Av Tüfeklerinde Şok

[ceycey]

Av Tüfeklerinde Şok:
Eski forumda Sn.syılmaz’ın 27-03-2010 tarihli yazısı:
(Rahmetli Ali Kozanoğlu üstadın da mesajları var.)

* Alıntıdır.
Av tüfeklerinin kullanılacağı ava göre istenilen randımanı vermeleri, çaplarına ek olarak, “şok” larıyla sağlanır. Saçma atmak için yapılmış namluların en ucundaki birkaç santimlik kısmında, bir miktar daralmalarına “şok” denir (bazı tüfeklerde aynı sonuç namlu çapını önce iyice büyütüp sonra namlunun orijinal çapından daha büyük bir çapa daraltarak sağlanır). Şoklar derecelerine göre saçma huzmesini değişik oranlarda dağıtırlar. Saçmaların bu dağılma şekil ve çapına GRUPMAN denir. Uluslararası standartlara göre, 36.5 metre mesafede 76 cm çapında bir daireye;

Şoksuz (5 no silndir şok) tüfek, saçmalarının % 40 ını
¼ Şoklu (4 no şok) % 50 sini
½ Şoklu (3 no şok) % 60 ını
¾ Şoklu (2 no şok) % 65 ini
Tam Şoklu (full şok 1 no şok) % 70 ini

isabet ettirir. Yukarıda belirtilen 1 metre çapındaki daire, uçar hedefler için (ister bıldırcın olsun ister kaz veya trap/skeet plakası) belirli bir hedef için ve o hedefin normal vuruluş mesafesinde saçmanın dağılması istenilen ideal çap veya grupmandır Vurulacak hedefe göre seçilen saçma boyu da bu dağılımın sıklığını veya yoğunluğunu tayin eder.

Şoklar ve grupman av tüfeğinin etkili atış mesafesini de etkiler. Şöyle ki, ?Silindir Şok? ile 25 metre mesafede elde edilen 1 metre çaplı daireye vuran %50 saçma yoğunluğu, 4 no Şok ile 35 metrede, 3 no Şok ile 45, 2 no Şok ile 50, 1 no(full) ise 55 metrede elde edilir.

Vurulacak hedefin büyüklüğüne göre saçma seçimi yapıldığında (skeet/trap plakası veya bıldırcın için şoksuz veya 4 no şokla bir tüfekle 8-9 no saçma kaz avı için tam şoklu tüfekle 3-1 no saçma ve arada kalan avlar için de uygun şok ve 7-4 arası saçma boyları seçildiğinde) ideal olarak hedefe 4-6 adet civarında bir saçma miktarı vurur. Bu da  uygun mesafede uygun saçma boyu ve düzgün bir atışla hedefin kesin olarak düşürülmesini sağlar, pek yaralı bırakmaz.

Aynı şekilde, 20 numara bir tüfek uzun mesafeli atışlarda (mesela; kaz avında) aynı şoku olan bir 12 numara tüfek kadar etkili olamaz. Bunun yanı sıra, çok yürünecek, ufakça hedeflere hafif dolular atılacak bir avda da hafif bir 20 numara tüfeğin yerini pek başka tüfek alamaz. Namlu şokları aşağıda görülen şok işaretleri veya namlu altında kontrol damgaları yanında verilen çap ölçüleriyle belirtilir. Bazı tüfeklerde ise aşağıdaki işaretler kullanılır:

Şoksuz = Cylinder veya veya 5 no
¼ Şok = Imroved Cylinder veya 4 no
½ Şok = Modified veya 3 no
¾ Şok = Improved Modified veya 2 no
Tam Şok = Full veya 1 no

Şoklarda etkili menzil

5 numara (*****) 17m. 30m.
4 numara (****) 20m. 35m.
3 numara (***) 22m. 40m.
2 numara (**) 25m. 45m.
1 numara (*) 27m. 75m.

1 numaralı şok ile mevcut atış mesafesi aslında maksimum 55 mt. dir. ancak bu şok ile +0 gurubu yani 01 02 03 04 saçma numaralı fişekler atıldığında 75 mt ye kadar menzil oluşur.

Red Kit:
Hiç bilgi sahibi olmadığım bu konudaki sorularımı mazur göreceğinizi bilerek;
Örneğin elimizdeki 1 no şoklu tüfeğin ucuna yine 1 no şok takılabilir mi..? Etkili menzilimizi ne kadar etkiler acaba..?
Saygılarımla...

Actionman:
Sn. Syılmaz,
Yivli mermi atacağımız zaman en ince şoku mu takıyoruz yoksa şoku tamamen mi çıkarıyoruz?
Ben şimdiye kadar en ince şokla atıyordum.

Syılmaz:
Sn. Red Kİt, sorunuzu yanlış anlamadıysam eğer, tüfeğiniz mobil şoklu ise 1 nolu şoku sökerek yerine başka şok takabilirsiniz, sabit şoklu ise şokunu değiştiremezsiniz, sizin sorduğunuz gibi 1 nolu şoka bir daha 1 nolu şok daha takma söz konusu değil.
Etkili menzile gelince,
1 numaralı şok ile mevcut atış mesafesi aslında maksimum 55 mt. dir. ancak bu şok ile +0 gurubu yani 01 02 03 04 saçma numaralı fişekler atıldığında 75 mt ye kadar menzil oluşur.
Sn. Actionman, yivli mermiden kastettiğiniz sanırım tek kurşun, tek kurşunu mobil şoklu bir tüfekte kullanacaksanız 5 çentikli şoku kullanmalısınız.

Red Kit:
Sn.syılmaz...
Evet benim bahsettiğim sabit şoklu bir tüfeğe takılacak fazladan 1 şoktu... Bilgilendirme için teşekkürler...Saygılarımla...

