.22 KALİBRE BİREYSEL SAVUNMA İÇİN KULLANILABİLİR Mİ?

[Sabri]

2022 yılında American Rifleman web sayfasında Jeremiah Knupp tarafından yazılmış bir yazıyı sizlere Türkçeleştirerek aktarıyorum:



Bu, silah yazarlığıyla uğraşan bizlerin sıkça karşılaştığı bir sorudur: “Kendini savunma amaçlı bir tabanca için en iyi kalibre hangisidir?” Benden bir ila üç rakamdan oluşan basit bir cevap bekleyenler hayal kırıklığına uğrayacaktır. Çünkü onların basit sorusuna, karmaşık bir soruyla karşılık veririm: “Taşımaktan sıkılmayacağın kadar rahat olan bir tabancada, isabetli ve yetkin bir şekilde ateş edebildiğin en güçlü fişek hangisi?” Bu sorunun cevabı kişiye göre değişir. Bazıları için bu, tam boy bir .357 Magnum ya da 10 mm Auto olabilir. Diğerleri için 9 mm boyutundaki tabancalarda sunulan modern .380 ACP’lerdir. Bazı durumlarda ise cevap, .22 LR olur.

Birçok kolluk kuvveti .40 S&W kalibresinden 9 mm Luger’a geçtiğinde, internet forumları “9 mm’nin balistik olarak .40 S&W kadar iyi olduğunu” iddia eden tartışmalarla dolup taştı. Hayır, .40 S&W daha büyük çapta ve daha ağır bir mermiyi daha yüksek hızla gönderen bir fişektir. Bu basit fizik. Ancak kolluk kuvvetleri için tercih edilecek kalibreyi belirleyen yalnızca balistik değildir. Mermi maliyeti, silahların hizmet ömrü ve personelin kısa sürede yeterli isabet oranına ulaşabilme becerisi gibi faktörler de değerlendirmeye alınır. Tüm bu nedenlerle 9 mm gitgide daha fazla tercih edilmeye başlandı.

Kendini savunma amacıyla silah taşıyan siviller de benzer faktörleri değerlendiriyor: Mermi fiyatı, bulunabilirlik vs. Ancak en önemli kıstas, güvenilir bir silahla hedefe tutarlı şekilde isabet ettirebilmektir. Mermi hedefe ulaşmadıysa, balistik avantajların hiçbir önemi kalmaz. Beş tane tam isabetli .22 LR, hedefi tamamen ıskalayan bir adet .44 Magnum’dan daha etkilidir. Ünlü kanun adamı Bill Jordan’ı serbestçe alıntılamak gerekirse: Balistik önemlidir ama nihai olan isabettir.

Geri tepme, isabeti olumsuz etkileyebilecek faktörlerden biridir. Güç spektrumunun alt sınırlarında yer alan .380 ACP gibi fişekler bile günümüzdeki ultra hafif, mikro kompakt tabancalarla kullanıldığında hissedilir düzeyde geri tepme yaratabilir. Geri tepmenin az olması, .22 LR’nin isabet açısından en büyük avantajıdır. .22 LR’nin bir kendini savunma fişeği olarak uygun olup olmadığı konusu sayısız dijital ve basılı mecrada defalarca tartışılmıştır.

Bu yazının amacı, .22 LR’nin “en iyi” savunma fişeği olduğunu iddia etmek değildir. Hatta daha güçlü fişekleri rahatlıkla kullanabilen çoğu silah sahibi için iyi bir tercih olduğunu bile söylemiyoruz. Ancak bazı atıcılar için .22 LR, birincil ya da yedek tabanca olarak en uygun seçenek olabilir. Eğer durum buysa, bu kişilerin iş için en uygun fişek ve tabancayı seçmeleri gerekir. Bu amaçla hazırladığımız iki bölümlük seride, hem Federal Punch .22 LR ve Winchester Silvertip .22 LR gibi savunma için tasarlanmış fişekleri hem de bu fişeği kullanmak üzere özel olarak üretilmiş Smith & Wesson Model 43C tabancasını inceleyeceğiz.



