Browning HP Tarihi 1.Bölüm - Doğum ve Savaş

[alpSaral]

JMB (John Moses Browning) ortaya çıkmış pek çok tabanca ve henüz çıkmamış pek çok prototip üzerinde çalışmaya devam ederken 1921 yılının Mayıs ayında Fransız ordusu bir tabanca ihalesi açtı.

Şartnamede tabancanın bazı kritik isterleri şöyle sıralanmıştı;

1. Almanların yeni ürünü olan 9*19 Parabellum mühimmat kullanacak
   
2. Dereceli nişangaha sahip olacak ve 600 metre mesafeye atış yapabilecek
   
3. 20 cm namlu uzunluğuna sahip olacak (elbette 600 metre hedefini tutturabilmek için)
   
4. 15 veya üzerinde mermi kapasitesi olacak
   
5. Dipçik/Omuzluk takılabilecek
   
6. Ağırlığı 1 kiloyu geçmeyecek
   
7. Mermi atım sayacı olacak
   
8. Namluda fişek göstergesi olacak
   

Eğer polimer olmayacaksa günümüz teknolojisi ile dahi zor bir şartname  Zaten zamanla bu maddeleri esnetecekler. Fransa ile hem komşuluk hem kültür yakınlığı bakımından FN bu ihaleyle yakından ilgileniyor ve JMB'den üzerinde çalışmasını istiyor.

Önce Model 1903'ü dönüştürmeyi düşünüyorlar. M1903 ilk varyantlarında zaten dereceli nişangah vardı ve omuzluk takılabiliyordu. Silahın kapasitesini artırabilirlerdi. Ancak kısa sürede 9*19 mühimmatın blow-back operasyonlu bir silahta mühimmatın kapasitesini kullandıramadığını anladılar. Tam 50 yıl sonra H&K VP70 modelinde bunu deneyecek ve olmadığını onlarda anlayacaklardı.

Ardından yeni bir model geliştirmeye başlandı, 1921 yılının sonlarına doğru JMB ilk iki prototipi yaptı. Bunların ikisi de iğne ateşlemeli, birisi blow-back diğeri kilitli mekanizmaya sahipti. Bu iki prototip günümüzde Utah, Ogden'de bulunan Browning müzesinde aşağıda gördüğünüz şekilde sergilenmektedir. (Sağdaki kısa geri tepmeli kilitli gecikme mekanizmasına sahip soldaki blow-back)



Gördüğünüz gibi, tetik ve çerçevesi, şarjör çıkarma mandalı ve büyük oranda kabzası yani gövdesi dışarıdan genel görünümü itibariyle bugün bildiğimiz Browning'i andırmaktadır.

1923'te kilitli model prototipi üzerinden geliştirme ve denemeler devam eder. Aşağıdaki fotoğrafta gördüğünüz yukarıdan aşağıya 3 model bu yıl geliştirildi. Hepsi iğne ateşlemeli idi.


1923 final protoip


Soldan görünüşü Sig P210 gerçekten andırıyor. Ben P210'un bu prototipten geliştirildiğini düşünüyorum. Dikkat ederseniz sürgü çerçevenin içinde, Saive daha sonra sürgüyü çerçevenin dışına alacak

1923'te üretilen prototipler üzerinden Fransız ordusunun yaptığı testler üzerine alınan notlar ve değişen isterlerle birlikte 1925 yılına yetiştirilen prototip şöyle bir tabanca idi.
İğne ateşlemesinden, horoz ateşlemesine geçilmiş
Şarjör çıkarıldığında horozu kilitleyen bir şarjör emniyeti
Şarjör kapasitesinin 15'ten 13'e düşürülmesi

Tabanca bu hali ile yukarıda listelediğimiz 6,7 ve 8. maddeler dışında kalan tüm isterleri sağlamıştı (elbette değişenler ve orada listelemediğimiz başka isterleri de karşılıyordu)

Bu tabancanın testleri için ahşabın yanı sıra metal bir dipçikte yapıldı. Fransız ordu komisyonu denemelerde silahı çok beğendi.

1926'da ki prototip. Dikkat edilirse dereceli nişangahı bu dönemde kaldırdıkları görülüyor. Bu prototipte horoz biraz daha büyük sonraki modelde küçülecek.


1927 modeli olarak adlandırılan ve JMB'nin üzerinde çalıştığı son prototip. JMB öldükten bir kaç ay sonra patenti çıkmıştır. Bu modelde çerçeve biraz daha inceltildi ve kabza geometrisi yeniden tasarlandı. Bu prototip 1928 yılında sunulmuştur.