Ombra:
Yivli şoklar ülkemizde yasaklandı. Ancak önceden satılanlara izin var. Hatta bazı av bayilerinde eğer ellerinde varsa halen satılıyor. Ancak sabotlar kullandığında etkili performans alabilirsiniz. Sabotla atıldığında 70 metreye etkili atışlar yapabilirsiniz. Sabotlarında en ucuzu 7 lira gibi bir ücret ödeniyor. Buna değer mi siz karar verin. Tek kurşunla atıldığında ise tek kurşunu yavaşlatabiliyor. Çünkü tek kurşunun üzerindeki yiv-setlere sürtebiliyor.

Can-0035:
Selamlar peki pozelerde mobil şok nasıldı? Aklıma takılıyor mesela üste 3 taktıysak alta 4mü takmalıyız? Alta 5 takıp üste3 takabilir miyiz??

Redfin:
Sn. can_0035. bu tamamen size kalmış bir tercihtir. Üste 3 taktıysanız alta muhakkak 4 takacaksınız diye bir şey yok. Avlayacağınız hayvana, kullanacağınız saçmaya, gideceğiniz avlağın şartlarına ve tabii en önemlisi sizin atış sitilinize bağlıdır bu. Avınız hızlı uzaklaşan (örneğin tavşan) bir hayvansa, siz de ilk atıştan sonra ikincisi için biraz nişan zamanına ihtiyaç duyuyorsanız, ikinci atışı yapacağınız namluya daha dar bir şok takmanız makul olur.

Radius:
Sn.can-0035,şok olayına çok fazla kafayı yormaktan ziyade,ava göre fişek kullanmak prensibini benimserseniz çok daha randımanlı avlar yapabilirsiniz. Üst namluya 4,alt namluya 5 şok takılmış tüfeğinizle bıldırcın,çulluk gibi avlarda markası farketmez.9-10 numara saçma hava durumuna göre 28 yada 32 gr fişek,tavşan,keklik gibi avlarda remington yada federal marka 5-7 numara saçma 32 gr.fişek,üveyik avında 24 yada 28 gr 7.5 numara saçma,ördek ve kaz avında ise 1-3 şok,yine hava ısısına bağlı olarak 34-42gr arası 3-5 numaralı kaliteli fişekler kullanırsanız çok randımanlı avlar yapabileceğinizi tecrübeme dayanarak gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. Saygılar...

Syılmaz:
Yivli şoklar şu an av bayileri tarafından ve de internet üzerinden de rahatlıkla satılıyor, demek ki yasak değil, yasak diye ortalığı bulandırmaya gerek yok. 
http://www. hilalav/default.asp?git=9&urun=1707
http://www. hilalav/default.asp?git=9&urun=1706
http://www. hilalav/default.asp?git=9&urun=1705
Ayrıca yivlere dikkat ederseniz, yivlerin dönüş açısı çok az neredeyse düz.

Alikozanoğlu:
Sn. arkadaşlar,
Takriben 25-30 gram ağırlığında bir çekirdek (sabotlu veya sabotsuz) namlunun ilk 50-60 santim mesafesinde DÖNMEDEN meselâ 400m/sn bir hıza erişmş ise 5-10 santim boyunda bir yivli şok bölümüne geldiğinde o şokun spirinde (galiba reklamı yapılan parça için "1 in 35" denmiş fakat sanıyorum bu 35 inch olabilir) dönmeye başlayabilir mi yoksa bir miktar sıyrılmayla daha yavaş bir devir mi edinir. Evet 100-120 sene evvellerin Paradox filân tüfekleri vardır da bunlar hep sanki biraz hep devamı gelmemiş icatlar gibi düşündürür beni. Bunların yanı sıra ABD'de bir ara (belki halâ) satılan tüm boyu yivli "slug barrel" lar muhakkak tek kurşunu çok daha garantili döndürebiliyordur.
Ayrıca Google’dan hızlı bir bakışta bunların $35-50 arası satıldığını görüyorum. Bu tabi perakende fiyatlar. Bunlarda da bakıyorum dışarının
3-5 misline satış sıradan gözüküyor.
Saygılar,
Ali Kozanoğlu

Melihağa:
Sn Alikozanoğlu bizdeki satıcılar kazıklanmadan alıcılar da kazık yemeden rahat etmedikleri için gayet normaldir....
Az önce bir arkadaşa tüfek aldık.Bayiyle 1.300 liraya anlaşmış tam alacakken bana sordu bende benim bayiye sorayım dedim, sordum,” abi sana 800 dedi”. Biraz daha zorlayınca 700'e anlaştık, ve arkadaş hala diyor “acaba bu neden ucuz yoksa onun ayrı bir özelliği mi var “diye başımın etini yiyor. Ona verdiğim cevabı buradan yazmam uygun olmaz ama bir ipucu vereyim siz anlarsınız "o pahalı olan tüfek yivli ama namlu içi değil dışı yivli..."

Alikozanoğlu:
Sn. melihaga,
Eeee, "Pahalıdır vardır hikmeti*."
Sanırım bu spiral oluklu namluyu çok iyibir gimmick olarak değerlendirdiler tüm dünyada. Halbuki dövme yivin de tam olarak ne avantajları ne dezavantajları var açık ve detaylı olarak bence halâ tam değerlendirilmedi. Değişen namlu ısılarında filân.
(* Nedense çoğunlukla bu hikmet bazılarının "buna ŞU kadar bastırdım" diyebilme arzusundan geliyor. Halbuki bu da bazılarının 100 metreden gazoz şişesinin ağızından mermi geçirme hikâyeleri kadar gereksiz ve boş.)
Saygılar,
Ali Kozanoğlu

Cnrabt:
Herkese selam sırasıyla tüm konuları okumaya çalışıyorum ve bu konuda aklıma bir şey takıldı. Yivli şokta yiv sayısı örneğin ben 8'li ve 10'lu gördüm. Atışa olan etkileri nelerdir? Ayrıca namlunun uzunluğunun yivli şokla atışa etkisi nasıldır. Ülkemizde gerçekten de bu şoklar birkaç misline satılıyor. Yurt dışından temin etmek en iyisi.

