Ölümcül Tehlike: MERMİ SEKMESİ

[Sabri]

Değerli Forumdaşlarım,

Ateşli silahlarla ilgili en büyük güvenlik kurallarından biri nedir bilir misiniz? “Sert ve düz yüzeylere asla ateş etme.”Bunun sebebi, merminin sekme ihtimalidir. Peki, seken mermi nedir, nasıl olur ve neden bu kadar tehlikelidir? Anlatayım:

Daha yakın tarihte, bu yılın Ağustos ayı sonlarında, Trabzondaki bir düğünde, bir özel harekatçı(!), amcasına da bir tabanca vererek bilmedikleri bir zemine iki şarjör mermi boşalttılar. Anında (seken mermilerle) bir ölü iki yaralı. Bu konu forumumuzda da tartışıldı. 2020 yılında Diyarbakır’daki Nevruz etkinliğinde, Kemal Kurkut’un ölümüne ilişkin Adli Tıp Kurumu, “seken mermi” kuramına dayanan bir rapor hazırlamıştır. Rapora göre, mermi önce sert zemine çarptı; gömlek (jacket) ayrıldı; kurşun çekirdeği parçalanarak sol el üzerinden vücuda girmiştir.  Bu sadece ülkemize özgü değil. 2014’te Avustralya’da yaşanan Lindt kafe baskınında, rehine Katrina Dawson, polis mermisinin sekmesi sonucu hayatını kaybetti. Bu örnekler çoğaltılabilir...



Sekme, özellikle bir mermi söz konusu olduğunda, bir yüzeyden geri sıçrama, sekme veya kaymadır. Çoğu sekme kazara meydana gelir ve sapmanın kuvveti mermiyi yavaşlatsa da, mermi hâlâ enerjik olabilir ve sapmadan önceki kadar tehlikeli olabilir. Sekmeler herhangi bir kalibrede meydana gelebilir, ancak kısa veya yuvarlak sekme yapan mermiler, düzensiz şekillerin taklalar atarken çıkardığı vızıltı şeklinde ses duyulabilir, vızıltı da üretmeyebilir. Sekmeler, yeterli hızlarını korudukları sürece, seken mermiler veya mermi parçaları hayvanlara, nesnelere ya da hatta ateş eden kişiye dahi dolaylı zarar verebileceğinden atış sırasında ciddi bir tehlike oluşturur.

Sekmenin fiziksel mekanizmasından bahsetmezsek olmaz...



Mermi veya mermi parçası, bir nesnenin içine girip gömülmek yerine, o nesne tarafından saptırıldığında sekme meydana gelir. Sekme davranışı; mermi şekline, mermi malzemesine, dönüşüne (spin), hızına (ve mesafeye), hedef malzemeye ve çarpma açısına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Yüksek hızlı tüfek fişeklerinin mermi geçiş olasılığı daha yüksektir, çünkü aynı merminin artan enerjisi çarpma noktasında hedefi çatlatabilir veya geçici olarak eritebilir. Alternatif olarak, aynı enerji salınımı mermiyi eritip parçalayarak sapan parçacıkların boyutunu ve menzilini azaltabilir. Tabanca mermileri ve düşük hızlı tüfek fişekleri (.22 Long Rifle gibi) ile sekme olasılığı daha yüksektir. Saçma (buckshot) ve av fişeği (slug) de yüksek sekme olasılığına sahiptir; ancak daha küçük saçmaların sekme menzili, sağlam tüfek veya tabanca mermilerine göre daha düşüktür.

Kesit yoğunluğu (merminin kütlesinin, merminin ön yüzey alanına bölünmesi) dirençli yüzeylerin delinme ihtimalini artırır. Yivli silahlardan atılan, uzatılmış, dönüş stabilizasyonlu mermiler; aynı malzemeden yapılmış, aynı çapa sahip küresel mermilere göre daha yüksek kesit yoğunluğuna sahiptir. Aynı çaplı tabanca fişeklerinin kısa mermilerine göre, tüfek fişeklerindeki uzun mermiler daha yüksek kesit yoğunluğu sunar. Tam doğru olmasa da  tüfek mermilerinin delme ihtimali daha yüksek, tabanca mermilerinin sekme ihtimali daha yüksek olarak yorumlayabiliriz. Her sekme, mermi hızını %35’e kadar düşürür ve hava direnciyle hız daha da azalır. Birlikte hareket eden mermi parçaları, stabilitesini kaybettikten sonra taklalar atarken genellikle duyulabilir bir vızıltı çıkarır.

