S. Alper Erdem Üstad'tan alıntıdır.

POMPALI

Zevkler ve renkler münakaşa edilemez... Kişi neyi kendine yakın buluyorsa ona yaklaşacaktır.

Meraklı olup silah mekanizma çeşitlerini izleyip kullanmak isteyenler tabiatıyla her çeşit tüfekten almak isteyeceklerdir...

Yoklukta, zorunlukta av merakını, kişiler su borusundan yapma ağızdan dolma tüfeklerle dahi giderebilirler. Bundan kırk yıl önce neredeyse büyük çoğunluğumuzun av silahı tek kırmalardı... Domuz avında yaralı hayvanın önüden kaçarken yere düşüp o sırada
tüfeğini açıp dolduran avcılar biliyorum...

Ama, yeterli para mevcut, alınacak yalnızca tek bir tüfek varsa... Bu yaşlı ağabeyinize ne kadar inanırsınız bilemem ama, bu "Pompalı" değildir...

Pompalı, Amerikan kültür saldırısının bize hediye ettiği bir silah türüdür...

Elle dolum yapıldığı için arıza vermeyeceği düşünülür... Ancak gerçekte öyle değildir... Atım yatağında sıkışmış bir boş fişeği silahı sökseniz dahi tehlikesiz biçimde alamazsınız...

Bunun yanında...

Filmlerde gördüğümüz esas oğlanlar tüfeği devamlı ayakta atış durumunda kullanırlar... Kuş avında, trap, skeette de öyledir....

Ama bir de yere yatıp yuvarlandığınızı, bu sırada kovan atma açıklığı düşeye bakar durumda pompalayıp tüfeği doldurduğunuzu düşünün...

Hazneden fırlayan fişek namluya değil, "Şak"!... Yere düşecektir... Domuz avında halinizi artık bir düşünüverin...

Evinizde yanınızda pompalınız, uykudan bir gürültüyle uyandınız... Belli ki bir tehlike var... Üstelik zebellah gibi karşınızda... Tüfeğinizi kaptınız, pompalayıp namluyu doldurmaya çalışıyorsunuz... Velakin el kundağı sanki çiviyle çaklmış gibi... Geri gitmiyor...Karşıdaki
silahtan ürküp kendininkini ateşliyor... Gittiniz... Niyazi oldunuz... Olay yerine sonradan gelen güvenlik ekibi uzmanı şöyle diyor;
"Vatandaş pompalısınn atım yatağını boşaltmış, ancak hazne dolu... Muhtemelen kullanmağı düşünmüş ancak horoz kuruluyken pompa yapmak için sürgü kilidini açmak gerektiği o korkuyla aklına getirememiş... Yazık olmuş"...

Bu kere avdasınız... Domuz da olabilir kuş da... Attınız vuramadınız... Pompaladınız tetiğe asıldınız..."Tık"!... Tüfek patlamadı... Ne oldu... Aceleyle el  kundağını tam geri çekemediniz, kovan gitti ama atım yatağına fişek süremediniz... "Tık"!... Düşen tetiğin nahoş sesi...

Gene avdasınız... Attınız vuramadınız... Pür hışım el kundağını geri alıp boş kovanı attınız acele kapatıp tetiği çektiniz... E, gene "Tık"!...

Ne oldu... Bu sefer aceleden kapağı tam kapatamadınız... İyi ki kuş avındasınız...

Bunlar pompalı kullanımında akla gelen öncelikli mahzurlar... Yavaş pompalamayla atılamıyan boş kovanlar da işin daniskası...

Halbuki otomatik bir tüfek bu mahzurların tamamından azade, tüm işleri sizin için kendisi yapıyor... Onun için geliştirilmiş... Kuş avına meraklıysanız en iyisi çifte... Ülkemizde her bütçeye uygun kullanılabilecek  markalar var...

Avantajlı tarafarı yok mu pompalıların...

Olmaz mı...

El kundağından şöyle sıkıca tutup silkeleyerek tüfeği kurup doldurabilirsiniz... Seyredenler hayran olacaktır...

Namludaki fişeği bir başka doluyla değiştirmek istediniz... Tetik üstte, kovan atım açıklığı altta olacak şekilde pompalayın... Hem namludaki hem de hazneden fırlayanın ikisi birden aşağı düşecektir... Tüfeği normal tutuşa getirin... Fişeğinizi sürün... (Her markada olmayabilir)...

"Ben ille de pompalı istiyorum" diyorsanız...

Döner başlıklı türleri seçin... Kilit sistemi namlu kuyruğu ve gövde üzerinde hiç stress yaratmıyacaktır...

Bir dönem centilmenin tüfeği olarak isimlendirilen 16 çap, artık piyasalarda pek bulunmuyor, pek de üretilmiyor. Eskilerden kalma olanlar var ama fişekleri hem çeşitli değil, hem çok pahalı.