Syılmaz:
Sn. Cnrabt,
Sanırım sabot kullanmak için bu şoklara ilgi duyuyorsunuz. Kişisel tecrübem olmasada, gerçekten bu konuda oldukça deneyimli bazı avcıların yorumlarından okuduğuma göre, yivli şok kullanmak sabot için pek fayda ifade etmiyor. Sabotlar, 'Fully rifled barrel' denilen yivlendirilmiş namluda kullanılmak üzere tasarlanmış. Bu tip namlularında ülkemizde şu an yasal satışı yok maalesef.
Yivli şoklar özellikle çulluk avında, saçmayı kısa mesafede daha çok açması için tercih ediliyor. Paradox namlular da aynı amaçla kullanılıyor.

Cnrabt:
Teşekkürler sayın syılmaz.Tam olarak dediğiniz gibi yivli şoklara merakımın sebebi,yivli tüfek merakım.Forumu okuyup konunun karmaşıklığı ve malum fiyatlara baktıkça, gaz kaçağına sebep oldu bende. Acaba en yakın performansı nasıl elde ederim düşüncesiyle araştırmaktayım.

Blacksea:
Sn cnrabt ,Yivli tüfek yerine , 12 ga. av tüfeği ile max randımanı almak istiyorsanız , fully rifled namlu + sabot kombinasyonuna girmek gerekecek. Fully rifled namlu edinmenin yolu , şu anda kullanılan (daha önceden resmi olarak ithal edilmiş) bir tüfek bulup , sahibini ikna edip , satın almaktan geçiyor. Tabii , silahını satar mı , satarsa tüfek ne durumdadır , veya kaç para ister , bunlar ayrı tabii.
İsabetli ve etkili tek kurşun atmanın yolu ise , bence çok antrenmandan geçer. Tanesi 8-9 TL olan sabot ile ne kadar antrenman yapılır , bir de bu var.
Yivli şok tüp ile sabotların , özellikle de ülkemizde satılanların , bir çoğu atılabilir. Ancak bunlarda fully rifle'ın performansını vermez. Bazıları ise sadece fully rifle ile atılır (atılmalıdır).
Yivli şokların bazıları çulluk avı gibi , saçmanın erken açılması amacıyla yapılırken , sabot atmak için yapılan yivli şok tüplerinde yivler çok daha derin olur. Orijinal paketi ile satılan bir şok tübü mevzu bahis ise , üstüne bakıp , 'for sabot slug' minvalinde yazıları görmek lazım. Yoksa bazı av bayileri , malı pazarlamak için yanıltıcı olabilirler.
Saygılar.

Kut4:
Sn. cnrabt
Önemli bir uyarıda bulunmak isterim;
Yerli yarı otomatiklere rifled choke takıp sabot atmak çok iyi bir fikir olmaz kanaatindeyim.Böyle bir proje planlıyorsanız önerim ithal bir yarı otomatik temeli üzerinde çalışmanız.Bence en iyi seçeneklerden biri Remington 11 87 olacaktır. Tabi Benelli ve Beretta da tercihinize kalmış.
Saygılar.

Cnrabt:
Uyarılarınızın hepsi için teşekkür ederim.
Sanırım yasal tamamı yivli namlu bulmak yivli tüfek temini kadar uğraştırıcı.Mke fişeklerle idmana devam zaten.
Sn. backsea bayilerde gördüğüm şokların derinliğinin az oluşu dikkatimi çekmişti anlamlandıramamıştım galiba şimdi tamam.
Elimde Sarsılmaz üretimi olduğu söylenen,Charles Daly marka yarı otomatik tüfek var.İthal yivli şoklarla uyumundan ve de yüksek basınçlı fişeklerle kullanılmasından şüpheliyim.76 magnum Remington 3 tane fişek attım çekine çekine.Remington 11 87 yada 1100 hedeflediklerimin en üst sırasında.

Syılmaz:
Sn. Blacksea, bunun ayrımını nasıl yapabiliriz, varsa marka model vererek örneklendirebilirseniz sevinirim. Şimdiden teşekkürler...

Blacksea:
Sn syılmaz ,
Ayrımı yaparken sabot kutusunun üzerine bakmak lazım. Bazılarında 'for fully rifled barrel only' bazılarında ise 'for fully rifled barrel or rifled choke tube' yazar. Kendi gözlemlerime göre Remington'un Copper Solid'i ve Buckhummer'ı yivli şok ile kullanılabilir.Remington Core-lokt ise kullanılmamalı. Federal'lerin kum saati formatında sabotu vardı , o ve 1450 fps lik Barnes kullanılabilir. 1900 fps'lik Barnes kullanılmamalı , 1900 fps lik hiç bir sabot yivli şok ile kullanılmamalı , Winchester Partition Gold gene yivli şok ile kullanılmamalı , diye düşünüyorum.
Geniş bir zamanda yukarıdaki fişekleri tekrar araştırıp , misal kum saati formatlı  olanı üretim kodları ile beraber inceleyip , daha ayrıntılı bilgi veririm.
Saygılar.
kut4 demiş ki:Sn. cnrabt
Önemli bir uyarıda bulunmak isterim;
Yerli yarı otomatiklere rifled choke takıp sabot atmak çok iyi bir fikir olmaz kanaatindeyim.Böyle bir proje planlıyorsanız önerim ithal bir yarı otamatik temeli üzerinde çalışmanız.Bence en iyi seçeneklerden biri Remington 11 87 olacaktır.Tabi Benelli ve Baretta da tercihinize kalmış.
Saygılar.
+1
Özellikle de Remington . Zira Remington'un slug namlusu değişebilir şokludur. Benelli ve Beretta'nın slug namluları ise sabit sokludur. Tabii bunların normal av namlularına takılabilir.