Mermilerle çarpışmalarda sonuç, karşılaştırmalı sertlik ve yoğunluğa bağlıdır. Mermiler, düşük yoğunluklu malzemelere (hava gibi) çok az sapmayla nüfuz etme eğilimindedir; ancak sürtünme, dönen mermilerin, yiv set dönüş yönünde, yerçekiminin etkisiyle düşerken hafif sapmasına neden olur. Sekmeler de, dirençli bir yüzeye temas eden spin-stabilize merminin dönüş yönünde benzer şekilde saptırılabilir.

Yoğun nesneler, düşük yoğunluklu nesnelerle çarpışmalarda üstün gelir; dolayısıyla yoğun mermiler düşük yoğunluklu malzemeleri delme eğilimindedir ve yoğun malzemeler hafif mermileri saptırma eğilimindedir. Delinmeye karşı direnç, merminin hareket ekseni boyunca hedef malzemenin kesit yoğunluğu olarak değerlendirilebilir. Metal folyo, metal külçelere göre daha kolay delinmektedir ve sac metalin kesit yoğunluğu, sacın yönü mermi yoluna dik açıdan paralel açıya doğru değiştikçe artar. Mermiler, beton, kaya veya çelik gibi düz, sert yüzeylerden sekme olasılığı daha yüksek olsa da; toprak ve bitki örtüsü gibi heterojen malzemeler içindeki düzensiz yüzeylerden de sekme meydana gelebilir. Kum gibi homojen şekilde yumuşak, esnek malzemelerde sekme olasılığı daha düşüktür.

Sezgisel görünmese de mermiler sudan kolayca seker; taş sektirme ile karşılaştırılabilir.

Çarpma Açısı

Hem dikey hem yatay çıkış açısı, dahil olan çok sayıda değişken nedeniyle hesaplanması veya tahmin edilmesi zordur; bunların başında, merminin çarptığı yüzeyle etkileşimi sonucu deformasyona uğraması gelir.

• Sekme olasılığı, mermi hareket eksenine neredeyse paralel yüzeylerde en yüksektir ve sıyırma sekmeleri genellikle çarpma açısından (yaklaşma açısından) daha küçük bir açıyla yüzeyden ayrılır.
  
• Merminin hareket ekseni hedef yüzeye dik hale geldikçe delme olasılığı artar; ancak delme, merminin birden fazla kez sekebileceği bir çukur veya krater oluşturabilir ve mermi, krater tabanının eğrisini takip ederek orijinal yüzeye göre çarpma açısından daha büyük bir açıyla krateri terk edebilir.[1
  
• Aşırı bir durumda, sert, bütünlüklü bir mermi, neredeyse dik elastik bir yüzeye çarptığında doğrudan atıcıya geri sekecektir. Bu durum, sertleştirilmiş zırh delici mermi çekirdekleri çelik plakayı tamamen delemeyince bazen gözlemlenir.
  
• ABD Ordusu, M855 mermisinin yerine daha büyük çelik çekirdeğe sahip M855A1 “yeşil mermi”yi benimsemesinin ardından sekme menzilinin arttığını bildirmiştir.
  
• Saçma ve subsonik mermiler de kauçuk araç lastiklerinden benzer şekilde yansıyabilir.
  

Çarpma açısı ile ilgili YouTube "Ballistic High Speed" kanalında güzel bir çalışma yayınlanmış, izlerseniz yararlı olacağını düşünüyorum:



İstenmeyen sekmelerde sorun, merminin hedeflenen yolun dışındaki nesnelere zarar verme potansiyelidir. Sorumlu bir atıcı, nişan noktası etrafındaki bir koni alanında mermi etkileşimlerini öngörür. Atıcı, koninin tepe noktasında yer alır ve koni, planlanan mermi yolu etrafında simetriktir. Bu koninin açısı başlangıçta ateşli silahın doğruluğu ve atıcının becerisiyle tanımlanabilir; ancak koni içindeki herhangi bir sekme potansiyeli, daha geniş açılı ikinci bir sekme konisinin tepe noktası haline gelir. Zemin yüzeyi, sekmelerin en yaygın kaynaklarından biridir. Bir mermi durmadan önce birden fazla kez yön değiştirebilir.