Gravase Markham 1621 de yazdığı kitabında belki de özel bir çap öğütleyen ilk kişidir. Uçar avlarının henüz yaygınlaşmadığı İngilterede o zamanın askeri silahı arkebüsden  biraz daha küçük çaplı, bir inçin 2/3 ü kadar namlu genişliğini önerdi. Bu çap 16 gauge idi. 1868 İngiliz namlu üreticileri sözleşmesinde tanımlanan tek çaptı. Arkadan dolum başladıktan sonra da İngilizler pek sevmese de, Avrupalı üreticiler neredeyse bir yüzyıl en çok bu çapı üretti. 

1950 lerde Amerikada 16 çap avcıların sevgilisiydi. Uzun yıllar Avrupa standartı 65 mm atım yatağı, keza Amerikan standartı olmuş ve 32 gramlık sıkılar bıldırcın ve keklik avlarında kullanılıyordu. 1920 lerde atım yatağının 70 mm ye çıkartılması, biraz daha barut, biraz daha saçma ekleme imkanı doğurdu. Ördek ve kaz avlarında 12 çap kadar başarılı, 20 çaptan daha iyi sonuçlar alınmaktaydı. 16 çap neredeyse her av için kullanılabiliyordu. Browning firmasının 16 gauge  A5 tüfeği (Sweet Sixteen) bir dönemin en çok satılan tüfeğiydi.

Pekiyi, 12 gauge kadar güçlü, 20 gauge kadar zarif bu tüfeği kim öldürdü?

Sanayi ve ekonomi. Aynı zamanda moda kaprisleri…

II. Dünya savaşından önce çoğu av tüfeği namlu çapına uygun tezgahlarda yapılıyordu. Bazıları 16 ve 20 çapları aynı tezgahlarda yapıyordu. Fakat tüm meşhur Amerikan çifteleri ayrı ayrı tezgahlarda imal edilmekteydi. Bazı yarı otomatik yivsizlerde kubuz kısmı da çapa uygun ayrı tezgahlarda yapılmaktaydı. Savaş sonrası ekonomi şirketleri zora sokmaya başladı. Sert alüminyum alaşımların kubuz imalinde kullanılmaya başlanması 16 çapın ağırlık avantajını da ortadan kaldırdı. 12 çapın daha güçlü oluşu, 20 çapın ağırlık avantajı hem uçar hem kara avlarındaki başarıları 16 çapa olan ilgiyi azalttı.
Öte yandan 1926 yılında Skeet atışlarında kullanılacak çaplar belirlenirken aralarında  8 gauge farklarla 12 – 20 – 28 – 36 çaplar yarışacak kategoriler olarak seçildi. (aslında 36 gauge diye bir çap yok 67 gauge. Günümüzde   .410  olarak geçiyor) Skeet federasyonu 16 çapı elemiş oldu.

1992 de ABD de sulak alanlarda toksik kabul edilen kurşun peletlerin yasaklanması, bu alanlarda çelik saçmaların kullanılmasını ön plana çıkardı. Haliyle 16 çapta saçma sayısının 12 ye göre az ve hedefte etkinliğin göreceli azalması, güzelim 16 ya olan talebi azalttı.

Günümüzde az sayıda firma 16 gauge tüfek üretiyor. Ama zor bulunan ve pahalı mühimmatı, 12 gauge daki mühimmat çeşitliliği ve gücü, giderek güzelim 16 yı ortadan kaldırıyor.

Üstat Lupus'un 19.2.2011  tarihli yazısı.
Orjinalinde bir çok resim varmış; ancak zamanla silinmiş. Ben bir kaç resim ekleyeceğim.


SIG Pro, SIG ve Sauer ' in polimer gövdeli tabancalara adım attığı ilk platformdur. 1998 yılında ilk kez .40 SW kalibrede, kısa bir süre sonra da 9x19 mm kalibrede, ilerleyen yıllarda da .357 SIG kalibrede üretilmeye başlanmıştır. Temel olarak güvenlik kuvvetlerinin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak tasarlanmış bir ağır hizmet tabancasıdır.
İlk üretilen SIG Pro 'ların polimer gövdeleri İsviçre Neuhausen ' deki SIG tesislerinde üretilmiştir. Sürgü, namlu ve iç parçalar Almanya Eckenrförde ' deki Sauer tesislerinde üretilmiş veya tedarik edilmiş, müteakiben tabancaların montaj ve kalite kontrol onayları Almanya Kiel ' deki test merkezinde tamamlanmıştır Bu tabancaların gövdelerinin sol yanlarında '' Frame Made in Switzerland '' ibaresi mevcuttur. Gövde ön korkuluğundaki taktik aparat rayları standard dışıdır ve ancak bu raylara özel üretilmiş taktik araç / gereçler takılabilir.