.22 kenardan ateşlemeli (rimfire) fişeklerin, kendini savunma amaçlı kullanım açısından uzun bir geçmişi vardır. Bu fişek, 1857 yılında Smith & Wesson tarafından tanıtıldı; ilk tabancaları olan Model 1’i bu küçük kenardan ateşlemeli fişekle uyumlu olarak ürettiler. Bu zarif tabanca, ne askeri ne de kolluk kuvvetlerine yönelikti. Tamamen sivil özsavunma amacıyla tasarlanmıştı. Silindiri yedi adet kendi içerisinde barut, mermi ve kapsülü barındıran .22 rimfire fişek alabiliyordu. Bu, o dönemde yaygın olan tek atışlık tabancalara veya her biri için ayrı ayrı mermi çekirdeği, barut ve kapsül doldurulması gereken beş ya da altı atışlık barutlu revolver’lara kıyasla belirgin bir ateş gücü avantajı sağlıyordu. Her ne kadar .22 Short (daha sonra bu ismi aldı) kara barut fişeğinin balistik performansı zayıf olsa da (29 grain’lik mermileri sadece 800 fps hızla fırlatıyor ve yaklaşık 44 ft-lbs enerji sağlıyordu), bu tabanca yakın mesafede bir “son çare” silahı olarak iş görüyordu.

Yıllar geçtikçe, .22 rimfire fişeğin performansı arttı. 1871’de “Long” versiyonu tanıtıldı, onu 1884’te “Long Rifle” fişeği takip etti. Bugün en yaygın olan Long Rifle (LR) .22 rimfire fişeği, orijinal .22 Short’un gücünü neredeyse üç katına çıkardı. Kapsüllü fişek teknolojisi geliştikçe daha güçlü mermiler piyasaya sürüldü ve bunlar da .22 rimfire gibi hızlı doldurma avantajlarına sahipti. Ancak .22 LR yine de özsavunma amaçlı kullanımda popülerliğini korudu. Bu kalibrede çok sayıda küçük ve uygun fiyatlı tabanca mevcuttu. Kırsal bölgelerde ise .22 kalibre tüfekler hem sofraya et koymak, hem haşaratla mücadele etmek, hem de potansiyel iki ayaklı tehditleri caydırmak için çok yönlü olarak kullanıldı.

.22 LR modern dönemde askeri ve kolluk kuvveti kullanımında da yer buldu, özellikle ses seviyesi ya da aşırı delip geçme gibi faktörlerin önemli olduğu durumlarda. Susturucu takıldığında çok sessiz çalışması sayesinde, II. Dünya Savaşı sırasında ABD Stratejik Hizmetler Ofisi (OSS) ve İngiliz Özel Operasyonlar İdaresi (SOE) gibi istihbarat kurumları tarafından kullanıldı. Aynı savaşta uzun menzilli Amerikan bombardıman uçağı mürettebatına, hayatta kalma silahı olarak Stevens 22-410 (tüfek ve av tüfeği kombinasyonu) verilmişti. Mürettebata, savunma amacıyla kullanmaları gerekirse diye tam metal kovanlı .22 LR mermiler de temin edilmişti.

Savaş sonrası dönemde de askeri ve kolluk kuvvetleri .22 LR’yi kullanmaya devam etti. U-2 casus uçağı pilotları, susturuculu High Standard marka .22 kalibre tabanca taşıyordu. 1970’lerde İngiliz ordusu, Kuzey İrlanda’daki askerlerine, görev dışı zamanlarda özsavunma amacıyla kullanmaları için .22 kalibre Walther PP (L66A1 olarak adlandırıldı) tabancalar verdi. İsrail de .22 LR’yi çeşitli kolluk ve askeri görevlerde kullandı. İsrailli hava güvenlik görevlileri, .22 LR kalibreli Beretta Model 71 tabancalar taşıdı ve bu silahları, silahlı teröristlerin uçak kaçırma girişimlerine karşı başarıyla kullandı. İsrail ayrıca ArmaLite AR-7 hayatta kalma tüfeğinin bir versiyonunu modifiye ederek F-4 Phantom pilotları için “kişisel savunma silahı” haline getirdi.


