Yarı otomatik tabancalarda tutukluk giderme yöntemleri

[blacksea]

Yarı otomatik tabancalarda tutukluk çeşitleri ve giderme yöntemleri:
 
Yarım otomatik tabancalarda karşılaşılması muhtemel tutukluk çeşitleri ve çözümlerini tartışalım. Daha önce yaşanan tutukluk tecrübelerimizi de başlık altında paylaşırsak faydalı bir konu olabilir.
 
Öncelikle pek çok tutukluk çeşidinde çözüm olarak uygulanan tutukluk giderme manevrası nedir?
Küffarın tap-rack diye tanımladığı ve bizim bu yazıda vur-çek olarak adlandırabileceğimiz eylem:
 


Öncelikle şarjöre yerine oturmama ihtimalini elimine etmek için alttan avuç içi ile vurulur. Sonrasında sürgü sertçe manipüle edilir. Sürgü manipülasyonu baş ve işaret parmağı ile de yapılabilir, üstten 4 parmak ile de. Dikkat edilmesi gereken mümkün olduğunca hareketin sert ve güçlü yapılmasıdır.

01.Atılmış mermi kovanının tabancadan tahliye edilmemesi veya mermi dikme (failure to eject / stovepipe):

 

-Namlu 45 derece yukarı kaldırılıp, sorunu teşhis etmek için tahliye penceresine bakılır.
-Çözüm olarak vur-çek yapılır (sürgü manipülasyonunda tabancanın sağa yatırılması tavsiye edilir). Tabanca yeniden atışa hazır olur.

02.Şarjörün yerine oturmaması veya başka nedenle besleme hatası (failure to feed):



-Namlu 45 derece yukarı kaldırılıp, sorunu teşhis etmek için tahliye penceresine bakılır.
-Çözüm olarak vur-çek yapılır. Tabanca yeniden atışa hazır olur.

03.Atım yatağındaki merminin ateş almaması (hang fire):



-Namlu 45 derece yukarı kaldırılıp, sorunu teşhis etmek için tahliye penceresine bakılır.
-Silah çift hareketli horoz ateşlemeli bir tabanca ise tekrar tetik çekilebilir. Poligon ortamı gibi stressiz bir ortamda bulunuyorsa gecikmiş ateşleme ihtimaline karşı 1 dakika süre ile güvenli şekilde beklenir. Acil durumda:
-Çözüm olarak vur-çek yapılır. Tabanca yeniden atışa hazır olur.

04.Çift besleme (double feed):



Atım yatağında kullanılmış kovanın tırnak sıyırması nedeniyle yerinde kalması, sürgünün şarjörden sıradaki mermiyi beslemeye çalışması ile oluşur. Yukarıda anlatılan ilk 3 çeşide göre daha sıkıntılı olan bu tutukluk çeşidinde klasik vur-çek manevrası işe yaramaz. Bu nedenle:

-Namlu 45 derece yukarı kaldırılıp, sorunu teşhis etmek için tahliye penceresine bakılır.
-Şarjör tabancadan çıkartılır. Sıkışan mermi nedeniyle şarjörü çıkartmak zor olabilir, güç kullanmak gerekebilir. Çıkartılan şarjör hakim elin parmakları ile tutulur veya yedek şarjör var ise yere atılır.
-Çözüm olarak birkaç defa sürgü çekme yapılır. Atım yatağındaki boş kovanın tahliyesini müteakip hakim eldeki şarjör veya yedek şarjör tabancaya takılıp, mermi atım yatağına sürülür. Tabanca yeniden atışa hazır olur.

05.Atım yatağındaki boş kovanın şişmesi nedeniyle tabancanın kilitlenmesi (stuck case in chamber):



Çok nadir görülen ama görüldüğünde giderilmesi zor olan bir çeşittir.
Tırnak şişen kovanı çekemediğinden, bu nedenle sürgü kilitli kaldığından klasik vur-çek manevrası yapılamaz.
 
-Namlu 45 derece yukarı kaldırılıp, sorunu teşhis etmek için tahliye penceresine bakılır.
-Şarjör çıkartılır. Yardımcı el ile sürgü yukarıdan 4 parmak ile sertçe kavranır. Hakim el ile kabza kavranacakmış gibi kabzaya sertçe tokat atılır (vurulur). İşe yarayana kadar işlem tekrarlanır. Bu hareketi hakkını vererek yapmak zor olduğundan hatta yaralanma ihtimali olduğundan hareketi pratik yaparak çalışmakta fayda olabilir.
-Atım yatağındaki sıkışmış kovanın tahliyesi gerçekleştikten sonra şarjör tabancaya takılıp, mermi atım yatağına sürülür. Tabanca yeniden atışa hazır olur.
 