Aşağıda birinci nesil SIG Pro ' yu görüyorsunuz;



2000 ' li yılların başında SIG ' in hafif silah bölümü el değiştirip, Swiss Arms adı altında faaliyet göstermeye başladıktan sonra İsviçre Neuhausen ' deki makina parkı da tamamen Almanya Eckernförde ' taşınmıştır. Ancak bir dönem daha eldeki İsviçre menşeli gövdelerle üretim devam etmiştir. Bu esnada horoz indirme manivelasında küçük bir değişiklik yapılmıştır. Ayrıca ilk nesil tabancalarda sahra sökümü esnasında, sürgü bloğu sabitleme manivelasının şaftını sağ taraftan itmek çok zor olduğundan, gövde sağ yanında, bu şaftın çıkış yeri olan bölgede parmak izi şeklinde yuvarlak bir tıraş yapılmıştır. Bunun sonucu olarak ortaya ikinci nesil olarak adlandırabileceğimiz SIG Pro çıkmıştır.

Bu meyanda yapılan teknik değişikliklerden birisi de, sürgü yakalama manivelası yayının değişmesi olmuştur. Bu şekilde ilk nesil SIG Pro ' larda nadir de olsa özellikle yüksek basınçlı fişeklerle atış yapılırken, şarjörde henüz fişek varken meydana gelen zamansız sürgü kilitlenmelerinin de önüne geçilmiştir.
2000' li yılların ilk yarısında, Fransız İç İşleri Bakanlığı ulusal polis ve jandarma teşkilatlarının zati demirbaş hizmet tabancası olarak 2022 yılına kadar SIG Pro ' yu seçti. İlerleyen zamanlarda Fransız İç İşleri Bakanlığı ' nın talepleri doğrultusunda platformda bazı tadilatlar yapılmıştır. Horoz indirme manivelası birinci nesil SIG Pro ' lardaki şekline geri dönmüş, gövde sağ yanındaki parmak izi sahra sökümünü kolaylaştırmak için daha da genişletilmiştir. Taktik aparat rayları standart Picatiny ray şekline çevrilmiştir. Tetik korkuluğunun ön kısmı da standart taktik aparatların düzgün sabitlenebilmesi için değiştirilmiştir. Fransız ihale kriterleri ve planlanan kullanım yılına atfen platform bundan sonra SP 2022 olarak adlandırılıp, sürgülerin üzerine marka ve model tanımı olarak SIG Sauer SP 2022 yazılmaya başlanmıştır.



Bir müddet sonra sürgü üst kısmına eklenen atım yatağı durum göstergesi ve kabza tabanına eklenen sabitleme kordonu halkası ( lanyard loop ) ve gövde önünde yapılan küçük bir değişiklik ile SP 2022 son halini almıştır. Aşağıdaki fotoğraf Sauer ' in resmi internet sitesinde yer alan SP 2022 ' dir. Ülkemize ithal edilmekte ve MKEK ' de satılmakta olan tabancalar da bunlardır.

SIG Sauer USA bir müddet önce üretimi çok rantabl olmadığı için New Hampshire, Exeter ' deki tesiste SP 2022 üretim ve montajını durdurmuş, polimer gövdeli tabanca pazarında sadece P250 ile yoluna devam edip, SP 2022 ' yi sadece talep kadar Almanya ' dan tamamen hazır bir şekilde ithal etmeyi planlamıştı. Ancak P 250 ile umduğunu bulamayan, zamanla daha çok tanınıp talep görmeye başlayan SP 2022 ' yi ABD ' de tekrar üretmeye karar verdi.
Bu sefer polimer gövdeler de ABD ' de üretilmeye başladı. Polimer gövde üzerinde ABD ve Kuzey Amerika pazarında talep gören bazı küçük tadilatlar yapıldı. Taktik aparat olukları değiştirildi. Kabza ön yan taraflarındaki çizgiler pürtüklü bir desenle değiştirildi. Tetik korkuluğunun altı genişletildi, devamındaki şarjör kanalının yerleştiği yüzey de genişletildi. Kabza opsiyonlarına daha ince ve tetik erişiminin daha da kısaldığı '' Slim Grip '' eklendi. Tetik standart olarak daha kısa erişim mesafesi sunan '' Short Trigger '' olarak sunulmaya başlandı. Horoz indirme manivelası üzerindeki parmak temas yüzeyinin açısı ve temas alanı değiştirildi. Bu makyajların yanında yapılan en önemli mekanik değişiklik ise, halihazırda üretilen blok çelik sürgülü klasik modellerle parça standardizasyonu sağlayarak maliyetleri düşürmek için tırnak ve yatağının artık dışarıda olması.

İlk satılık ilanını ben açayım.
5 kapasiteli, 38 Special/3.57 Magnum çapındaki revolverler için speedloader(Hızlı doldurucu).
Markası HKS modeli 36'dır.Hiç kullanılmadılar. Teki 300,00 TL.İkisi birden 500,00 TL.Özelden ulaşın.

 

Farklı bir giriş yapmak istedim. Özel yapım bir puro kesme çakısı. N690 çeliği ve zeytin ağacından imal edilmiştir.