Cnrabt:
Kum saati formatlı sabotumuz power shock serisi FS127 SS2 Sabot Hollow Point modeli.

Blacksea:
Doğrudur Sn cnrabt , aynı fişeğin yani kum saati formlu olanın kurşun yerine bakır malzemeden yapılmışı da vardı , 3-4 sene öncesine kadar. Federal bakır olanı artık imal etmiyor. Belki de Tipped Barnes'ı yapıp Barnes ürün gamını genişletince o bakır olan Power Shock Sabot'u üretmeyi bırakmış olabilir.
Konuya dönecek olursak , FS127 SS2 Sabot Hollow Point yivli şok tübü ile kullanılabilir (ithal , kaliteli bir tüfekle) , fiyatıda diğerleri gibi bakırdan mamul olmadığı için nispeten hesaplıdır. Saygılar

Syılmaz:
Sn. Blacksea, yivli şok olmadan silindir şok ile sabot atmanın zarar verme nedeni hakkında teorik olarak bir bilginiz varsa paylaşabilir misiniz?
Birde aşağıda ki linki inceleyebilir misiniz? Benim kafamı karıştırdı.
http://www.midwayusa.com/viewproduct/?pr...ber=391099

Blacksea:
Sn syılmaz,
Linki inceledim . Sanıyorum şu ifade karışıklığa sebep olmuş :
Notes:
•Designed specifically for rifled barrels but can also be used in smooth bore barrels.
Remington'un tanımlaması ise aşağıdaki gibi. Sanıyorum satıcı yukarıdaki ifadeyi bir mesnete dayanmadan ileri sürmüş.
http://www.remington.com/products/ammuni...slugs.aspx
The 385-grain bonded bullet yields near 100% weight retention. Flattest shooting slug in existence — 10% better than the nearest competition. Designed for use in fully rifled barrels only.
Şunu da hatırlatmak lazım , yüksek hız ve basınca sahip sabotları düz namlu ile atınca ille de namlu yarılır , atıcı yaralanır diye bir şey yok tabii ki. Hatta bunun kaliteli bir ithal tüfekte olacağını tahmin etmiyorum , ama ben kendi tüfeğimde dener miyim , hayır denemem. Buna gerek duymam. Diğer hususta smoothbore'dan kazasız atılsa bile sabot kılıfından ayrılmayacağı veya düzgün ayrılmayacağı için zaten atış manasız olacaktır.
Evde bir yerlerde eskiden kalma kesilip çekirdeği çıkartılmış sabotlar vardı , bulabilsem resimlerini çekip yayınlamak istiyorum , o zaman sanıyorum konu daha anlaşılır olacak.Saygılar..

Syılmaz:
Haklısınız Sn. Blacksea, kafamı karıştıran cümle oydu. Düz namlu ile atınca muhakkak ki sabotun artısı olmayacak, yivli şokta da tahminim mermi yolunu biraz daha düzeltecek sadece ama asıl etki için 'fully rifled barrel' kullanmak gerekecek.
Yalnız benim aklımı karıştıran olay, düz namluyla atınca namluya zarar verme riski varsa, yivli şok takınca neden riski yok? (Yivli şokla atılabilen modeller için söylüyorum.) Yivli şok takınca namlunun kalitesi değişmeyecek ki.

Alikozanoğlu:
Sn. syılmaz,
Şu an adı/markası aklıma gelmiyor, fakat yapısı itibariyle (meselâ Rottweil tek kurşunları gibi) pek takla atmayan bazı sabotlu kurşunlar, sabottan ayrıldıktan sonraki çapı sabotsuz tek kurşun çapına göre çok daha az olduğu için azalan hava direnişi dolayısıyla daha az yavaşlıyor ve buna bağlı olarak düşüşleri azaldığı gibi etkili menzili de artıyor.
Meselâ 18mm çapında olan bir tek kurşunun kesiti takriben 254 mm-kare iken 12.7mm çapında bir tek kurşunun kesit alanı 127mm-kare.
Şayet her iki kurşunun da ağırlığı aynı ise ufak çaplının hava direncinden daha az etkileneceği açıktır.
Şayet ufak çaplı olan tek kurşun daha hafif ise, uygun barutların kullanımı* ile çıkış sürati artırılabilir ve enerji süratin karesi olarak büyüdüğüne göre aynı mesafelerdeki vuruş enerjileri de artar.
Aynı mesafelerdeki azalan düşüş miktarını da bir faktör olarak eklediğinizde yivsiz namludan da atılsa, uygun sabotlu tek kurşunların daha randımanlı olacağı aşikârdır.
Saygılar,
Ali Kozanoğlu

(*) 36 gramlık saçmalı bir dolunun 1300 fps çıkış hızı yerine 28 gramlık bir dolunun 1500 fps çıkış hızı olabiliyor. Tam ağırlıkları şu an aklımda değil fakat 20 gram civarında ve 1900-2000 fps çıkış hızı olan sabotlu tek kurşunlar var. Bunların enerji rakamlarını da muhtemelen internetten bulmanız kabildir. Fakat yine de takribi olarak 2000 fps çıkış hızlı 20 gramlık kurşunun çıkış enerjisi 1300 fps çıkış hızı olan 36 gramlık kurşuna göre %30-35 daha fazla. A.K.