06.Namluda mermi çekirdeği kalması (squib load):
 


Silahlı çatışma durumunda başa gelmesi ‘game over’ sebebi olup, poligon ortamında başa gelmesi ise yaralanma sebebi olabilir.

Seri atışta çok deneyimli veya eğitimli atıcıyı bile çaresiz bırakabilecek bu durum en kötü tutukluk çeşididir. Genellikle çok eski veya dolum mermilerle ya da namlusu tıkalı gibi bakımsız veya üzerinde oynama yapılmış silahlarda görülen bu sorun çeşidinde kullanıcının yapabileceği kısa vadeli bir çözüm yoktur.

-Atış sonlandırılır.
-Tabanca parçalanmadı ise usulüne uygun sökülür.
-Sıkışan çekirdeğin çıkartılması ve hasar tespiti gibi uzun vadeli işlemlere başlanır.


Saygılar.

[sentinel]

Sn. Blacksea'ya benim de uzun zamandır aklımda olan bu konuyu ele aldığı için teşekkür ederim. Daha önce başka bir platfom için hazırlayıp paylaştığım içeriği buraya da kopyalıyorum. Daha sonra tekrar üzerinden geçerek düzenleyeceğim. O zamana kadar fikir oluşturması açısından ham halini paylaşıyorum. Değerli forum üyelerimizin de eklemek ve düzeltmek istediği yerler olursa tekrar düzenleyeceğim.

TABANCALARDA TUTUKLUK

Silahlarda oluşan arızalar, öncelikli olarak yetkin silah ustası ve teknisyenleri tarafından kontrol edilmelidir. Ancak, her silah sahibinin kullandığı silahta oluşabilecek arızalar hakkında bilgi sahibi olması ve atış esnasında meydana gelebilecek basit tutukluklara müdahale ederek silahı tekrar atışa hazır hale getirebilmesi gerekmektedir. Genel olarak, tutukluklar üç temel arıza türünden kaynaklanır. Bunlar; fişeğin silaha yüklenememesi, yüklenen fişeğin ateşlenememesi ve ateşlenen fişek çekirdeğinin namluyu terk ve boş kovanın tahliye edilememesi şeklinde gruplanabilir. Silahın şarjörden besleme, atım yatağına yükleme, sürgüyü kilitleme, fişeği ateşleme, sürgü kilit açma, boş kovanı çıkarma, çıkan kovanı tahliye etme ve tekrar kurma şeklindeki çalışma döngüsünde, arızalar sebebiyle meydana gelen kesintiye tutukluk denir.

Tutukluğa sebep olabilecek arızalar genel olarak; bakım ve temizlik kaynaklı, mühimmat kaynaklı, silah parçalarındaki deformasyonlar kaynaklı, çevre ve atıcı faktörlerinden kaynaklı olabilir. Her bir başlık uzun ve detaylı bir şekilde incelenebilir; ancak biz şimdilik basit mekanik hataların sebep olduğu tutukluklar ve bu hataları giderecek manevralara bakacağız. Atış esnasında yaşanabilecek en yaygın tabanca tutukluk sebeplerinin tespit edilip basitçe giderilmesine bir göz atalım.

Besleme hatası (fail to feed):
Silahın fişeği atım yatağına besleyemediği hatadır. En yaygın sebepleri; atıcının kabzeyi tam kavrayamaması veya bileğini gevşek bırakması (limp wristing), sürgünün yeni fişeği şarjörden kurtaracak kadar tam geri gidememesi, şarjör sorunları, mukavemetini yitiren irca yayları veya silahın aşırı kirli olmasıdır.

Hazne yükleme hatası (failure to chamber):
Fişeğin atım yatağına tam oturmadığı ve sürgünün tam kapanarak kilitlenmesini engellediği durumdur. Sorun; şarjör, yükleme rampası, kirli atım yatağı veya fişek kaynaklı olabilir.

Kitleme hatası (failure to lock):
Fişeğin atım yatağına oturduğu, ancak sürgünün kilitlenmediği durumda, tetik tertibatının iğne takımını harekete geçirememesidir. Mühimmat, zayıf irca yayı veya aşırı kirlilik bu hataya sebep olabilir.