YİVSİZ TEK KURŞUNLARIN TUTARSIZLIĞI

Değerli Forumdaşlarım,

XII. yüzyılda ünlü İslam düşünürü imam Gazali, “Tehafüt-ül Felasiye” (Filozofların tutarsızlığı) isimli kitabına yine ünlü İslam düşünürü İbn-i Rüşt “Tehafüt-ü Tehafüt” (Tutarsızlığın tutarsızlığı) eseriyle cevap verdi. Çağlar boyu tutarsızlık üzerine bu iki görüş tartışılagelir. Yivsiz tüfeğin de bana göre bir felsefesi var. Özellikle yivsiz tek kurşunların tutarsızlığı (isabet ve grupman sorunları) yıllardır yazılır, çizilir, görüntülenir.

1850 yılına gelinceye kadar bütün ateşli silahlar, günümüzün av tüfekleri gibi kaval namluydu. O zamanın ağızdan dolma askeri tüfekleri de 16 çap gülle atarlardı. Yivli tüfeklerin askeri alana girmesiyle, yivsiz tüfekler günümüze kadar sivil alanda gelişerek mevcudiyetini sürdürdü. İlk şoklu tüfekler 1870 yılında ortaya çıktı. 

1900 lere varıldığında kendinden şoklu namlulu yivsiz tüfekler yapılıyor, uyarı olarak “gülle atılmaması” belirtiliyor veya normal çapından küçük gülleler kullanılıyordu. Bu güllelerin isabetsizliği ve tutarsızlığına karşı 1890 da Almanya’da Willhelm Brenneke kendi adıyla anılan tek kurşunu çıkardı. 1932 yılında da William Foster ABD de kendi adıyla anılan tek kurşunu buldu. Gülleye göre daha isabetli bu kurşunlar ve bunların değişik varyasyonları günümüze kadar geldiler. İtalyan Brenekesi denilen Gualandi, sonraları yivli yivsiz namlu ve yivli şok için üretilen Sabot tarzı tek kurşunlar bunları izledi. Günümüzde yivsiz tek kurşunlar büyük avlar için hala kullanılıyor.

Tutarlılık rastgele zamanlardaki gözlem sonuçlarının hepsinin birbirine yakın olması hali.. olarak tanımlanabilir.  Yivsiz tek kurşun da olsa tutarlılık durumunda ayni fiziksel ve balistik koşullarda atılan her kurşunun aynı noktayı vurması gerekir.

Çeşitli faktörlere bağlı olarak namlu çıkış hızlarında farklılıklar olabilir. Daha önce yazmıştım.  "Kurşun ağırlığındaki 1 grain (0,06 gram) ve barut miktarındaki 0,6 grain (0,03 gram) üzeri değişkenlik atım yatağı basıncı ve bununla bağlantılı namlu çıkış hızını değiştirir.
Namlu çıkış hızını etkileyen faktörler şunlardır:


Fabrika dolumlarında barut volümetrik olarak doldurulur. El dolumun da ise hassas terazi ile ölçme imkanımız var. Kaliteli fabrika dolumlarında bile namlu çıkış hızlarında 20 fps (6 m/s) fark vardır. El dolumlarında 15 fps (4 m/s) farka kadar düşürülebilme imkanı vardır. Namlu çıkış hızlarında ne kadar az fark ve standart sapma varsa fişek o kadar isabetli olacaktır. Namlu çıkış hızlarındaki fark hedefe isabette düşey eksende farklı vurmaya neden olur."

Namlu çıkış hızındaki değişiklikler vertikal (düşey) eksende farklılık yaratırlar:



Yukarıdaki resimde aralarında 40 ar fps farklı çıkış hızlarındaki tek kurşunların balistik eğrileri çizildiğinde 36,5 metrede  hedef üzerindeki vuruş noktalarını işaretledim. En yüksek ile en düşük namlu çıkış hızları arasında 120 fps farka rağmen vuruş noktalarının 3-4  cm’lik bir alanda üst üste dizildikleri görülüyor.  Gerçek atışlarda bu farkın daha fazla olduğunu görüyoruz. Tek sorun namlu çıkış hızı farkı olmamalı. Acaba bu farklılıklar nereden kaynaklanıyor? Onu gözden geçirelim.

Namlu çıkış hızındaki fark keza geri tepmeyi farklılaştırır, bu farklı namlu şahlanması demektir. Bu vertikal dağılımın nedenlerindendir. Böylece namlu çıkış hızındaki farklılıklar vertikal dağılımı hem mermi düşmesi hem de namlu şahlanması ile etkiler

Değerli arkadaşım Tevfik Gün YouTube kanalında çok değerli çalışmalar yapıyor. Kendisi ile sık sık yazışıyoruz. Beraber planladığımız çalışmalar var. Bunlardan biri de hassas ölçümlerle, her şeyi aynı fişeklerle bir tutarlılık çalışması da yapıyoruz. Atışlarından birini istatistik tutarlılık açısından değerlendirelim:




Resimde vuruş noktalarının namlu çıkış hızı, yatay ve düşey eksendeki koordinatları ile ilişkisini korelasyon analizi yaparak değerlendirdiğimizde (r = korelasyon katsayısı) :
Yukarıda yazdığım gibi düşey eksende (yukarı-aşağı) namlu çıkış hızı ile vuruş noktası arasında orta derecede bir ilişki olduğu gösterilirken, yatay eksende (sağ-sol) ilişki olmadığı ortaya çıkıyor.

