YİVSİZ TÜFEK İDEAL NİŞANGAH SIFIRLAMA MESAFESİ

[Sabri]

“Yivsiz tüfek ideal nişangah sıfırlama mesafesi nedir?” sorusuna birileri hemen 25 metre deyiverecektir. Genelde  25 metre yivli tüfekler için bir sıfırlama mesafesidir. Böylece Kurşun nişan hattını 25 ve 200 metrelerde kesecektir. Oysa ki yivsizlerde durum biraz farklı…
 
Bazılarına göre yivsiz tüfeğin av mesafesi 50 metredir, o halde (metal veya red-dot) nişangahın 50 metreye sıfırlanması idealdir. Bazılarına göre yivsiz tek kurşunların etkili menzili 100 metredir. O halde nişangah 100 metreye sıfırlanmalıdır.
 
Trap atıcıları için patern oluşturması istenen mesafe 40 yarda (36,5 m), Skeet atıcıları için 25-30 yarda dır. Ev savunması mesafesi ise kapalı ortamlarda 10-15 metre içindedir.
 
Anlaşılan karışık bir mesele. Bu konuyu sizi için araştırdım.

Yukarıdaki tabloyu biliyorsunuz. Gez arpacıktan çok az yüksektir, hedefe nişan aldığımızda namlu yaklaşık 5 derece kadar bir açı ile çok hafif yukarı bakar. Nişan düzleminde hedefe baktığımızda, bu açı nedeniyle atılan mühimmat belirli bir mesafe sonra nişan düzlemini keser, biraz daha yükselir, daha sonra yer çekimi ve hava direncine bağlı sürüklenme dolayısı ile göreceli olarak yavaşlar, düşmeye başlar, belirli bir mesafede tekrar nişan düzlemini keser. İşte bu noktaya sıfırlama mesafesi diyoruz. Hedef bu noktada ise tam nişan aldığımız noktayı vururuz. Kesişme noktasından önce ve ikinci kesişme noktasından sonra mesafeye bağlı alt vurma, iki kesişme noktasının arasındaki mesafede üst vurma söz konusudur.
 
Atılan (saçma, şevrotin, tek kurşun) her neyse, düşük hızlarda atıldığında daha parabolik, yüksek hızlarda ise daha yatık bir mermi yolu izleyecektir. Böylelikle yükselme ve düşme mesafeleri farklılaşır. Üstelik atılanın kesitsel yoğunluğu (SD) ya da balistik katsayısı (BC) bu mermi yolunu, dolayısıyla vuruş noktasını farklılaştıracaktır.
 
Aşağıdaki grafiklerde hesaplamaları https://shooterscalculator.com/ da yaptığım için birimler emperyal ölçülerdedir.
 


Yukarıdaki balistik eğrilerine baktığımızda SD si 0,02-0,04 olan saçma, şevrotin ve gülleler daha yüksek bir mermi yolu izlerken, SD si 0,06-0,08 olan yivsiz tek kurşunlar ayni namlu çıkış hızında daha yatık bir yol izlemektedir.
 
Saçma atan tüfeklerde genellikle şerit bant ve metal arpacıkların 40 yarda (36,5 m) ye sıfırlandığı bilinir. Slug namlularda nişangahların çoğu fabrika çıkışı 100 yarda (90 m) ye sıfırlandığı söylenir.
 
Eğer tüfeğinize bir red-dot takacaksanız kaç metreye sıfırlanacağı bir tartışma konusudur.
 
Şimdi aşağıdaki balistik eğriye bakalım. 1300 fps (396 m/s) namlu çıkış hızında 467 grain (28 gram) yivsiz tek kurşun attığınızı varsayalım. 25-50-75-100 yarda sıfırlamalara göre grafiği değerlendirelim:


Grafikte 25-50 yarda sıfırlamaların neredeyse biri birine yakın değerlerde olduğu izleniyor. 20 yardaya kadar 1 inç kadar nişan hattının altında kaldığı, 20-50 yarda arasında neredeyse nişan hattında kaldığı, sonrasında diğer sıfırlamalara göre süratle düşüş ortaya çıktığı görülüyor.
Eğer atış mesafeniz 60 yarda altında ise ( ev savunması, uçar avları, yakın mesafe büyük avlar) bu sıfırlama sizin için idealdir. Bu sıfırlama ile saçma, şevrotin atışlarında iyi bir patern elde edebilirsiniz.
 
75 yarda sıfırlamasında ise 18 yardaya kadar mermi yolunun nişan hattının 1 inç kadar altında kaldığı 50 yarda civarında nişan hattından 1 inç kadar yüksek kaldığı, 80 yardadan sonra nişan hattının altına düşmeye başladığı grafikte görülüyor. Bu sıfırlama sanki ideal gibi görünüyor. Hem saçma hem tek kurşun atışları için iyi bir seçenek…
 
100 yarda sıfırlamasında, ilk 15 yarda da nişan hattının 1 inç kadar altında bir seyir, 60 metre civarı 2,5 inç kadar maksimum bir yükselme ve 100 yarda dan sonrası diğerlerine göre daha yavaş nişan hattının altına bir düşme izleniyor. Uzun mesafe atışları için daha uygun bir sıfırlama. Bu sıfırlamanın yivsiz tek kurşunların 100 m içinde  transsonik bölgeye düşmeyecekleri, daha yatık mermi yolu izleyen 1500 fps (457 m/s) ve üzeri namlu çıkış hızlarındaki yivsiz tek kurşunlar için ideal olduğunu söyleyebiliriz.
 
Demek ki ihtiyaca göre (mesafe), mühimmatın türüne göre ideal sıfırlama değişebiliyor.
 
Ben ne yapıyorum derseniz, 25 yardada hedef noktasının yaklaşık 2 cm kadar üstüne sıfırlama yapıyorum.



Bu bana 85 yardada bir sıfırlama sağlıyor. Teorik olarak 50 yardada maksimum 4 cm bir yükselme, 100 yarda da 5 cm kadar bir düşme yaratıyor ( attığım tek kurşun transsonik olmazsa).


Herkese kazasız belasız atışlar dilerim.