Ateşleme Hatası (Failure to Fire)
Mühimmatın ateşlenememesi durumudur. Mühimmat hatasından, iğne takımının deforme olması, kirlenmesi ve aşırı yağlama sebebi ile iğne yuvasında fazla yağ birikmesi, hidrolik direnç oluşturarak iğnenin hareket hızını düşürmesi olabilir.

Tırnak Hatası (Failure to Extract)
Kovan çekme tırnağının boş kovanı atım yatağından çıkaramamasıdır. Aşırı kirli atım yatağı, tırnağın deforme olması veya boş kovan tablasının hasar görmesi gibi çeşitli sebeplerden kaynaklanabilir.

Fırlatıcı Hatası (Failure to Eject)
Boş kovanın atım yatağından çıkarıldığı hâlde silahtan tahliye edilemediği durumdur.

Çift Besleme (Double Feed)
Atım yatağı dolu olduğu hâlde, çıkartıcı tırnak veya kovan fırlatıcı hataları sebebiyle yeni bir fişeğin beslenmesiyle ortaya çıkan durumdur.

Kovan Dikme (Stovepipe)
Boş kovanın sürgü ile atım yatağı arasına dik vaziyette sıkışmasıdır. Çıkartıcı tırnak veya kovan fırlatıcı hatalarından kaynaklanabileceği gibi, düşük basınçlı fişek kullanımı, kavrama zafiyeti veya icra yayı/fişek basıncı uyumsuzluğu gibi farklı etkenler de bu hataya sebep olabilir.

Tutukluğun nedenlerini araştıracak yeterli zamanın olmadığı ve acil olarak giderilmesi gereken durumlarda, Tap-and-Rack manevrası birçok tutukluk sorununu çözebildiği için en temel yöntemlerden biridir. Bu konuda zaten oldukça iyi hazırlanmış içerikler mevcut. YouTube’da "Temel Tutukluk Giderme Manevrası - Tap Rack Bang" yazarak "Silah & Mühimmat" kanalının hazırladığı videoyu izleyerek nasıl uygulanacağını öğrenebilirsiniz. Bu paylaşımı hazırlayanlara da teşekkür ederim.

Tutukluk Meydana Gelmeden Önce Alınacak Tedbirler;

Silahınızın teknik ve mekanik özelliklerini iyi öğrenmeli ve doğru şekilde kullanmalısınız.
Silahınızı amacına uygun olarak kullanmalı, düzenli bakım ve kontrollerini ihmal etmemelisiniz.
Uygun ortamda ve doğru şekilde muhafaza etmelisiniz.
Silahınıza uyumlu donanım ve mühimmat kullanmalısınız.
Eğer tamir gerektiren bir durum oluşursa, yetkin kişiler tarafından uygun parçalarla onarım yaptırmalısınız.

[Sabri]

Daha önce başka bir platfom için hazırlayıp paylaştığım içeriği buraya da kopyalıyorum. Daha sonra tekrar üzerinden geçerek düzenleyeceğim. O zamana kadar fikir oluşturması açısından ham halini paylaşıyorum. Değerli forum üyelerimizin de eklemek ve düzeltmek istediği yerler olursa tekrar düzenleyeceğim.

Sn. sentinel,

Tutukluk konusunu geçen yıl silah ve ve fişek arızaları başlığıyla , sizin düşündüğünüzü detaylı bir şekilde yazmıştım, Sn. Blacksea'de bunları giderme yöntemlerini yazmış..  Silah ve fişek arızaları konusu Forumda en çok okunan 3 konu arasındadır. Nedense gözden kaçmış demek... Aşağıdaki bağlantıya tıklayabilirsiniz:

SİLAH ve FİŞEK ARIZALARI

Saygılar

[Pinus]

Besleme hatalarının en önemli nedenlerinden birisi de hatalı şarjördür. Böyle bir sorunla karşılaşıldığında sağlam bir şarjörle deneme yapmak iyi olur. Kovan ısırma olayının sebebi sürgünün çektiği kovanı yeteri hızda çarpacak parçasına vuramaması olduğundan bunun sebepleri araştırılmalıdır. En önemli sebeplerden birisi silahın yeni, dolayısıyla yayının çok sert olmasıdır. Genelde rodaj süresi sonunda böyle bir sorun kalmaz. SC ve MC silahları çalıştırabilmek için çok sert yaylar kullanıldığından tutukluk yaşamamak için bu tabancalarda 124 gr güçlü mermilerinin kullanımını tavsiye ederim.