1928 yılında artık monşer Saive projenin başına geçmiş ve yeni prototipi kendisi yapmıştır. Bu yıl içinde Colt 1911'in -her ne kadar Browning'in bir tasarımı olsa da- Colt tarafından teknik detaylarına konmuş olan 17 senelik patent koruması biter bitmez hemen bazı özelliklerini bu prototipe entegre etmeye başladı. Namlu link sistemi ve ayrılabilir namlu ön burcu gibi.



Tabanca üzerinde geliştirmeler devam etti. Örneğin 1929 yılında üretilen prototipe ilk defa meşhur "parmak izi" konuldu

1930 yılındaki prototipte 1911 tipi namlu ve namlu burcundan vazgeçilmişti. Dış görünüm olarak 1935 yılındaki çıkış yapan tabancayla neredeyse aynı hale bu prototiple gelindi.

Tüm bu süreçte üretilen prototipler sürekli olarak Fransız komitesine gönderiliyor, testler yapılıyor düzeltme ve revizeler isteniyor, bunlar yapılıyor tekrar gönderiliyordu. Öyle ki Fransızların hazırladıkları karşılaştırma tablolarında prototip tabancaların kaç adet ayrılabilir parçadan oluştuğu not ediliyor buna dahi karışılıyordu. Sürekli bir yarışmada farklı üreticilerin silahları yarıştırılıyordu. Aslında olay Fransız hafif silah sanayiine fikir sağlamaya dönüşmüştü. 1940 yılına gelindiğinde Fransızlar kendileri bir tabanca geliştiremeyince kesin siparişe hazırlanıyorlardı hatta 2 prototip tabanca bile teslim edildi ancak gerçekleşen Alman işgali nedeniyle bu sipariş hiç bir zaman yürürlüğe girmeyecekti.

Nihayet 1934 yılında monşer Saive projeyi dondurdu. Geliştirilen diğer prototipler (modelin kilit bloğu çıkarılabilir versiyonu, 7.65 blow back çalışan gibi) ayrı devam ettirilmeye başlandı. Üretim ve mühendislikle ilgili olanlar bunun artık ürün tasarımında değişikliğe gidilmeyeceğini ve üretim sürümü haline geldiğini hemen anlamışlardır. Blue-printler üzerinde duran ve adı kısmında M1935 olan tabanca, ülkemizde "dereceli ondörtlü" olarak bilinen tabanca idi.

Köstek halkası henüz yoktu/düşünülmemiş veya konulmamıştı. Ayrıca bizim bildiğimizin aksine bu modelin nişangahı tam 1000 metreye ayarlanabiliyordu. 

1934 senesinde dondurulan projede üretilen prototipe seri numarası olarak 38 verildi. 38 seri numaralı Browning tabancanın parçaları üretildi ve birleştirilerek fabrika arşivi için fotoğrafları çekildi. Tarih 6 Kasım 1934 idi.



1934 yılında tabancanın sürgüsü için, ayarlı olmayan sabit nişangahlı bir alternatifi daha çizildi.

Dereceli nişangahlı model 56, standart nişangahlı model ise 52 ayrılabilir parçadan oluşmaktaydı.

Başlangıçta dereceli nişangahlı model standart model, sabit nişangahlı model ise "deluxe" olarak adlandırıldı. İlerleyen yıllarda sabit nişangahlı model standart olup, dereceli nişangahlı model ise "tangent" veya "capitan" olarak isimlendirilecekti.

23 Mayıs 1935 tarihinde FN'e ilk siparişi veren Belçika Savunma Bakanlığının 1000 adet HP tabancasının teslimatına başlandı. Böylece BHP tarih sahnesine çıkmış oluyordu.

Projede 1000 metre nişangahlı olduğu halde Belçika Savunma Bakanlığı tabancanın bu tip bir mesafe için gereksiz olduğunu anlamış olacak ki nişangahı 500 metre ile istemişti. Buna uygun üretilen parça daha sonra FN'in standardı olacaktı.

Aşağıda savaş öncesi dönemde aynı tarihlerde üretilmiş 2 farklı BHP var. FN fabrika çıkışı omuzluğu olan tabancalarda daha farklı, omuzluk vermediği tabancalarda farklı nişangah kullanıyordu ancak bunun bir fark yarattığı ispatlanabilmiş değildir. Ancak eksperler için silahın fabrika çıkışında bir omuzluğa sahip olup olmadığını anlamak için çok önemli bir göstergedir.