Namlu çıkış hızındaki ilişkiden sonra, fişek çekirdek ağırlıkları farklı olursa ne olur ile ilgili bir çalışmayı da ben yaptım (rüzgar etkisi nedeniyle yanal dağılım fazla olduysa da fikir veriyor)

https://youtu.be/NzQ7-71XA5Y

Aşağıdaki resimde ağırlıkları eşit olanlar (rüzgara rağmen) toplu bir dağılım vermesine rağmen, sırasıyla 100 er mg farklı ağırlıktaki kurşunların dağınık grup yaptıklarını gözledik

Kurşun ağırlıkları eşit grupta (sol dıştaki ilk atış sağnak rüzgar nedeniyle dışta) altta toplu grubun dışında bir vuruş var. Klasik 4 e 1 diye tanımlanan, sıkı grup içinde 4. veya 5. Atışta, atıcı konsantrasyonunu kaybettiğinde ortaya çıkan bir durumdur. Bu noktada, genellikle son atışı mevcut deliklere denk getirmek isterken berbat olur. Genellikle dipçiği omuzuna fazla bastırmaktan dolayı atış aşağı gider



Piyasadan aldığım bir fişek kutusundan rastgele örnekler alıp kesip barut ve çekirdek ağırlıklarını tarttım:



Barut miktarları arasında 60 miligram, kurşun ağırlıkları arasında ise 550 (beşyüzelli) miligram fark var. Daha fazla fişek kessem bu farkların artacağını düşünüyorum. Bu ciddi farklar hedefte dağınık bir grupmana sebep olacaktır. Bu sadece namlu çıkış hızındaki farklılıktan olmayacaktır.

Ağırlık değişince Atım yatağı basıncı değişir. Yük arttıkça basınç da artar. Yukarıda söz ettiğim gibi farklı basınç ve namlu çıkış hızı farklı namlu şahlanması yaratır. Bunun yanı sıra farklı basınçlar namludaki titreşimi farklı frekansta yaratacağından, namlu salınımının farklı anlarında çıkan mermiler vuruş noktalarının farklılaşmasına neden olur.
Şu yavaş çekim videoyu dikkatlice izlerseniz namlu salınımı (Barrel harmonics) seçilebiliyor:

https://youtu.be/BhsNV1-P0PQ

Namlu salınımı sadece düşey eksende değil, yatay eksende de farklı noktaları vurmamıza yol açar. Namlu salınımı iç balistik olayların, namluya aktarılması ile ilgili bir olaydır. Namlu çeper kalınlığı arttıkça ve namlu boyu kısaldıkça azalır. O nedenle tek kurşun atmak için tasarlanan Slug namlusu biraz farklıdır. (Demek ki isabetlilik ve tutarlılık sadece fişek ve atıcıyı değil, aynı zamanda tüfeği de ilgilendiren bir konudur)

Farklı atım yatağı basıncı ve farklı namlu çıkış hızı namlu salınımını değiştirir, buna bağlı hedefte vuruş noktaları farklılaşır



Av fişeği bir SİSTEMDİR. Av fişeği içinde her bir parça (kartuş, kapsül, barut, TAPA, kurşun) her biri  sistemi farklılaştırır. Yukarıda namlu çıkış hızının vuruş noktasını değiştireceğini görmüştük. Sistemin her bir parçası hem atım yatağı basıncı, hem de namlu çıkış hızı üzerinde etkilidir.

Bunların içinde yivlilerde bulunmayan önemli bir parça TAPA’dır.

Tapanın gaz pistonunun sızdırmazlık etkisi, tapadan tapaya değişir, ancak ne kadar olduğunu söylemek zordur.

Tapanın diğer önemli bir etkisi, tapanın amortisör (cushion= yastık, tampon) etkisidir.  Az tampon etkisi, daha yüksek basınç demektir. Tapanın bacaklarının uzunluğu, daha fazla alan açacağı için basıncı karşılamak ve azaltmak açısından önemlidir.

Diğer bir konu tapanın yapıldığı plastik malzeme ile ilgilidir. Yapıldığı malzemenin sürtünme katsayısı, namluya oturuşu basıncı da farklılaştırır. Ancak burada atıldığı tüfeğin namlu çapı ile de bir ilişki vardır. İyi tapa elastisitesi ile namlu çapına da uyum göstermelidir. Tapanın çapını genş olması da basıncı arttırır.