[ceycey]

Sn.blacksea,fotoğraflar,çizgi resimlerle birlikte çok teknik,anlaşılır ve yararlı bir çalışma olmuş.
Bir videoda anlatılanlardan çok daha iyi anlaşılıyor.Elinize,emeklerinize sağlık.Konuyu sabitledim.
Böylece bu önemli konu iki başlık halinde incelenmiş oldu.Diğer arkadaşların da katkılarını
bekliyorum.

[Shepherd]

Squip load vakalarını son zamanlarda yurt içinde görmeye başladık. Genelde poligon ortamında kalabalık atışlarda oluyor. Bunda en büyük etken yoğun ve ardışık atış sesleri, atıcı ortamda squip loadı fark edemiyor.
Squid Load için özellikle poligon atışları öncesinde eğitim verilmesi ve poligon gorevlilerinin buna göre hazırlanması gerektiğini düşünüyorum.
Nacizane çıkarırımim bu yönde
Saygılarımla

[Shepherd]

Ek olarak squid load vakasını ayri bir başlıkta açılıp detaylarıyla tartışılmasıni hak ettiğini düşünüyorum. Siz değerli ustadlarimiz varken bana anca bir şeyler karalamak düşer ama musadeniz olursa bende açabilirim.

[Sabri]

Vur-Çek-At (Tap-rack-Bang) manevrası bir çok tutukluk durumunda, tutukluğu hızla çözmek için yararlı bir manevradır. Lakin Squip Load durumunda farkındalık olmazsa tehlikeli durumlara sebep olabilir. Özellikle tabanca yarışmalarında ve kolluk kuvvetleri ve taktik atış yapanlarda yapanlarda, tutukluk esnasında vur-çek-at refleksi oluşan kişilerin başına gelebiliyor.

Bu konu ile ilgili araştırma yaptığımda bir kaç olay karşıma çıktı:

NRA Shooting Sport Journal'de 2023 de bildirilen bir olayda, Bir USPSA (United States Practical Shooting Association) müsabakasında, bir yarışmacının silahında squib load meydana geldi. Atıcı, zayıf sesi fark edemeyip Vur-Çek-At refleksiyle (denetmenin uyarısına kalmadan) bir sonraki fişeği ateşledi. Namlu içinde sıkışan mermi ikinci fişekle birlikte patlamaya neden oldu ve namlu şişerek çatladı. Neyse ki, atıcı sadece küçük yaralanmalarla kurtuldu. USPSA 5.7.2.1 ve 10.5.20 kuralları squip load olayında yapılacakları belirtmektedir.

Brianenos forumda 2021 de yayınlanan bir olayda Amerika'da bir polis akademisinde eğitim sırasında, bir öğrenci atış yaparken zayıf bir ses duyuldu. Eğitimci, atıcının refleks olarak Vur-Çek-At yapmasını engelleyemedi ve öğrenci ikinci kez tetiği çekti. Sonuç olarak, namlu içinde birikmiş basınç nedeniyle Glock tabanca namlusu parçalandı. Olaydan sonra eğitim prosedürlerine, zayıf atış sesi duyulduğunda silahın hemen kontrol edilmesi gerektiği yönünde ek talimatlar getirildi.

Glock forumda 2024 de yayınlanan bir olayda Bir özel güvenlik eğitiminde SIG P226 tabanca ile atış yaparken düşük barut yüklü bir fişek ateşlendi. Atıcı, bunun bir tutukluk olduğunu sanarak Vur-Çek-At manevrası yaptı. İkinci fişek sıkışmış mermiye çarptı ve namlu patladı. Bu olayda atıcının eli hafif yaralandı.

Bu olaylar münferit gibi görünse de çıkarılacak dersler:

• Zayıf ses veya düşük geri tepme fark edilirse hemen durulmalı ve namlu kontrol edilmelidir.
  
• Vur-Çek-At tekniği refleks haline gelmeden önce, hangi durumlarda güvenli olup olmadığı iyice öğretilmelidir.
  
• Sık kullanılan eğitim mühimmatlarında (yeniden doldurulmuş) ve kalitesiz mühimmatlarda squib load riski daha yüksektir
  

Bu tür olayların çoğu hatalı mühimmat, dikkatsizlik veya aşırı otomatikleşmiş antrenmanlar nedeniyle meydana gelir. Bu yüzden atıcının her an farkındalık içinde olması çok önemlidir.

Saygılar