Ateşli silahlar alanında teknolojik ilerlemeler yavaş yavaş devam etse de, son yirmi yıldaki en büyük devrimlerden biri mühimmat alanında yaşandı. Modern barut ve mermi tasarımlarındaki gelişmeler, eskiden “modası geçmiş” ya da “yetersiz” kabul edilen .32 S&W veya .32 ACP gibi fişekleri, özsavunma için geçerli seçenekler hâline getirdi. Son dönemde .22 Winchester Magnum fişeği de ciddi biçimde özsavunma amaçlı kullanımlar için değerlendirmeye alındı; birçok üretici, bu kenardan ateşlemeli fişek için üst düzey savunma serilerinde özel mühimmatlar geliştirmeye başladı.

2021 yılında, Federal ve Winchester olmak üzere iki mühimmat üreticisi, özellikle özsavunma uygulamaları için tasarlanmış .22 LR fişeği tanıttı. Bu iki fişek, işleyiş açısından farklı yaklaşımlar benimsemektedir. Federal Punch .22 LR, yaygın gizli taşımaya uygun kısa namlulu tabancalardan ateşlendiğinde, FBI’ın belirlediği balistik jelatin içinde 12 inç (yaklaşık 30 cm) penetrasyon standardını karşılayacak şekilde tasarlanmıştır.

Standart .22 rimfire fişeğinde bulunan yağlanmış kurşun mermi yerine, Punch fişeğinde kurşun çekirdek üzerine nikel kaplamalı, 29 grain ağırlığında ve düz uçlu (flat-nose) bir mermi kullanılır. Öte yandan, Winchester Silvertip .22 LR, kaplamalı, bölünmüş uçlu (segmented hollow point) bir mermiye sahiptir ve bu mermi 37 grain ağırlığındadır. Bu mermi, hedefe çarptığında dört parçaya ayrılacak şekilde tasarlanmıştır: üç “yaprak” parça ilk yara kanalını oluştururken, merminin taban kısmı daha derine doğru nüfuz etmeye devam eder.


Özsavunma için geliştirilen bu iki .22 LR fişek, farklı tasarım yaklaşımları benimser. Federal Punch .22 LR (solda), maksimum delici etki sağlamak amacıyla tam nikel kaplamalı düz uçlu (flat-nose) bir mermi tasarımına sahiptir. Winchester Silvertip .22 LR (sağda) ise, hedefe çarptığında üç “yaprak” oluşturarak ilk yara kanalını meydana getiren ve merminin taban kısmının daha derine nüfuz etmeye devam ettiği kaplamalı, bölünmüş uçlu (segmented hollow-point) bir mermi kullanır.

Federal Premium Punch .22 LR, özellikle delici etki için tasarlanmıştır. Fabrika testlerinde, bu mermi %10 yoğunluktaki balistik jelatin içinde 13,75 inç (yaklaşık 35 cm) penetrasyon sağlamıştır. (Fotoğraf: Federal Ammunition)


Her iki fişek de kısa namludan çıkan hıza göre optimize edilmiştir. Federal, 2 inçlik namludan 1070 fps hız iddia ederken, Smith & Wesson Model 43C’nin 1,875 inç namlusundan Punch fişeğiyle yapılan ölçümde 1196 fps ortalama hız elde edilmiştir. Aynı tabancadan, Silvertip fişeği 1008 fps hız üretmiştir; bu, Winchester’ın 3,5 inç namludan elde edileceğini belirttiği 1080 fps fabrika verisinin biraz altındadır.

İsabet testlerinde Smith & Wesson Model 43C, Punch fişeğiyle 7 yard (yaklaşık 6,4 metre) mesafede yapılan beş atışlık gruplarda yaklaşık 2 inç altı, Silvertip fişeğiyle ise yaklaşık 1,5 inç altı grupman elde etmiştir.

