vardır. Zira FBI kriterlerine göre durduruculuk için öngörülen balistik jele  13-18 inç (30-40 cm) penetrasyonu sağlar.
 
Yakın çatışmalarda yivsiz tek kurşunlar tuğla, asmolen katlarını geçebilirken, şevrotin sadece alçıpan duvarları delip geçebilir. Bu yönüyle kapalı mekan çatışmalarında yan odadaki canlıların zarar görmemesi sağlanır.
 
Şevrotin iri saçma taneleri nedeniyle diğer ufak saçmalara göre daha yüksek balistik katsayıya sahiptir demiştik:
 
Yaklaşık 5-6 yıl önce TT forumdan Sn. Kanuni ile piyasadaki çeşitli şevrotinler ve kendi el dolumlarımız ile çeşitli parametreleri içeren 5-7-15 metre mesafelerde kapsamlı bir şevrotin çalışması yapmış ve forumda detaylı bir şekilde yayınlamıştık :






Kendi el dolumlarımızda tapanın şevrotin dağılımında önemli bir etken olduğunu göstermiştik. Yukarıdaki resimde en dış dairesi 25 cm çaptaki hedefte dağılımlar görülüyor. Eski kayıtların tüm resimlerini bulamıyorum ama bu çalışmada şoksuz namlulu Beretta 1301 ile 15 m.de Benelli M4 5 no.lu şoktan iyi, 4.no şok ile yakın değerlerde bir dağılım bulmuştuk. En iyi dağılımı veren de Sterling Long range nikel kaplamalı 00 şevrotini olmuştu.
 
Şok, şevrotin de her zaman başarılı olmuyor. En iyi grupmanın şoksuz slug namlu ve en fazla modifiye şok ile elde edildiği çoğu çalışmada gösterilmiş.
 
Lucky Gunner BUCKSHOT
[url=https://www.luckygunner.com/lounge/more-stuff-you-should-know-about-buckshot-part-2/]
 
00 Buckshot ile ilgili Lucky Gunner sitesinde gösterilen ilginç bir bulgu var:




Her zaman olmasa bile çoğu zaman 9 pelet 00 şevrotinde bir tanesi flyer olarak gruptan uzağa gidiyor. Bu hedef civarında istenmeyen bir şeyin vurulabilmesi anlamı taşır. 40 yarda mesafede yapılan atışlarda 9 pelet 00 şevrotinde ortaya çıkan durum:



8 peletlik 00 şevrotinde böyle bir durum olmuyor:
 


Daha toplu bir grupman elde ediliyor.
 
Şevrotin de arzulanan ufak, toplu bir grupmandır. Yeni nesil tapalar ve buffer desteği ile bu 40 yarda (36,6 m) mesafede mümkün olmaktadır.
 


Saçma sıkılarında olduğu gibi, şevrotinde de nişan almak şarttır. Rasgele sıkarım, nasılsa biri denk gelir gibi bir düşünce son derece yanlıştır.
 
Özetlersek:
 

• Şevrotin 30-40 m. ye kadarki yakın mesafelerdeki çatışmalarda etkili bir mühimmattır
  
• Ev savunmasında #4 veya 00 tercih edilebilir
  
• Her tüfeğe göre dağılım farklılık gösterebilir, kullanmaya karar vermeden önce o tüfekle test edilmesi gerekir
  
• Dağılım uzun mesafede sorun yaratabilir, istenmeyen objelere zarar verilebilir
  Saygılar 
  

[ceycey]

Sabri Hocam elinize sağlık.Bilimsel verilere ve deneylere dayalı son derece faydalı bir
çalışma olmuş.Sonuçları da çok net belirtmişsiniz.Zevkle okudum.
Ev savunması için mümkün mertebe şevrotinli hazırlık yapmak lazım.

[iztay]

Benim de son zamanlarda buckshot'ın çapları ile ilgili bir araştırma yapmak aklıma düşmüştü. Çok güzel bir paylaşım, teşekkürler.

[eray]

şevrotin hakkında detaylı anlatımınız ile bilgilendik. piyasada 9 lu olanları satılıyor onları satın alıyorum. 8 li olanın grupmanı daha iyi olması tercih etme sebebi.

[Sabri]

Tabancayı gözardı edersek, ev savunması için en iyi hangi fişektir diye google'a sorarsanız, karşımıza av tüfeği, onunla bağlantılı olarak  kuş saçması ve şevrotin çıkar. Kuş saçması yeterli bir delicilik sağlamadığı için geriye şevrotin kalır.

Şevrotin denince de akla ilk gelen 9 lu diye bilinen 00 numaradır. Ancak değişik boyuttaki şevrotinler arasında en iyisi hangisidir diye araştırırsanız o zaman durum farklılaşır. Bilinenin ve yaygın görüşün aksine #1 şevrotin ilk sıraya çıkar.  Piyasada 00 şevrotin 8-9 pelet, #1 şevrotin 12-16 pelet, #4 şevrotin 27-28 pelet olarak satılır. Bizim yerli üretim şevrotinler için de en kolay bulunan 00 şevrotindir. #1 ve #4 şevrotin yerli marka olarak çok nadir veya sadece ithal fişeklerde bulunur.