Blacksea:
Sn alikozanoglu Üstadım ,
Eski PC'me balistik programını indirmiştim Federal'in sitesinden. Programda tüm USA ölçü birimleri metrik sisteme çevrilebiliyordu. Aklımda kaldığı kadarıyla 1900 fpslik sabotlar 21 gr. idi.
Saygılar…

Alikozanoğlu:
Sn. blacksea,
Verdiğiniz örneklere çok teşekkür ederim. Sabotlar enteresan balistik sonuçlara sebep oluyor. 1920'lerde '30'larda filân 3000 fps neredeyse ulaşılmaz bir namlu hızı diye tanımlanırken .30-06, .308 gibi fişeklerden atılan sabotlu .22 çap çekirdeklerle 4000 fps dahi geçildi galiba.
Ben maalesef senelerdir doğru dürüst yeni silâh literatürünü takip etmiyorum. Senede bir çıkan Gun Digest yıllığını alıyorum. Onda da sadece makaleleri okuyup gerisini üstün körü bir karıştırıyorum. O sebeple mesajlarımda neredeyse hep genellemeler yapıyor ve takribi rakamlar kullanıyorum. Son Gun Digest'te 310 grain civarında 2000 fps süratli bir sabotlu kurşun vardı. Dikkatimi çekti hızı, fakat markasını hatırlayamıyorum ne yazık ki. 310 grain takriben 20 gram. Belki tam 310 değildi. Şimdi sizin bu yazdığınız rakamları da bir yere kaydedip sık sık görmezsem onları da unutacağım. Galiba çocukluktan beri alumimyum sahan, tencerede pişen nesneleri yemek bu unutkanlığa sebep olurmuş.
Saygılar,
Ali Kozanoğlu

Blacksea:
1450 fps'lik sabotlarda kılıfın ayrılması için rifled choke yeterli oluyordur , ayrılmayı sağlayacak dönme ivmesini verebiliyordur , 1900 fps liklerde ise rifled choke gerekli ivmeyi veremiyordur diye tahmin ediyorum (sadece tahmin).
Namlunun yarılması ise bizim gibi ülkelerde çok eski ve/veya merdiven altı üretim tüfeklerde olmuştur diye düşünüyorum. Kaliteli ve namlu basınç değerleri standartlara uygun bir tüfekte bu olay pek olmaz kanaatindeyim , herhalde USA'da da pek olmamıştır. Bir tanıdığım Bwrowning 2000 y.oto tüfeği ile yıllardır Buckhummer atar , ne kendine ne tüfeğe birşey olmadı (aman yanlış anlaşılma olmasın , olmaması olmayacak anlamına gelmez)
Saygılar…

(Bu mesajlardan sonrakiler silinmiş.)

[ceycey]

Şok'un tarihi ve işleviyle ilgili bir makale:

Kuş avında silah kullanan ilk avcılar, çok geçmeden saçma ile ilgili bazı tesbitlerde bulundular. Farkına vardıkları, bazı saçmalann namluyu terk ettikten sonra gerek birbirine çarparak gerekse havanın direnç etkisi ile dağılmaya başladığı ve 20-30 metre sonra darbe gücünün çok azalmış olduğu idi. Çünkü saçmalar o kadar dağılıyordu ki, içlerinden ancak çok az bir miktarı hedefi vurabiliyordu.

Yapılan araştırmaların sonucunda bugün şok olarak tanımladığımız, namlu ağzının daraltılması işlemi çözüm olarak kabul edildi. Her ne kadar bazı kaynaklar Amerikalı avcı F.Kimblenin 1870 yılında şok sorununu çözdüğünü yazıyor olsa da, İngiliz silah yapımcısı W.R.Pape 1866da bir çeşit şok sisteminin patentini zaten elinde bulunduruyordu. Bir başka silah yapımcısı Greener ise 1881 yılında yazdığı “Silah” (The Gun) adlı kitabında şokun 1700lerde zaten var olduğundan bahsetmekteydi.



Mucidi kim olursa olsun modern anlamda, silahlarımızda kullandığımız şokun fonksiyonu üzerine bugün bile tam olarak yerine oturmamış bazı düşünce farklılıkları vardır. Kimilerine göre şoklar, sadece namludan çıkan saçmalann dağılmaya başlamadan önce bir süre toplu gitmesini böylece hedef üzerinde daha yoğun bir saçma dağılımı oluşmasını sağlarlar. Diğer bir grup ise bu bilimsel gerçeğin doğruluğunu kabul ederken buna ilaveten şokların, silahın etkili menzili üzerinde de olumlu etki yaptığını savunurlar.

Özetle bakıldığında şok, namlu iç çapının namlu ağzının 8-10 cm içinden başlayarak çok hafif bir daralmaya uğramasıdır. 12 çapda sıradan bir namlunun 0,729 inç olduğunu varsayarsak bu namlunun tam şok olan ağız kısmı ortalama olarak 0,689 inç olabilir. Ancak şok özellik ve ölçüleri küçük farklılıklarla da olsa firmadan firmaya değişiklikler gösterir. Farklı markalardaki tüfekler aynı dolu ve aynı şokla kullanıldığında saçma dağılımı açısından farklı sonuçlar verebilmektedir. Bu farklılık imalatçı firmaların ürünlerinden kaynaklanmaktadır. Doğal olarak bu iki tüfeğin aynı şokda namluları olmasına rağmen grupmanları farklı olacaktır. Modern şok tüpleri de imalatçılarına göre farklılıklar gösterebilir. O yüzden her avcının genel doğruları bilmek kadar kendi tüfeğinin doğrusunu da bilmesi şarttır.

1800lerin sonunda tanınmış İngiliz silahlarının şok denemeleri 36,5 metrelik bir mesafede 76 cm bir dairenin içinde toplanan saçma yüzdesi esasına göre yapılıyordu. Aynı standart yöntem günümüzde de en çok kullanılanıdır. Buna göre, tam şokla elde edeceğiniz grupman atacağınız fişeğin içindeki saçma sayısının 70ini oluştururken, üç çeyrekle 65, yarım şokla 60 ve çeyrekle 50 civarında olmalıdır.