.22 LR’nin özsavunmada kullanılmasındaki sorunlardan biri güvenilirliktir. Toplu paket (bulk pack) .22 LR fişek kullanan herkesin bildiği gibi, rimfire fişeklerde ara sıra ateşleme hatası yaşanır. Bu küçük kenardan ateşlemeli fişekler daha hassastır—sert kullanım kovanların ezilmesine, mermilerin eğilmesine veya kovan içindeki konumlarının bozulmasına neden olabilir. Bu zayıflıkları aşmak adına, Federal firması Punch .22 LR fişeğinin üretiminde sıkı kalite kontrol ve test uyguladığını belirtmektedir.

Ayrıca fişeğin kovanı, defalarca tak-çıkar işlemi gören savunma mühimmatında oluşabilecek korozyonu önlemek ve şarjör doldurma/boşaltma ile atım yatağından çıkarma işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla nikel kaplıdır. Winchester da, Silvertip fişeğindeki kaplamalı mermilerin güvenilirliğe katkı sağladığını belirtmektedir.

Yaptığımız testler sırasında, her 50’lik kutuda yaklaşık bir adet Punch .22 LR fişeğinin, farklı tabancalarla birden fazla iğne darbesine rağmen ateşlenemediğini gözlemledik. Buna karşılık, Silvertip fişeklerin hiçbirinde ateşleme hatası yaşanmadı.


.22 LR kalibresindeki özsavunma tabancaları, özel olarak savunma amacıyla tasarlanmış modellerden, hedef atışı ve plinking (keyfi atış) için üretilmiş ama gerektiğinde bu role adapte edilebilecek silahlara kadar çeşitlilik gösterir. Yukarıdaki fotoğrafta soldan sağa görülen modeller şunlardır: Walther TPH, Glock 44, North American Arms (NAA) 22MC, Smith & Wesson 43C ve Walther P22.

Bu yazı dizisinin ikinci bölümünde de değineceğimiz gibi, .22 LR’yi özsavunmada kullanırken revolver (altıpatlar) tipi tabancaların belirli avantajları vardır. Ancak, yarı otomatik (semi-automatic) .22 LR savunma tabancaları da piyasada mevcuttur ve bazı kullanıcılar için oldukça cazip olacaktır. Bu nedenle hem Federal Punch hem de Winchester Silvertip fişeklerini yarı otomatik tabancalarda da test ettik.

Kullandığımız modellerde her iki fişek de sorunsuz şekilde çalıştı; bu modellere, daha önceki değerlendirmemizde 40 grain altı mermilerle sorun yaşadığı gözlemlenen Glock 44 de dahildi. Genel olarak, .22 LR kullanan yarı otomatik tabancalar seçici olma eğilimindedir—özellikle de kompakt boyutlular. Bu nedenle, özsavunma için .22 LR kullanan bir yarı otomatik tabanca tercih edecek olan kullanıcıların, kullanacakları mühimmatı güvenilirlik açısından iyice test etmeleri gerekir.

Peki, .22 LR'nin balistik performansı, insanların genellikle taşıdığı kısa namlulu tabancalarda kullanılan diğer popüler savunma kalibreleriyle nasıl karşılaştırılır? Aşağıdaki tabloda, popüler tabancalar ve fişeklerin balistik performanslarını karşılaştırdık.
Özellikle .22 WMR (Winchester Magnum Rimfire) kalibresine dikkat çekmek gerekir. Bu fişek ilk olarak haşarat avı için tasarlanmıştır, ancak tüfek uzunluğundaki namludan atıldığında .22 LR’nin namlu çıkış enerjisinin iki katından fazlasını sağlar. Ancak namlu boyu kısaldıkça, bu magnum avantajı da azalır.

İki inçlik bir namludan, her ikisi de 40 grain mermi taşıyan .22 LR ve .22 Magnum arasında hız farkı yaklaşık 100 fps, yani 14 ft-lbs enerji farkı kadardır.