Sekmelerin oluşturabileceği hasar potansiyeli, mermi parçacığının kütlesi ve hızının karesiyle orantılıdır. Sekme hızı her zaman çarpışma hızından düşük olsa da, küçük sapma açılarında çarpışma hızına yakın olabilir. Tam metal gömlekli (FMJ) mermiler veya yumuşak kurşun yerine katı bakır ya da çelik çekirdek kullanılan “yeşil” mermiler, orijinal kütleye yakın sekme parçaları oluşturabilir. Parçalanabilir (frangible) mermiler veya yumuşak kurşun çekirdekli küçük av mermileri çarpışma hasarına daha yatkındır ve daha küçük sekme parçacıkları üretir. Daha düşük başlangıç kütlesi, küçük parçacık sekmelerinin hasar potansiyelini azaltır ve hava direncinden kaynaklanan hız kaybı daha fazla olduğu için menzilleri de daha kısadır. Daha kısa sekme menzili, parçalanabilir çekirdeğe sahip yeni .17 HMR mühimmatının, parçalanmayan .22 WMR mühimmatına karşı popülerlik kazanmasının nedenlerinden biridir.



MERMİ SEKMESİ NASIL ÖNLENEBİLİR ? :

• Sert yüzeylere, suya ya da bilinmeyen zemine ateş etmeyin.
  
• Atış yaptığınız alanın çevresini, merminin gidebileceği “olasılık konisi” içinde değerlendirin.
  
• Av ya da spor atışında, hedefin arkasında güvenli bir toprak yığın (backstop) bulunmasına dikkat edin.
  
  

Seken mermiler, ateşli silahların en tehlikeli yan etkilerinden biridir. Çoğu insan “Ben hedefi vururum, sorun olmaz” diye düşünür ama sekme, hedefin dışında ve kontrol edilemez bir tehdittir. Sorumlu silah kullanımı, sadece iyi nişan almaktan değil, ateşin sonuçlarını öngörmekten geçer.

Saygılar

[ceycey]

Ayrıntılı ve bilimsel bir makale olmuş.Bu konuyu atlamışım.
Zannediyorum sekme konusu TR'de ilk kez bu forumda işlendi.Eski forumda varmıydı,hatırlamıyorum.
Mermi sekmesinin bir şehir efsanesi olmadığı, merminin yapısına,hızına,çarptığı zeminin niteliğine ve geliş
açısına göre nasıl sekeceği ayrıntılı incelenmiş. Sekme sonucu gerçekleşen bir ölümle ilgili bir Yargıtay kararı
okumuştum. Taksir/kasıt tartışılıyordu. Bulabilirsem yükleyeceğim. Elinize, emeğinize sağlık Sabri Hocam.

[nebukadnazar]

Sayın Ceycey kast ettiğiniz Yargıtay kararı bu mudur bilemiyorum ama seken bir mermiye ilişkin olarak arşivimde bulduğum bir kararı yeri gelmiş iken paylaşmak istedim. 