Kullanabileceğiniz başka bir yöntem ise avlayacağınız hayvanın resmini gerçek ebatları ile çizdiğiniz bir kağıdı 30 – 35 m civarındaki bir uzaklığa koyarak, üzerinde atış denemeleri yapmanız olabilir. Yine de, kuşun üzerinde bula¬cağınız saçma miktarı veya oranı, size her zaman şokunuz hakkındaki gerçekleri söylemeyebilir. Çünkü farklı dolularla yapacağınız atışlar da saçmaların yoğunluğunu etkiler. Bu yüzden testlerinizi yaparken farklı saçma ve barut kombinasyonu ile dolu fişeklerle de denemeyi ihmal etmemelisiniz. Bu arada, tapa basıncının dağılım üzerinde çok büyük etkisi olduğu hiç hatırdan çıkartılmamalıdır.

Her ne kadar ölümcül noktaya isabet etmiş tek bir saçma hayvanı düşürebilecek güçte olsada bu miktar aslında, saçmanın büyüklüğüne de bağlı olarak birden çok olmalıdır. Grupmanınız ne kadar çok merkezde toplanır ise o ölümcül birkaç saçmanın hedefi bulma şansı da o kadar çoktur. Ancak hedefi sadece grupmanınızm kenarı ile vurabiliyorsanız o zamanı hayvanın kaçmasına, daha kötüsü yaralı gitmesine davetiye çıkarmış olursunuz.


Şoklarda, genel kural olarak daralma ne kadar fazla lise saçmaların merkezdeki dağılımı da o kadar yoğun olur. [Burada bilinmesi gereken nokta, namluları bir ölçüye kadar daraltabileceğinizdir ve bu ölçü de tam şok olarak namluda-Iki formunu bulmuştur. Şoksuz olarak imal edilen silindir namlu ile en kapalı olanı arasında değişik ölçülerde farklı şoklar vardır. Bunların hangi türün avında ve hangi şartlar altında kullanılacağının avcılar tarafınzdan bilinmesi, av sırasındaki performansın artmasını büyük ölçüde etkiler. Şokların seçimi, av hayvanının türü ile ve yapılacak avm şekli ile yakından ilişkilidir. Örneğin; parlama avlarında daha açık olan şokların, geçit avlarında ise kapalı şokların tercih edilmesi doğru olacaktır. Geçit yapan bir yabankazına tam şok kullanırken mühre avında yarım şok kullanmanız uygun olabilir. Ördek, kaz, üveyik için tam ve üç çeyrek, keklik için üç çeyrek, yarım ve çeyrek, bıldırcın ve çulluk için ise çeyrek ile silindir şoklar en çok kullanılanlarıdır.

Eski dönemlerdeki avcılar şokların, silahlarının ucunda sabit olarak bulunmasından ötürü uygun şoku seçerken, silahı da değiştirme zorunluluğu yaşıyorlardı. Her ne kadar bazı av tüfekleri, farklı şok ve uzunlukta değiştirilebilir ekstra namlular ile tüketiciye sunulmuş olsa da bunlar her avcının alım gücüne uygun değildi. Bir türün avı için kullanılan şokun diğer bir türün avına uygun olmadığı ve herkesin her av için ayrı tüfek alamayacağı gerçeği, araştırmacıları daha pratik bir çözüme yönlendirdi. İlk olarak tek namlulu silahlar üzerinde, namlu ucunda bulunan bir bileziğin el aracılığı ile döndürülmesi sonucu farklı şoklar yaratan bir sistem geliştirildi. Polişok (Polychoke) adı verilen bu sistemin yerini zaman içinde pek çok denemelerden sonra, bugün invektör şok olarak bildiğimiz aparatlar aldı. Invektör şok, kullanım esası namlu içine açılmış olan dişlere 5 değişik şok olarak düşünülmüş bileziklerin, anahtarı vasıtası ile vidalanma-sıdır. Böylece her av için değişik şoklu olan bir tüfek elde edilmiş olur. Bazı invektör şoklar el yardımı ile takılabilirken, bazılarında bu işlemin anahtar vasıtası ile yapılması gerekir. Hangi tipten olursa olsun bunların periyodik olarak sıkıştırılması faydalı olacaktır. Bunu yaparken dikkat edilecek nokta, şoku sıkıştırırken aşırı derecede zorlamamak gerektiğidir.

[Sabri]

Sağolsun, eskiler bir şeyler yazmış.

Ama Yivsiz Tüfeklerde, şu şok konusu kadar anlaşılamayan bir konu da yok gibi. Okuduğum yazılardan birinde kullanıcıların %70-75 inini şokun nasıl çalıştığını, ne zaman hangi şokun kullanılması gerektiğini bilmediklerini ortaya koyuyor. Konuyu bilenler de sıkıntılı. Ayni tüfek, aynı şok ile atılan fişeğin saçma numarası (boyutu) ve miktarı, kulanılan tapanın cinsi, barut cinsi ve miktarı ile elde edilen sonuçlar çok çok farklı.

Önce şokun nasıl çalıştığını anlamaya çalışalım. Buna örnek olarak da bahçe hortumunu örnek alalım. Hepinizin bildiği gibi bahçe hortumunun ağzını su akarken elimizle sıkıp daralttığımız zaman, su sütununun daha ileri gittiğini gözlemişizdir. E güzel... Durumu izah ediyor diye düşünebiliriz. Çünkü şok dediğimiz şey de namlu ağzını daraltıyor.  Fizikte, Akışkanlar dinamiğinde Navier-Stokes eşitliğinden doğan Bernouilli prensibine göre, Akışkanlar (sıvılar) geniş bir ortamdan (borudan) , daha dar  bir ortama girdiğinde, sıvı sütunun hızı artar, buna karşılık basıncı düşer. Bahçe hortumunun ağzını daralttığımızda işte hızı artan bu sıvı sütunu daha ileri gider. 