Peki ya geri tepme? Bir atıcının bir silahın geri tepmeyi nasıl algıladığını nicel olarak ölçmek oldukça zordur. Namlunun gövdeye olan yüksekliği, kabza açısı ve boyutu, gövde malzemesi gibi faktörler, aynı kalibre ve ağırlıktaki farklı tabancalarda aynı miktardaki geri tepmenin çok farklı hissedilmesine neden olabilir.

.22 LR kalibresindeki bir silahın diğer savunma fişekleriyle kâğıt üzerindeki karşılaştırmasını yapabilmek için, hesaplanmış serbest geri tepme (free recoil) verisini kullandık.
Bu hesaplama; silahın ağırlığını, fişekteki mermi ve barut miktarını ve merminin çıkış hızını dikkate alır. Bu faktörlere dayanarak, aşağıdaki popüler özsavunma tabancası ve fişek kombinasyonları kullanılarak serbest geri tepme karşılaştırması yaptık:



Peki bu kâğıt üzerindeki sayılar “gerçek dünyaya” nasıl yansıyor? Enerjiyi ve geri tepme kuvvetini görsel olarak nicelendirmek ve karşılaştırmak için, bilimsel olmayan bir su bidonu testi yaptık. Bu testte iki farklı .22 LR özsavunma fişeğini, diğer yaygın özsavunma mühimmatları ve tabancalarıyla karşılaştırdık.

Elbette su bidonları balistik jelatini taklit etmez ve bu fişeklerin fabrika testlerini tekrar etmeye çalışmadık. Ancak farklı mühimmat türlerinin çarpma kuvveti ve penetrasyonunu görsel olarak, eşit şartlarda karşılaştırmak ve ayrıca mermiyi durdurabilecek bir ortam oluşturmak açısından bu test işe yarar bir yöntemdir.

Bidonlar, tabanca namlusundan 5 yard (yaklaşık 4,5 metre) mesafeye yerleştirildi. İlk olarak, bu mesafede mermilerin çarpma anındaki hızını ölçerek isabet ettikleri andaki enerjilerini belirledik. Ardından, mermilerin su bidonlarına çarptığı andaki tepkiyi ve tabancanın geri tepmelerini, referans ızgaralı bir arka plan önünde videoya kaydettik. Bu kayıtlar, makalenin başındaki videoda karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.

Federal Punch .22 LR, tasarlandığı gibi yüksek penetrasyon kabiliyetini ortaya koydu. Üç bidonu delip geçti ve dördüncü bidonda durdu. Mermi bütünlüğünü korudu, herhangi bir hasar göstermedi; yalnızca namlu yiv izleri mermi üzerinde görüldü.

Winchester Silvertip .22 LR de tam olarak ilan edildiği gibi davrandı. Hollow point (oyuk uçlu) mermi ilk bidonda segmentlere ayrıldı; üç yapraktan ikisi ilk bidonda kaldı, biri yan taraftan dışarı çıktı. Yaklaşık 26 grain ağırlığındaki mermi tabanı, üçüncü bidona kadar ilerledi ve orada durdu.



Değerlendirmemizin bir parçası olarak, yeni .22 LR fişeklerin çarpma gücünü ve penetrasyon kabiliyetini kısa namlulu tabancalarda kullanılan diğer yaygın özsavunma fişekleriyle karşılaştırdığımız gayriresmî bir balistik testi yaptık. Testte su dolu bidonlar kullanıldı.

Testin geri kalan kısmında kullanılan .22 WMR Hornady Critical Defense, Federal Punch .380 ACP, 9 mm Luger ve .38 Special fişeklerin tamamı üçüncü bidonda durdu ve mermiler, üreticilerinin vaat ettiği şekilde genişleyerek deformasyona uğradı. Bu farklı fişeklerin hemen hemen aynı seviyede delici etki göstermesi, modern özsavunma mermi tasarımının ne denli mükemmelleştiğinin bir göstergesidir. Ancak aynı penetrasyon, aynı performans anlamına gelmez. Fişekler arasındaki geri tepme ve çarpma enerjisi farkı, test videomuzda açıkça görülebilir. Daha büyük mermi = daha yüksek enerji demektir, fakat bu güç, atıcıya daha fazla geri tepme olarak geri döner.