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 10.06.2021 Tarih 2020/1-165 Esas 2021/273 Karar sayılı kararından alıntıdır    
"39 yaşındaki maktul ……… Gölcük yolu üzerinde bulunan ………. isimli iş yerinin sahibi olduğu, sanık ………… 08.01.2017 tarihinde saat 19.00 sıralarında bir akrabasının maktulün aracına zarar vermesi nedeniyle bu konuyu konuşmak amacıyla maktulün işlettiği restorana geldiği, müdüriyet odasında maktulle birlikte oturup sohbet ettikleri ve alkol aldıkları, saat 22.30 sıralarında kardeş olan inceleme dışı katılan sanık ……… inceleme dışı sanıklar ……………….. yanlarında bulunan üç kişi ile birlikte restorana geldikleri, maktulün davet etmesi üzerine sanığın da bu masaya oturduğu, maktul ve sanığın araba pazarlığı yaptıkları, ancak anlaşamadıkları, bunun üzerine inceleme dışı katılan sanık …………Browning marka tabancasını da "Ticaretiniz olsun. Bunu da ben veriyorum." diyerek masaya koyduğu, sanığın bu tabancayı beğenip geçici olarak istemesi üzerine, …………. tabancayı emaneten sanığa verdiği, 09.01.2017 gece saat 00.30 sıralarında inceleme dışı sanıkların misafirlerinin gittikleri, maktulle birlikte uğurladıkları, tekrar masaya döndükleri, sohbet etmeye ve alkol almaya devam ettikleri, saat 01.30 sıralarında sanık ve inceleme dışı katılan sanık ………. pistte oyun oynamaya çıktıkları bu sırada inceleme dışı katılan sanık ……….. ile …… alkolün de etkisiyle belirlenemeyen bir nedenle tartışmaya başladıkları, tartışmanın kavgaya dönüştüğü, ……. … kül tablası ile vurarak basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaraladığı ve  bunun üzerine ………. kardeşi inceleme dışı sanık ………. olaydan sonra ele geçen 6136 sayılı Kanun kapsamında yasak niteliği haiz Glock marka tabanca ile restoranda rastgele, tabancadaki  mermiler bitene kadar 16 el ateş ettiği, tabancada mermi kalmaması üzerine ateş etmeyi bıraktığı, bu atışlar sırasında inceleme dışı katılan sanık ……… sağ uyluk dış kısmından  basit bir tıbbi müdahale ile giderilemeyecek ve sağ bacak iç kısmından da basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek nitelikte yaralandığı, inceleme dışı sanık ………… silahla ateş etmeyi bırakmasından 1-2 dakika sonra bu sefer de sanık ………'ın inceleme dışı katılan sanık ……….'dan emaneten aldığı olaydan sonra ele geçen 6136 sayılı Kanun kapsamında yasak niteliği haiz Browning marka tabanca ile havaya ateş etmeye başladığı, toplamda 5 el ateş ettiği, 9 adet merminin tabanca içerisinde kaldığı, o sırada gazinonun müdüriyet kısmından gelen ve sanığı elinde silahla gören maktulün sanığın önüne geçerek "Ateş etmemesini," söylediği, bu sırada sanığın elinde bulunan namlu ucu yere doğru bakan herhangi bir mekanik arızası bulunmayan silaha parmağının dokunması sebebiyle ateş alan silahtan çıkan merminin yerden sekerek maktulün sağ diz kısmından girip uyluk üst kısmından çıktığı ve maktulün yaralandığı, akabinde hastaneye kaldırıldığı, maktulün hastanede ateşli silah mermi çekirdeği yaralanmasına bağlı femoral popliteal arter (büyük damar) yaralanması sonucu gelişen dış kanama ve komplikasyonlar sonucu öldüğü olayda;
Sanık herhangi bir kişiye karşı öldürme ve yaralama kastıyla hareket etmemiş ancak restoranda çıkan kavga sırasında silahını yere doğru ateşlemiş ve bu eylemiyle kavga olayının meydana geldiği yere doğru gelen maktulün diz kısmından giren uyluk üst kısmından çıkan merminin isabeti sonucu ölümüne neden olmuştur. Genel öngörünün kalabalık yerlerde, kapalı bir alanda rastgele ateş etme sonucu; kişilerin ölümü veya yaralanmasına sebebiyet verilmesi halinde olası kastla hareket ettiğinin kabulü ile meydana gelen sonuca göre suç vasfının belirleneceği, netice sebebiyle ağırlaşmış suçun doğrudan kastla veya olası kastla sebebiyet verilebileceği, zira somut olayda bir ölüm neticesi meydana gelmemiş olsaydı, yaralanmanın niteliği  ne olursa olsun ceza tayin edilirken eylem olası kasıtla yaralama kabul edilip uygulama yapılacağı, sanık ve maktul arasında husumet bulunmadığı, maktuldeki yara yeri nazara alındığında her zaman ölüm neticesini doğurması ya da olağan yaşam deneyimlerine göre hayati bir bölgede olmadığı, beklenmesi mümkün olmayan bir durumun gerçekleştiği, bununla birlikte sanığın yere doğru atışta en azından birilerinin yaralanabileceğini öngörmesi gerektiği hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, olası kasıtla işlenen eylemin, TCK'nın 87/4. maddesi kapsamında kaldığı, bu nedenle sanık hakkında TCK'nın 87/4, 21/2. maddelerinin uygulanması suretiyle ceza tayin edilmesinin hakkaniyete ve ceza adaletine uygun olacağı kabul edilmelidir"