Bak, Bernouilli prensibi geniş şokun 20-30 metrede, full şokun 50-60 metrede etkili oluşunu ne güzel açıklıyor diye düşünebiliriz. Ancak saçmalar sıvı değil. Ayrıca en geniş şok ile en dar şok arasındaki namlu çıkış hızında sadece 100 fps (30 m/s) hız farkı var. O da saçmaları ancak 2-3 metre daha ileri taşıyabilir. Yani akışkanlar fiziği bu işi çözemedi.

İşin içinde başka bir şey olması lazım, o zaman.

Şu aşağıdaki şekle lütfen bir bakın. Şoksuz atılan saçmalar ile en sıkı şokla atılan saçmaların belirli mesafelerdeki dağılımını ağır çekim fotoğraflarını izleyin:


Silindir şok ile atılan saçmalar 10 m içinde dağılıp ilerlerken, full şok ile atılanların şoktan çıkarken tren dizisi gibi uzun bir sıraya dizilip daha toplu olarak seyrettiklerini görüyoruz. Toplu giderken hava direncini dağınık olanlara göre daha kolay yenen saçmalar, daha ileri mesafeye taşınıyor. Konuyu daha iyi anlayabilmek için yazdığım SAÇMA DİZİSİ (Shot string) yazısını (mavi yazıya tıklayarak) okuyabilirsiniz. 

Aslında saçmaların hepsi aynı mesafeyi kat ediyor. Ama dağılma miktarları farklı oluyor. Saçmaların hedefteki dağılımına SAÇMA DESENi (Pattern) diyoruz. Bir saçmanın şokla hedefteki dağılımını 40 yarda (36,5 m) de, 30 inch (76 cm) bir daire içindeki yerleşimine bakarak saçma desenini değerlendiriyoruz. Fişekte kaç saçma vardı ve ne kadarı 76 cm çaptaki dairenin içine isabet etti ona bakıp orantılıyoruz:

Aşağıdaki tablodan görebileceğiniz gibi silindir şok ile fişekteki saçmaların %40 ı 76 cm çap içinde toplanırken, full şokta bu oran %70 ve üzerine varıyor.



Bunu atış yaptığımız kağıtlar üzerindeki dağılım şeklinde incelersek aşağıdaki resimdeki gibi bir durum görülür:



Aşağıdaki grafik insanların aklında en çok kalan ama yanıltıcı bir grafiktir.


Bu grafikte ayni miktardaki dağılım ve desenin ne kadar mesafede oluştuğu gösteriliyor. Bu istenen desenin elde edildiği mesafe etkili menzildir. Ancak saçmalar bundan sonraki mesafelerde de seyretmeye devam eder, hatta öldürücülüğü vardır, ama aradaki boşluklar artacağı için isabet şansı azalır.

Unutulmaması gereken bir şey var – Yivsiz tüfeklerle ilgili tutarlı olan tek şey, çok az şeyin tutarlı olmasıdır. Aynı şoka sahip ve aynı fişekle ateş eden iki tüfek bile aynı desenle sonuçlanmayabilir. Aynı yük, farklı fişek markaları arasında farklı desenler oluşturabilir. Sert saçmadan yumuşak saçmaya geçildiğinde desenler değişir. 

Fişekteki farklı tapa, barut veya kapsül gibi bileşenlerde yapılan değişiklikler de deseni etkileyebilir. Anlatmak istediğim şey, markaları, saçma boyutunu veya bileşenleri değiştirdiğinizde deseni kontrol etmeniz gerektiğidir; çünkü bu, bazen büyük oranda değişebilir.

Bir şok/fişek kombinasyonu bulduğunuzda ve istediğiniz deseni elde ettiğinizde, herhangi bir şey değişmediği sürece bu desen makul bir tutarlılık sergilemelidir. Yüzde 5'lik bir artı/eksi sapma içinde kaldığı sürece tatmin olmuş oluruz

Farklı şoklar, farklı atış uygulamaları için uygundur. Örneğin, geniş şoklar (silindir veya geliştirilmiş silindir gibi) genellikle kısa mesafeli atışlar için tercih edilir. Bunlar yoğun bitki örtüsü olan bölgelerde veya hızlı hareket eden hedefler (bıldırcın veya tavşan gibi) için uygundur. Diğer yandan, daha sıkı şoklar (modifiye veya tam şok) daha uzun mesafeli atışlar için kullanılır. Örnek olarak ördek avı veya trap atışı gibi durumlarda daha yoğun bir desen elde edilerek hedefe vurma şansı artırılır. 

Uygun tüfek-fişek-şok kombinasyonunu buluğunuzda size iyi atışlar, güzel vuruşlar dilerim.

[Muratttt29]

Sn. Forum Üyeleri selamlar,

Remington Model 870 Exspress Tactical tüfeğime içten şok aramaktayım. Şuan üzerinde kompansatör bulunmakta. Bu tüfeğe uygun ne kendisine ait nede muadil bir şok bulamadım, bir av bayisi Akkar marka tüfeklerin internal şoklarının uyumlu olduğunu söyledi ancak piyasada bulunmuyor, Akkar firmasını arayıp satın almak istediğimi söyledim fakat Akkar marka bir tüfeğiniz varsa satın alabilirsiniz cevabını aldım.

Bu konu ile ilgili yardımcı olabilecek biri var mıdır? 
Saygılarımla.

[blacksea]

Sn. Forum Üyeleri selamlar,

Remington Model 870 Exspress Tactical tüfeğime içten şok aramaktayım. Şuan üzerinde kompansatör bulunmakta. Bu tüfeğe uygun ne kendisine ait nede muadil bir şok bulamadım, bir av bayisi Akkar marka tüfeklerin internal şoklarının uyumlu olduğunu söyledi ancak piyasada bulunmuyor, Akkar firmasını arayıp satın almak istediğimi söyledim fakat Akkar marka bir tüfeğiniz varsa satın alabilirsiniz cevabını aldım.