Tapanın atım yatağı basıncını etkileyen faktörler şöyle sıralanabilir:

Çapı (sıkılığı)
Ağırlığı
Tasarımı ( tampon etkisi ve bunun süresi)
Yapıldığı malzeme (sürtünme katsayısı)
Tapa duvar kalınlığı (tapa içinde ne kadar sürtüneceğini belirler)
Tapa yüzeyi (namlu ile temas eden alan)

 Bunların hepsi ATIM YATAĞI BASINCI üzerine etkilidir.,
Yivsiz tek kurşunlarda hem gaz pistonu hem basınç karşılayıcı tampon hem de kurşunla bütünleşik seyrediyorsa denge sağlayıcı olarak görev yapar.  Tapanın gaz sızdırması, ayaklarının ezilmesinde eşitsizlik, eğrilme tek kurşunun arkasında bir dümen gibi yön değiştirmesinde rol oynar. Basınç farklılığı namlu çıkış hızını farklılaştırarak düşey eksendeki isabeti etkilerken, bir şekilde ezilmesi, asimetrik eşitsiz bükülmesi yanal eksende isabeti etkiler.
Bunun dışında Yivsiz tek kurşunların transsonik bölgeden yivlilerden daha çok etkilendiğini bilmemizde fayda var. Misket türü tek kurşunlarda da Magnus etkisi gibi yön değiştirmeye sebep olan etkiler var. Bunları daha sonra aktarmaya çalışacağım.

SONUÇ:

Görüldüğü gibi teorik olarak her şeyi eşit tek kurşunların belirli mesafe içinde aynı noktayı vurmasını beklerken, birçok faktör yivsiz tek kurşunların farklı noktayı vurarak tutarsızlığına neden olmaktadır. Fabrika dolumlarında bu farklılıklar daha fazla olabilmekte, hassas el dolumlarında, hassas ölçümler, malzemeyi ve birleşenleri doğru seçerek daha isabetli kurşun etmeyi daha mümkün kılmaktadır.

YİVSİZ yivli TEK KURŞUNLARDA (Rifled Slug) JİROSKOPİK STABİLİTE VARMIDIR?



Uzun yazı okumayı sevmeyenler için sorunun cevabını baştan vereyim EVET. Ama sınırlı mesafede. Nasıl ve hangi mesafede olduğunu merak edenler için devamında açıklayacağım.

Uzun senelerdir kabul gören görüş, yivsiz tek kurşunların shuttlecock ya da badminton topu gibi, ağırlık merkezi önde ve eteklerine binen hava akımı ile ve sürüklenme stabilitesi ile hareket ettikleri idi.  Rifled slug adı verilen etrafında kanatçıkları olan tek kurşunlarda, bu kanatçıkların ezilerek namlu ve şok genişliğine uygun çapa gelmeleri amacıyla yapıldıkları varsayılıyordu. Kanatçıkları olmayan yivsiz tek kurşunlar gerçekten sürüklenme stabilitesi ile hareket ediyorlar.

1960 lı yıllardan beri rifled slug adı verilen yivsiz yivli tek kurşunların kendi etraflarında döndüğü biliniyor. Bu dönmenin kanatçıklara binen hava akımı ile oluştuğu düşünülüyor ve “aerodinamic slug” başlığı altında US Patent dairesinden alınmış bir sürü patent de var. Ayni yanılgıya CFD analizlerime bakarak ben de düşmüşüm:

Taofledermaus 26 Ocak 2017 tarihinde youtube kanalında yayınladığı süper yavaş çekim videosunda Foster slugların namludan çıktıktan sonra kendi etraflarında döndüğünü gösterdi: (Dönüş sayısının 700 rpm civarında olduğunu ve bunun jiroskobik stabilite için yeterli olmadığını söylüyor, kameranın 8800 fp yavaş çekim hızını hesaba katmamış)



Kendisi ile yazışmalarımda (okuduğum patent yazılarının etkisiyle)  dönmenin kanatçıklara binen hava akımı ile olduğunu iddia etmiştim, o da dönmenin namlu içinde başladığını. Ancak yanılmışım. Hem Taofladermaus, hem Sn. Tevfik Gün, hem de benim (RX0 II kameramla) yavaş çekimler hep sağa dönüş gösteriyor (kanatçıklar rüzgar gülü etkisi yapsa dönüş sola doğru olacaktı). O zaman namlu içinde nasıl döndüğüne bakalım:



9-11 derece açıya sahip kanatçıklar namluya sürtünürken vida hareketi gibi bir dönme meydana geliyor, kanatçıklar sağa yönelik olduğundan dönme sağa doğru. Hesaplamalar yivsiz namluda 1:38 – 1:47  inç bir dönme oranı olduğunu gösteriyor.

Bunun sonucuda ortaya çıkan dönme, elbette yivliler gibi 200-300 bin devir değil. Ancak namluyu çıkış hızına da bağlı bir devir sayısı ile dönerek terk ettiği anlaşılıyor.