Peki, eğer özsavunma için kenardan ateşlemeli (.22 rimfire) bir silah kullanacaksanız, bu tür özel amaçlı fişekler ekstra maliyete değer mi? Bunu anlamak için kontrol amaçlı olarak Federal Champion .22 WMR fişeğini de bidon testine tabi tuttuk. Bu fişekteki 40 grain FMJ (tam metal kaplamalı) mermi beş bidonu delip geçti ve durmaksızın arka durdurucuya çarptı. Son bidonun çıkış deliğinde neredeyse hiç genişleme gözlenmedi.

Özsavunma mühimmatı, tek bir amaç doğrultusunda özel olarak tasarlanır ve performans avantajları, zaten performans ölçeğinin alt sınırlarında yer alan kenardan ateşlemeli fişekleri kişisel korunma amacıyla kullanıyorsanız çok daha kritik hâle gelir.

.22 LR’nin özsavunma için sunduğu avantajlar iki temel noktada toplanır: geri tepme ve mühimmat maliyeti. Kompakt bir tabancada dahi, .22 LR fişeğinden gelen geri tepme, ses ve barut gazı basıncı düşüktür. Bu da yaşlı, sakatlık geçirmiş ya da tecrübesiz atıcılar için büyük avantaj sağlar. Aynı zamanda hedefe yeniden toparlanma ve ikinci atışı yapma süresi daha kısa ve daha kolay olur.
Eğer “isabet nihai sonuçtur” diyorsak, bunun yolu bolca pratikten geçer.

Federal Punch .22 için 50’lik kutu tavsiye edilen perakende satış fiyatı (MSRP) 10.99 USD’dir. Karşılaştırma için: Federal Premium’un .38 Spl. +P Punch yüklemesi 20’lik kutu için 26.99 USD’dir. Winchester Silvertip .22 LR ise 50’lik kutu için 9.99 USD, buna karşılık şirketin Silvertip .38 Spl. yüklemesi 20’lik kutu için 25.99 USD’dir.

(Not: MSRP, yani “Üretici Tavsiyeli Satış Fiyatı,” ürünün gerçek mağaza fiyatından farklı olabilir.)
Yani sadece premium .22 özsavunma fişekleri, centerfire (orta ateşlemeli) muadillerine göre daha ucuz olmakla kalmaz, aynı zamanda .22 LR hedef fişekleri daha da büyük maliyet avantajı sağlar. Bu da kullanıcıların düzenli pratik yaparak yetkinleşmelerini daha ulaşılabilir hâle getirir.

Sonuç olarak, .22 LR fişeği belki balistik açıdan “en iyi” özsavunma seçeneği olmayabilir; fakat modern mühimmatlar —örneğin Federal Punch ve Winchester Silvertip— sayesinde, .22 rimfire fişeğini tercih etmek zorunda olan kullanıcılar için çok daha geçerli bir seçenek hâline gelmiştir.

[musti267]

Güzel başlık için teşekkürler.

Geçmişte çok 6.35mm tecrübem oldu.. .22 cal Hiç kullanmadım ama edindiğin intiba .22 magnum revolver bir silah sahibi olmayı isterdim.

10 fişek kapasiteli modellere baktım ama güncel üretimi yok.

Deneyimi olanların tecrübelerini paylaşmalarını isterdim.

Galiba en fazla 8 yada 9 atım var. Onlarda alaşımlı hafifletilmiş modeller . Malesef Türkiye de ruhsattan ve fişekten dolayı pek ilgi görmüyor.

Ruhsatta bir kolaylık lazım. Az fişek kapasiteli ve küçük kalibrelere daha düşük ruhsat harcı gibi .

iyi günler.