[blacksea]

Sn nebukadnazar,

Anladığım kadarıyla; çekirdek maktulün dizinden girip, üst bacak kemiğinden çıkıyor ve yaralanan diz arkasındaki atar damardaki kanama nedeniyle vefat ediyor. Çok enteresan. Bu örnekte göründüğü üzere, vade dolunca yapacak bir şey yok... 

Gene anladığım kadarıyla; anlatıldığı şekilde ölüme sebebiyet veren sanık hakkında TCK'nın 87/4, 21/2. maddelerine göre ceza istenmiş. Bu maddelere göre kaç yıl hapis cezası istenmiş oluyor? Arşivinizde varsa sanık mahkeme sonrası kaç yıl ceza alıyor?

Saygılar. 

[nebukadnazar]

Sn nebukadnazar,

Anladığım kadarıyla; çekirdek maktulün dizinden girip, üst bacak kemiğinden çıkıyor ve yaralanan diz arkasındaki atar damardaki kanama nedeniyle vefat ediyor. Çok enteresan. Bu örnekte göründüğü üzere, vade dolunca yapacak bir şey yok... 

Gene anladığım kadarıyla; anlatıldığı şekilde ölüme sebebiyet veren sanık hakkında TCK'nın 87/4, 21/2. maddelerine göre ceza istenmiş. Bu maddelere göre kaç yıl hapis cezası istenmiş oluyor? Arşivinizde varsa sanık mahkeme sonrası kaç yıl ceza alıyor?

Saygılar. 

Sayın Blacksea 
Yaralanma aynen tarif ettiğiniz gibi olmuştu çekirdek ana damara denk gelmişti. Çekirdeğin vücuttaki seyri aşağıdan yukarıya doğru yaklaşık 40 derecelik eğimli bir yol izlemişti. Çekirdek vücuttan çıkmamıştı. İlk müdahale sırasında doktorlar tarafından vücuttan çıkartılmıştı bu nedenle iki silahın kullanıldığı bir olayda asıl failin bulunması kolay olmuştu. 
TCK 87/4 fıkrası yaralama sonucu ölümün meydana gelmesi halini düzenler. Suç tarihinde 12 yıldan 16 yıla kadar hapis öngörülmekteydi. 2020 yılında yapılan değişiklik ile 14 yıldan 18 yıla çıkartıldı. Suç tarihindeki düzenlemeye göre en üst ceza sınırı 16 yıldan ceza belirlendi ve 1/3 olası kast indirimi ile sonuç olarak 10 yıl 8 ay ceza belirlendi.

[Taygunho]

Sn. Sabri;

2010-2011 yıllarında askerlik görevimi Jandarma Onbaşı olarak Diyarbakırda yaptım. 7.Kolordu komutanlığı içerisindeki atış alanında atış yaparken polisler ve askeri inzibatlar gelip bize ateş etmeyi durdurmamızı söylediler. Çünkü ateş ederken çekirdeklerden biri neredeys zıt yöndeki bir okulun camında içeri girmişti.

Kırmızı ile işaretlediğim yön atış yönü mavi ise sekme yönü idi.
Komutanlarımız yaptıkları incelemede atış alanın arkasındaki toprak alanda yüzeyin yarım cm altında bir kayanın olduğunu ve üzerinde çentik izinin olup bu sekmeye onun sebep vereceğini söylemişlerdi. neredeyse atış istikametine 150-160 derece sekmesi çok garip gelmişti. ertesi gün dozerle yüzeyi kazıp taş ve kayaları çıkartıp üzerine toprak ve kum dökmüşlerdi.