İşte teslim edilen bu ilk tabanca ile 1940 yılında Belçika'nın Almanya tarafından işgal edilmesine dek geçen süreye FN / BHP tarihçileri "Pre-War" yani "Savaş-Öncesi" dönem olarak adlandırıyorlar.

Fabrika ve her şey Alman'ların eline geçtiği ve üretim onlar tarafından sürdürüldüğü için bu döneme dair seri numaralı, teslimatlar gibi bilgiler son derece karışıktır.

İşte bu savaş öncesi dönem yani tabanca ilk üretilip 1940'a kadar geçen süre içinde uğradığı tek ciddi modifikasyon, namlu alt kaması ve kamanın namlu üzerindeki yatağının geometrisinin düzeltilmesidir.

Yuvarlak yapılmış bu alan üzerine çok fazla yük bindirdiği için özellikle kamada kırılmalara yol açtığından, tabanca piyasaya çıktıktan bir kaç yıl sonra köşeli bir tasarımla değiştirilmiştir.

Ancak 1940'a gelindiğinde Belçika işgaline girişilmesi üzerine monşer Saive gibi kritik FN personeli, fabrikadan kaçırabildikleri proje ve belgelerle (küçük bir kısmı) birlikte önce Fransa ardından İngiltere'ye gideceklerdi.

Bu dönemde İngiltere, Kanada'lı John Inglis silah firmasına BHP üretimi yaptırmaya başlamıştır. BHP ile ilgili projeler, çizimler FN ekibi tarafından gönderilir. Ancak bu bilgilerde şarjörle ilgili tasarımlar eksik veya ölçüler tam yoktur.

Firma şarjörü yapmaya çalışır ancak başaramaz. Denemeler başarısız olunca FN üretimlerden sorumlu müdürü monşer Lalox BHP şarjörünün üst kısmını cetvelle çizilmiş ve tüm üç boyutlu ölçülerini el yazısıyla adeta bir trigonometri dersi vererek Kanada'ya göndermiştir.

Kanadalılar üretimi hızlandırabilmek için gezin yapısını değiştirmişlerdir. Ayrıca köstek halkasını standart olarak tabancaya ilk ekleyen onlardır.

Savaşın hemen ardından Kanada'lılar projeye deyim yerindeyse ve güncel tabirle "çökmeye" çalışmışlar hatta FN'in bu modeli üretmesinin yasa dışı olduğuna kadar işi götürmüşlerdir.

Bu arada 1950'lerin başında John Inglis firması o dönem yeni çıkan Colt Commander modelinden etkilenerek BHP'nin "kısa" ve "alaşım" gövdeli bir modelini üretmiştir. Bizde de var böyle bir model sanırım  Umarım kimse özgün olduğunu düşünmüyordur!

İşgalden çıkmış "kurtarılmış" bir ülkenin zayıflığında olan Belçika hükümeti bu konuyla ilgili İngiltere'den yardım talebinde bulunmuştur.

İngiltere bir yerde kendi "common-wealth"i içinde olan Kanada'yı, FN'in haklı olduğu konusunda ikna etmiş ve konu çözülmüştür. Daha sonra İngiltere'de kendi subaylarının standart kadro silahı olarak BHP'yi benimseyecekti.

Savaş sırasında FN tesisleri pek çok çalışanıyla birlikte Alman'ların denetimine geçmiştir. Zaten pek çok proje dosyası durduğu için üretime kalındığı yerden devam edilmiş ancak bu kez müşteriler Alman'lar olmuştur.

Bu dönemde 1910, 1922 ve BHP gibi FN'in pek çok ürünü Alman'lar tekrar üretmiştir. Yazılarından damgalarına kadar değişiklik yoktur. Seri numaralarını kendileri veren Alman'lar sürgüye 5 haneli bir numara vururken gövde ve namluya bu numaranın son üç hanesini vurmuşlardır.

Ayrıca Almanlar modellere göre seri numaralarına bir ön ek koymuşlardı. BHP'ler için "A" harfini koyuyorlardır. A32432 gibi.

Ayrıca bu üretimlere bir "nazi kartalı" proof Mark'ı da vurulmuştur ki bunlar koleksiyon değeri yüksek tabancalardır.

Ancak Lupus üstadında zamanında ifade ettiği gibi FN adına üretilmiş en kalitesiz silahlar yine bunlardır.


Serimiz savaş sonrası "post-war" dönem bölümüyle birlikte devam edecektir.

(Bu başlık eksik fotoğraf veya bilgilerle yeniden düzenlenebilir, ilgililerin takip etmelerini öneririm)