Bu konu ile ilgili yardımcı olabilecek biri var mıdır? 
Saygılarımla.

Remingtonlarda RemChoke ve ProBore adı altında farklı seri şoklar var. Dişlerin yeri farklı. Benim tüfekte ve memlekete gelmiş tüfeklerde yaygın olarak kullanılan RemChoke. Sizin 870'te RemChoke olsa gerek. Şok tüpü çıkartıp resmini çekerseniz daha net bilgi verebiliriz.

Diğer bir soru tüfeğinizde şu an kaç numara şok takılı ve size hangi şoklar lazım?

[Muratttt29]

Sn. Forum Üyeleri selamlar,

Remington Model 870 Exspress Tactical tüfeğime içten şok aramaktayım. Şuan üzerinde kompansatör bulunmakta. Bu tüfeğe uygun ne kendisine ait nede muadil bir şok bulamadım, bir av bayisi Akkar marka tüfeklerin internal şoklarının uyumlu olduğunu söyledi ancak piyasada bulunmuyor, Akkar firmasını arayıp satın almak istediğimi söyledim fakat Akkar marka bir tüfeğiniz varsa satın alabilirsiniz cevabını aldım.

Bu konu ile ilgili yardımcı olabilecek biri var mıdır? 
Saygılarımla.

Remingtonlarda RemChoke ve ProBore adı altında farklı seri şoklar var. Dişlerin yeri farklı. Benim tüfekte ve memlekete gelmiş tüfeklerde yaygın olarak kullanılan RemChoke. Sizin 870'te RemChoke olsa gerek. Şok tüpü çıkartıp resmini çekerseniz daha net bilgi verebiliriz.

Diğer bir soru tüfeğinizde şu an kaç numara şok takılı ve size hangi şoklar lazım?

Sn. blacksea 
Foto nasıl ekleniyor yarım saattir bulmaya çalışıyorum  Şuanda üzerindeki şok yüksek ihtimal 5 numaradır diye tahmin ediyorum, şokun dişleri alt kısımda, Benelli M4' teki gibi değil dişler tam tersi. Foto yükleyebilsem keşke 

[blacksea]

Sn Muratttt29,

Resim ekleme linki:
https://www.tabancatufek.com.tr/showthread.php?tid=75

Tahmin ettiğimiz gibi RemChoke olması lazım. Eğer belirli bir şok tüp ihtiyacınız varsa, modified veya full gibi zaman zaman ikinci el satışta bulunabilir. Set olarak arıyorsanız USA'dan temin etmek lazım. Ancak USA'dan parça temini eskisi gibi değil, madden ve manen yıpratıcı. Bizdeki gümrük kısıtları da cabası.

[Muratttt29]

Sn Muratttt29,

Resim ekleme linki:
https://www.tabancatufek.com.tr/showthread.php?tid=75

Tahmin ettiğimiz gibi RemChoke olması lazım. Eğer belirli bir şok tüp ihtiyacınız varsa, modified veya full gibi zaman zaman ikinci el satışta bulunabilir. Set olarak arıyorsanız USA'dan temin etmek lazım. Ancak USA'dan parça temini eskisi gibi değil, madden ve manen yıpratıcı. Bizdeki gümrük kısıtları da cabası.

Sn. blacksea,
İlginiz için teşekkür ederim, tek kurşun atışları için 1 adet cylinder şok arıyorum. Artık ikinci el denk gelirse inşallah alacağız.
Saygılarımla.

[Süleyman]

Sayın Sabri hocam. Öncelikle verdiğiniz kıymetli bilgiler için çok teşekkür ediyorum. Bir konuda bilginize ihtiyacım var. 12G yivsiz av tüfeğine rifled mobil şok takılıp rifled slug kurşun atılabilir mi? Bir avantaj sağlar mı?

[Sabri]

Sayın Sabri hocam. Öncelikle verdiğiniz kıymetli bilgiler için çok teşekkür ediyorum. Bir konuda bilginize ihtiyacım var. 12G yivsiz av tüfeğine rifled mobil şok takılıp rifled slug kurşun atılabilir mi? Bir avantaj sağlar mı?

Sn. Süleyman,

Bu konuda farklı görüşler ve iddialar, buna karşın yapılmış testler var. Benim rifled şok ile atış tecrübem yok.

Normalde rifled namlu ve rifled şoklar, sabot slug atmak üzere tasarlanmış (sabot sluglar düz namlu ile atılınca isabet ve grupları çok kötü). 

Rifled şoktan, rifled slug atılırsa ne olur sorusuna şöyle cevap verebilirim:

Normalde rifled sluglar 1:35 dönme oranına sahiptir. Eğer rifled şok bununla uyumlu ise isabet artacaktır. Uyumsuz olduğunda rifled slug kanatçıkları asimetrik ezildiğinde ise isabet bozulacaktır. Şokla uyumlu rifled slug denenerek bulunabilir. Örneğin aşağıdaki videoda 2 3/4 inç Federal sluglar ile 3" Remington sluglar arasındaki 50 ve 100 yarda mesafelerde rifled şok ile atıldığında ortaya çıkan farklı grupmanları izleyebilirsiniz:



Başka videolarda da rifled şok ile atılan rifled sluglarda 50 yarda mesafede güzel grupmanları bulabilirsiniz. Bu atışlarda kullanılan nişangahlar türü de isabette fark yaratabiliyor. Rifled slugların 3 numara (IC =improved cylinder) şok ile atılınca,  şoksuz slug namluya göre daha iyi isabet ve grupman sağladığına dair videolar da bulabilirsiniz.

Ancak şunu da unutmamak lazım. Rifled şok ile kurşun atılınca bir süre sonra yivlerin kurşun artıkları ile dolması sonucunda, rifled şok düz boru haline geliyor. 

Eğer bu konuda testler yapıp burada paylaşırsanız, deneyimlerinizden yararlanmak isteriz.

Saygılar