George N. Vitt kanatçıklara binen hava akımına göre yaptığı hesaplarda 12 gauge slug için dakikada 6750 devir hesaplamış:


Outdoorlife forumda rifled slugların 10.000, yivli şok ile 40.000 devir yaptıklarını yazmışlar (tablonun kaynağını bulamadım)
https://answers.outdoorlife.com/forum/gu...gun-barrel

Tüm bunlara karşın hala bu devir sayısının jiroskobik stabilite için yeterli olmadığı söylemleri var. Yeterli mi değil mi biraz fiziğe girerek bakmak lazım.
 Klasik mekanikte momentum ya da devinirlik, bir nesnenin kütlesi ve hızının çarpımıdır; (p = mv). Hız gibi, momentum da vektörel bir niceliktir, yani büyüklüğünün yanı sıra bir yöne de sahiptir. Açısal momentum, herhangi bir cismin dönüş hareketine devam etme isteğinin bir göstergesidir ve bu nicelik cismin kütlesine, şekline ve hızına bağlıdır. Açısal momentum bir vektör birimidir ve cismin belirli eksenler üzerinde sahip olduğu dönüş eylemsizliği  ile dönüş hızını ifade eder.


Belirli bir devir sayısının üzerinde açısal momentum yerçekimi etkisini yenecek gücün üzerine çıkarsa dönen cisim bir eksende sabit kalır. Jiroskobun ve jiroskobik dengenin temeli budur: Aşağıdaki video bağlantısında kendi etrafında dönen bir paranın, belirli devir sayısının üstünde dengede durduğunu, sürtünme etkisi ile devir sayısı düşünce önce yalpalamaya  (precession) başladığı, sonra dengesini kaybedip devrildiğini izleyebilirsiniz:

Etrafında dönen paranın yalpalama hareketi



Yukarıdaki şekilde dönen bir topaç’ın ne zaman, hangi dönüş sayısının altında yalpalamaya başladığı fiziksel formül ile hesaplanabilmektedir.
Şimdi tekrar baştaki konuya dönelim. Kanatçıklı Yivsiz tek kurşunlar belirli bir devirde namludan çıktığına göre, bu hesaplara göre hangi devir sayısında jiroskobik dengeyi kaybettiğini bulalım.

Yivsiz tek kurşunlar cüsseleri, yapıları, yüksek sürüklenme katsayıları (düşük balistik katsayıları)  nedeniyle çok kısa sürede hız kaybederler. Vitt US3200751 no.lu patentinde yivsiz tek kurşunlar için menzili içinde ortalama hızının 1200 fps civarında olduğunu ifade etmiştir ki (ses hızı 1116 fps) bence de mantıklı. Bu durumda 18,51 mm çapta 32 gram bir Foster tek kurşunun 1200 fps (365 m/s) hızda yalpalamadan jiroskobik dengede kalacağı en düşük devir sayısını hesaplayalım



Dakikada 3217 devir bulduk. Bu devir sayısı altına düşünce yalpalama başlayacaktır. Pekiyi bu jiroskobik stabilite kaç metrede mümkün? Ona balistik tablodan bakabiliriz:

Piyasadaki tek kurşunların namlu çıkış hızını yaklaşık 1450 fps (442 m/s) olarak alırsak Foster için:


Yaklaşık 55 yarda (50 metre) içinde jiroskobik stabiliteye sahip olduklarını söyleyebiliriz.
Çok kaliteli olmasada benim kendi kaydettiğim yavaş çekim videomda bunu bir değerlendirmek istedim:



Bu video da internette bulduğum bir foster slug'ın seyir esnasındaki dönüşünü aşağıdaki bağlantıdan izleyebilirsiniz:



Baştan da yazdığım gibi rifled slug adı verilen kanatçıklı tek kurşunlarda belirli bir mesafe içinde jiroskobik stabilite vardır.

Silah Yasası Tasarısı çalışmaları sırasında TBMM Silah Yasası Komisyonu üyelerine verdiğimiz metindeki "Bağımsızlık Silah İlişkisi" ve "Güvenlik Sorunları ve Çözümleri" isimli makaleleri, bireysel silahlanma hakkı ile ilgili olduğu için burada paylaşmak ihtiyacı hissettim.