00 Şevrotin'in halk arasındaki ismi "Domuz sıkısı" diye bilinse de, MAK kararları nedeniyle Türkiye'de domuz avında kullanılması yasak. Av bayiinden Şevrotin almak istediğimde "Ne yapacaksın? Yanındaki arkadaşını mı vuracaksın?" demişti. Genel kanı, şevrotinin neredeyse namludan çıkar çıkmaz dağıldığı yönünde. Ancak gerçek şu ki, şevrotin kullanılan tapaya bağlı olarak ilk 3-4 metre içinde neredeyse tek kurşun gibi toplu gider. Bu nedenle 00 şevrotinin etkili menzili 40 m. olarak ifade edilir. Bir pelet denk gelirse çapı ve enerjisi dolayısıyla 100 m ye kadar da öldürücüdür.

#4 şevrotin balistik jel testlerinde FBI standartı en az 12 inç (30 cm) penetrasyon sağlayamadığı için değerlendirmeye almayacağım



Durdurucu Etki (Stopping Power)
00 Buck, her bir saçmanın kütlesi yüksek olduğu için tek bir saçma isabetinde daha fazla kinetik enerji taşır. Ancak #1 Buck, hedefte daha çok temas noktası oluşturur, bu da daha homojen doku yıkımı sağlar.

FBI balistik testlerine göre #1 Buck saçmaları ortalama 35–38 cm jel penetrasyonu sağlar; bu, FBI’ın ideal 30–45 cm aralığına denk gelir.
00 Buck ise genellikle 40–50 cm+ geçebilir — yani aşırı delme riski taşır.

Aşırı Delme (Over-penetration) Ev savunmasında bu en kritik faktörlerden biridir.
00 Buck, alçıpan, asmolen ve tek sıra tuğla duvarları veya ince kapı panellerini rahatlıkla geçebilir.
[*]#1 Buck, yine ölümcül durdurma etkisi taşırken birkaç santimetre daha az nüfuz eder ve duvar arkasındaki masumlara risk bir miktar daha az olur. Kısaca: #1 Buck daha “kontrollü ölümcül” bir seçenektir.

[*]Yayılım (Patterning)
#1 Buck, daha fazla saçma içerdiği için yakın mesafede daha dolu bir desen oluşturur — bu, özellikle 3–5 metre gibi ev içi mesafelerde avantajdır.
[*]00 Buck desenleri genellikle daha seyrektir; bir veya iki saçmanın ıskalama riski biraz daha yüksektir.

[*]
[*]


#1 Şevrotini ile uzun zamandır test etmeyi bekliyordum. Ancak test için piyasadan almak yerine kendim daha standart bir dolum ile test yapmayı düşündüm.Uzun süredir 20 Gauge şevrotin diye satılan saçma piyasada "tükendi" damgası ile mevcuttu. Bir on-line satış mağazasına geldiğini görünce hemen sipariş verdim.

 

Gelen kurşun taneleri #1 şevrotin çapı (.30 kalibre = 7.62mm) değil, 7.40 mm civarı. 12 tanesini 32 gramlık pover piston tapa içinde 70 mm kovanda 1.75 gram A0 Barut ile doldurdum. Yaklaşık 1200 fps  (365 m/s) bir namlu çıkış hızı olabileceğini hesapladım.  Bir seri düz, bir seride 4 gm İrmik ile buffer ilavesi ile doldurdum, fişekleri6 lı yıldız kıvırma ile kapattım:



Normalde ev savunması için test mesafeleri 3 - 5 - 7 metrelerde. Ben 10 metre en fazla mesafe üzerinden atış yapmayı seçtim. (ilerde 3,5 ve 7 metre testlerini ve balistik jel testini de yapmayı planlıyorum) 



 10 metreden solda buffersız, sağda 4 gm irmik buffer kullandığım atışlar var. Her hedefe üç fişek atılmıştır. İlk isabetler kalem ile çerçevelenmiştir. Ortadaki renkli hedef 10 cm çapta. #1  şevrotinlerin yaklaşık 30 cm bir dağılım gösterdiğini izledim.  Buffersız olanda merkeze isabetin daha az olduğu, saçma giriş deliklerinin düzensiz olduğu görülüyor. Belli ki geri tepme ile ezilip, şekilleri bozulmuş, desen de merkezden biraz yukarı kaymış. İrmik buffer kullandığım sağdaki hedefteki görüntülerde giriş deliklerinin net olduğu (saçmalar deforme olmamış) dağılımın daha merkezi bir dağılım gösterdiği, 10 cm merkezde daha fazla saçma toplandığı görülüyor.

Eğer bir IDPA hedef kağıdı kullansaydım, 10 metre mezilde  #1 şevrotinin en az %60-70 inin alfa gögüs bölgesinde toplandığı ve durdurucu bir etki yapacağını söyleyebilirim.

Daha sonraki testlerde 00 ile muhtelif mesafelerde karşılaştırmasını yapacağım.

Sağlıcakla kalın...