BİR MÜHİMMAT ARIZASI: KOVANA GÖMÜLÜ MERMİ ÇEKİRDEĞİ

[Sabri]

KOVANA GÖMÜLÜ MERMİ

Silah ve mühimmat arızalarını bu forumda yazarken bir arkadaşımdan konuyla ilgili bir yorum geldi. Yorumda “bir diğer arıza biçimi de çekirdeğin kovan içeri gömülmesi sonucu oluşan yüksek basınca bağlı kırımlardır, özellikle laksız muhimmatlarda ve kovan içerisinde set olmadığı durumlarda kovan içine gömülü cekirdek çok tehlikeli olabiliyor.” deniyordu. Bu yorumu paylaştığım bir sosyal medya sitesinde diğer bir arkadaşımız “9mm için kovana gömülü bir fişeğin üretebileceği maksimum basınç standartlara uygun  bir tabancayı kıracak güç üretemez diye düşünüyorum.” diye yorum yazdı. Tabii ki bize de konuyu araştırmak düştü.



Normal olarak bir 9 mm parabellum merminin kovan dipliğinden, mermi çekirdeği ucuna kadarki mesafesi 28,82 mm. Uzunluk bundan kısa ve mermi çekirdeği kovanın içine doğru fazla girmiş ise buna “kovana gömülü mermi” (bullet setback) diyoruz.

Kendi fişek dolumunu yapanların dikkatsizliği dışında, fabrika dolumlarında da hatalı dolum olabilir. Ancak en çok sebebi, aynı merminin atım yatağına çok defa yüklenmesi. Merminin atım yatağı rampasına sürtmesi ile mermi biraz biraz kovana gömülüyor. Sage Dynamics firmasından Aaron Cowan tarafından birkaç yıl önce yapılan bir testte, Cowan tabancasında 500 kez aynı mermiyi atım yatağına yüklediğinde. 9mm merminin genel uzunluğunun 28.82 mm'den 27.87 mm'ye kadar düştüğü, yani 0.95 mm fark olduğunu gösterdi.

Tabanca mermileri küçük kovan hacmı nedeniyle hızlı yanışlı barutlarla doldurulur. Kovanda bir miktar hava boşluğu kalır. Bu boşluk basıncın ani artışında bir tampon etkisi yapar.

Avusturya'daki bir fişek üreticisi olan Hirtenberger ve Glock temsilcisi tarafından Rauch'a doğrulanan bir bilgiye göre, 0.10 inçlik (2.5 mm) yer değiştirmenin, 40 S&W kovanında basıncı 35.000 psi'den 70.000 psi'ye kadar ikiye katlayabileceği belirtilmiştir. Ayrıca, Speer fişek şirketi, 1979 yılında yayımladıkları yıllık Yeniden Doldurma Kılavuzunda, 9mm bir mermide yer değiştirmenin 0.03 inç ( yaklaşık 1 mm) olduğunda atım yatağı basıncının yüzde 55 arttığını (28.000 CUP'tan 62.000 CUP'a) bildirmiştir. Bu kadar yüksek basınçlar, ancak 7.62 NATO fişeği tarafından üretilen basınçlardır.

Günümüzde bazı kovan üreticileri, çekirdeğin gömülmesini engelleyecek set ile kovan üretmektedir:



Mermi çekirdeği gömülmesi sadece tabanca mermilerine özgü bir durum değil. Yivli tüfek mermilerinde de aynı sorun görülmektedir.
Şimdi gelelim tartışma konusuna. 

“Kovana gömülü mermi, tabancaya zarar verir mi?”

Kovanın iç hacmi azaldıkça, yanan barutun oluşturduğu kuvvetlerin mermiyi hareket ettirmeye başlamadan önce yüksek basınçlara ulaştığını yukarıda açıklamıştık. 1990'larda, yer değiştirme ile basınç oluşturan mermiler, neredeyse bir patlama salgınına neden oldu. Kovanın arka kısmı ayrıldı, polimer kabzeler parçalandı ve şarjörler dışarı fırladı. Bu ateşli silahların çoğu 9mm ve 40 S&W kalibrelerindeydi. Bunlar tam anlamıyla Magnum gücüne sahip tabanca mermileri değil, ancak kovan hacmindeki küçük değişikliklerin, bu gibi küçük mermilerde büyük bir fark yaratabildiği görüldü.
Aşağıdaki videoda Brownell’s firmasının “Smithbuster” ekibi konuyu ele almış.



Söyledikleri :
1. Kovana gömülü mermiler farklı namlu çıkış hızları nedeniyle isabeti bozar, grupmanı dağıtır 
2. Kovana gömülü mermiler, silahı patlatmasa bile, silahınıza ve size zarar verebilir. Böyle bir mermi ile karşılaşırsanız kullanmayın.

Bir İtalyan videosunda ise, gömülü merminin, atım yatağı gerisinde kovanda yarılmaya, bunun da özellikle polimer silahlarda ciddi hasarlara neden olduğu anlatılıyor:

https://youtu.be/UfO1EC8EGzk

Eğer 9 mm silahınızda yine de kovana gömülü mermi sorun yaratmaz diyorsanız, hiç mi hiç tavsiye edilmemekle birlikte yine de siz bilirsiniz:



Polimer tabancalar sorunlu diye bir izlenime kapılmayın, çelik tabancalar da basınç artışından muaf değildir:



Hepinize güvenli atışlar dilerim…

[Öner Avcı]

Sayın  Sabri bey verdiğiniz bilgi gerçekten faydalı teşekkür ediyorum. Madem konu basınçla ilgili iken açtığınız konuyla alakalı bir soru vede bilgi almak istiyorum. Ülkemizde olmayan fakat yurt dışında bir hayli ilgi gören +P ( basıncı artırılmış ) fişekler hakkında bize bilgilendirirmisiniz ? Nedir ne değildir. Tabancalara gerçekten zararlımıdır ?Mesela standart bir .45ACP ile .45ACP+P arasındaki basınç farklarını gösteren bir şablon varmı ? +P fişeklerinin atım yatağındaki oluşturdukları basınçları çelik vede polimer tabancalar tölere edebilirlermi ? 
Emeğinize sağlık.

Saygılarımla.

[Sabri]

Sn. Öner Avcı,

Sorularınızı elimden geldiğince cevaplamaya çalışayım.

Aşırı basınçlı mühimmat, genellikle +P veya +P+ (Plus-P veya Plus-P-Plus olarak telaffuz edilir) olarak belirlenen, tabanca mermileri için kullanılan ve çapına göre standart mühimmatlardan daha yüksek iç basınç üreten mermilerdir. Bu, genellikle daha yüksek namlu hızı, namlu enerjisi ve durdurma gücüne sahip mermiler üretmek amacıyla yapılır ve güvenlik, savunma veya av amaçları için kullanılır. Bu nedenle, +P mermiler genellikle paramiliter kuvvetler, silahlı güvenlik ve savunma amaçları için kullanılan tabanca çaplarında bulunur.

Yaygın olarak +P basınçlarıyla iyileştirilen kartuşlar, 9mm Parabellum, .38 Special, .45 ACP, .38 ACP ve .257 Roberts'tir. Bu kartuşlar hepsi 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarına tarihlenen kartuşlardır. Bu kalibrelerdeki ilk silahların yapıldığından bu yana metalurji ve kalitede önemli ilerlemeler kaydedilmiştir, bu da modern ateşli silahlarda daha yüksek basınçların güvenli olduğu anlamına gelir. Birçok model, +P mühimmatın ne kadar kullanılabileceğini belirtir; örneğin, birçok alüminyum alaşımlı çerçeveli .38 Special revolverlerde düzenli olarak +P mühimmat kullanılmamalıdır, çünkü silindir basıncı kaldırabilir olsa da, eklenen kuvvet aşınmayı artırabilir ve silahın hizmet ömrünü azaltabilir.

SAAMI tarafından şu anda +P+ ibaresi kullanılmamakla birlikte, bazı üreticiler bu ibareyi +P SAAMI özelliklerini aşan yüklemeleri belirtmek için kullanır. Bir kaynak, 9×19mm +P+ yüklemesini standart basıncın %20 üzerinde, 42.000 psi (290 MPa) basınca sahip olduğunu belirtirken, standart basıncın 35.000 psi (240 MPa) olduğunu gösterir. .38 Special +P+ için ise basınç standart basıncın %25.71 üzerinde, 22.000 psi (150 MPa) ve standart basınç 17.500 psi (121 MPa) olarak listelenmiştir



Küçük mühimmat üreticileri ve yeniden doldurma kılavuzları genellikle belirli amaçlar için özel yüklemeleri içerir. Örneğin, Buffalo Bore Ammunition tarafından yukarıda listelenen .45 Colt yüklemesi. Bu yüklemeler genellikle daha yeni ve güçlü ateşli silahlarda kullanıldığında eski kartuşlardan maksimum performans sağlamak üzere tasarlanmıştır. Örneğin, .45 Colt için belirlenen 14.000 psi (97 MPa) sınır, mermi performansının orijinal siyah barut performansını yansıtır ve 1873 yılında kartuşun tanıtıldığı dönemde bile güvenlidir. 

Ruger Blackhawk tabancasında modern, sertleştirilmiş pirinç kovan kullanılarak, orijinal olarak yüksek basınçlı .41 Magnum ve .44 Magnum ile birleştirilen benzer bir tasarım, basıncı zarar vermeden önemli ölçüde artırabilir. Ancak, bu yüklemeler, neredeyse iki katı atım yatağı basıncıyla, siyah barut seviyesinde yüklemeler için tasarlanmış bir ateşli silahı pert edebilir, ancak bunlar daha az yaygın olarak karşılaşılan durumlardır.

Kişisel tavsiyem eğer silahınızın özelliklerini bilmiyorsanız, zorunlu olmadıkça +p mühimmat kullanmama yönündedir.

Saygılar

[sentinel]

Açıkçası ben de bu durumdaki fişekleri kullanmaktan çekinmezdim. Kovana giren çekirdeğin bahsedilen yüksek basınca ulaşmadan önce eski yerine geri döneceğini düşünürdüm. Bundan sonra daha dikkatli olacağım.

Çalışmanız için teşekkürler.

[Öner Avcı]

Sn. Öner Avcı,

Sorularınızı elimden geldiğince cevaplamaya çalışayım.

Aşırı basınçlı mühimmat, genellikle +P veya +P+ (Plus-P veya Plus-P-Plus olarak telaffuz edilir) olarak belirlenen, tabanca mermileri için kullanılan ve çapına göre standart mühimmatlardan daha yüksek iç basınç üreten mermilerdir. Bu, genellikle daha yüksek namlu hızı, namlu enerjisi ve durdurma gücüne sahip mermiler üretmek amacıyla yapılır ve güvenlik, savunma veya av amaçları için kullanılır. Bu nedenle, +P mermiler genellikle paramiliter kuvvetler, silahlı güvenlik ve savunma amaçları için kullanılan tabanca çaplarında bulunur.

Yaygın olarak +P basınçlarıyla iyileştirilen kartuşlar, 9mm Parabellum, .38 Special, .45 ACP, .38 ACP ve .257 Roberts'tir. Bu kartuşlar hepsi 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarına tarihlenen kartuşlardır. Bu kalibrelerdeki ilk silahların yapıldığından bu yana metalurji ve kalitede önemli ilerlemeler kaydedilmiştir, bu da modern ateşli silahlarda daha yüksek basınçların güvenli olduğu anlamına gelir. Birçok model, +P mühimmatın ne kadar kullanılabileceğini belirtir; örneğin, birçok alüminyum alaşımlı çerçeveli .38 Special revolverlerde düzenli olarak +P mühimmat kullanılmamalıdır, çünkü silindir basıncı kaldırabilir olsa da, eklenen kuvvet aşınmayı artırabilir ve silahın hizmet ömrünü azaltabilir.

SAAMI tarafından şu anda +P+ ibaresi kullanılmamakla birlikte, bazı üreticiler bu ibareyi +P SAAMI özelliklerini aşan yüklemeleri belirtmek için kullanır. Bir kaynak, 9×19mm +P+ yüklemesini standart basıncın %20 üzerinde, 42.000 psi (290 MPa) basınca sahip olduğunu belirtirken, standart basıncın 35.000 psi (240 MPa) olduğunu gösterir. .38 Special +P+ için ise basınç standart basıncın %25.71 üzerinde, 22.000 psi (150 MPa) ve standart basınç 17.500 psi (121 MPa) olarak listelenmiştir



Küçük mühimmat üreticileri ve yeniden doldurma kılavuzları genellikle belirli amaçlar için özel yüklemeleri içerir. Örneğin, Buffalo Bore Ammunition tarafından yukarıda listelenen .45 Colt yüklemesi. Bu yüklemeler genellikle daha yeni ve güçlü ateşli silahlarda kullanıldığında eski kartuşlardan maksimum performans sağlamak üzere tasarlanmıştır. Örneğin, .45 Colt için belirlenen 14.000 psi (97 MPa) sınır, mermi performansının orijinal siyah barut performansını yansıtır ve 1873 yılında kartuşun tanıtıldığı dönemde bile güvenlidir. 

Ruger Blackhawk tabancasında modern, sertleştirilmiş pirinç kovan kullanılarak, orijinal olarak yüksek basınçlı .41 Magnum ve .44 Magnum ile birleştirilen benzer bir tasarım, basıncı zarar vermeden önemli ölçüde artırabilir. Ancak, bu yüklemeler, neredeyse iki katı atım yatağı basıncıyla, siyah barut seviyesinde yüklemeler için tasarlanmış bir ateşli silahı pert edebilir, ancak bunlar daha az yaygın olarak karşılaşılan durumlardır.

Kişisel tavsiyem eğer silahınızın özelliklerini bilmiyorsanız, zorunlu olmadıkça +p mühimmat kullanmama yönündedir.

Saygılar

Sabri bey paylaştığınız şablon için teşekkürler. O halde şablonu baz alırsak kullanılan tabanca sarsılmaz k2 45 acp olduğunu ve bu tabancanın üst kapak mono blok ( tek parça ) , alt gövde alaşımsız safi çelik olduğu için +P fiseklerde sorun çıkarmayacağını varsayabilirmiyiz ? Namlu çeliğini hesaba katmıyorum çünkü şablondaki artışı namlu fişek yatağı tölere edebilir diye düşünüyorum.