                  BAĞIMSIZLIK-SİLAH İLİŞKİSİ:
                  Tarih boyunca yapılan savaşlar ve istilalar incelendiğinde; silahları daha güçlü olan ve silahlarını daha iyi kullanan milletlerin genelde galip geldiğini görüyoruz. Silahları düşmanlarından geri kalmayan ve silahlarını kullanmayı bilen toplumlar ,tarih boyunca kaybetmemişler ve asla köleleştirilememişlerdir.                 
                  Osmanlı İmparatorluğu’nun 3 kıtaya kadar yayılmasının en önemli nedenlerinden birisi, iyi silahlara sahip olması ve bu silahları kullanmayı iyi bilen bir ordusunun olmasıydı.
                  Silahlarımız olmasa ve değerli komutanlarımızca silahını iyi kullanabilen eğitimli bir ordumuz olmasa, İstiklal Savaşı’nı kazanabilir miydik?
                  Yani,silah ve silahlarını iyi kullanabilen bir ordu, bağımsızlık için en önemli unsurlardan birisidir.
                  Yine savaş tarihi incelendiğinde, milis kuvvetler dediğimiz silahı olan sivil güçlerin çok önemli roller oynadığını görüyoruz.
                  Amerika’nın bağımsızlığını kazanabilmesi, milis kuvvetlerin düzenli ordu yanında savaşa girmesiyle mümkün olmuştur.
                  Osmanlı’da, savaş zamanı dışında çiftçilik yapan, sefer olunca orduya katılan sipahileri hatırlayalım. Bunlar da milisti.
                  Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasını sağlayan en önemli faktörlerden biri, Kuvay-i Milliye denilen bir kısmını milislerin oluşturduğu güç değil midir? Babadan, dededen kalma tüfekleri ve tabancaları olan siviller savaşa katılmasa, zafer kazanılabilir miydi?
Bu örnekler arttırılabilir. Bir de ters örnekleri düşünelim.
                1995 Yılında Srebrenitsa’da, Birleşmiş Milletler tarafından Boşnak köylerinden duvarda asılı dededen kalma tekli kırmalar bile toplanmış, öteki yanda Yugoslav ordusunun depolarını açıp silahları alan Bosnalı Sırplar, savaş başlamadan çok önce milis eğitim kampları düzenleyerek katliama hazırlanmışlardır. Sonuçta silahlı Sırplar, çoluk, çocuk demeden hiçbir silahı olmayan(resmi rakamlara göre)8.372 müslümanı katletmişlerdir. Müslümanların evlerinde en azından birer tüfeği olsaydı, bu katliam olabilir miydi?
Yugoslayva iç savaşı sırasında ellerinden silahları alınan Müslüman Boşnaklar, küçük atölyelerde ve evlerinde silah yaparak kendilerini savunmaya çalışmışlardır. Bu silahların bir kısmı şimdi soykırım müzelerinde sergileniyor.
Yine 1992 yılında Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ bölgesindeki Hocalı Kasabası’nda Ermeni güçler, silahsız  106'sı kadın, 83'ü çocuk olmak üzere toplam 613 Azerbaycan vatandaşını katletmiştir. Kadınlara tecavüz edilmiş, hamile olanlarının karınlarına süngü saplanarak bebekleriyle birlikte öldürülmüşlerdir. Bu insanların kendilerini savunmaya yetecek kadar silahı olsaydı, bu katliam kolayca yapılabilir miydi?
                  Tarih göstermiştir ki , silah ve silahlarını iyi kullanabilen bir ordu dışında silahı olan milisler de bağımsızlık için önemlidir. Silahı olan insanları köleleştiremezsiniz.
 
                   GÜVENLİK SORUNU VE ÇÖZÜMLERİ:
                  Büyük şehirlerimiz son on yıllarda büyük bir değişim geçirmiştir. Sosyal ilişkiler farklılaşmış, dayanışma, vatandaşlık bilinci, sevgi ,saygı gibi kavramlar tüm Dünya'nın içinden geçmekte oldu "kaos çağı" da diyebileceğimiz ortamda, giderek yok olmaya başlamışlardır. Nüfus artmakta, kaynaklar azalmaktadır. Kaynakları yoğunluklu tüketmekte olan kitle, pastanın kendilerine düşen payından vazgeçmeyip, daha da hırçınlaştıkça; genel nüfus, ekonomik olarak her geçen gün daha da zorlanmaktadır. Bu hızlı değişim ve sosyo-ekonomik anlamda yeni değerlere tutunamayan, nasıl tutunacağını bilmeyen , feodal düzenden şehirli düzenine geçmekte zorlanan kitleler, işsizliğin artışıyla ekonomik olarak da zorlandıkça; sonuç olarak kanunsuzlaşmaya giden iki farklı yoldan birini seçebilmektedirler. Yalnız kalarak, soyutlanmak, giderek geçiminin zorlaşmasıyla, bir aile kurma şansını da yakalayamamak ve en sonunda kaybedecek hiçbir şeyi olmayan potansiyel suçlu bir bireye dönüşmek. Ya da kendi aralarında gruplaşarak, bir güç mevzisi elde etmek adına kanunsuzlaşmak; ki buna çete kurmak diyoruz.
                  Bu noktaya ek olarak, vatanımız  şu an Dünya'da yüzyıllardır uğruna savaşılan kaynakların ortaya çıktığı , sınır komşularının politik açıdan son derece istikrarsız olduğu bir coğrafya üzerindedir. Kaynaklar ve güç dağılımları olarak bakıldığında da, bu coğrafya daha uzun süre bu konumda kalmaya mahkumdur. Dolayısıyla, bu ülke üzerinden suç nakli, (silah kaçakçılığı, uyuşturucu trafiği vs.) daima olmuştur ve olmaya da devam edecektir.
                  Güvenlik güçlerimiz bu konularda ellerinden geleni yapmakta olsa da, bu, bireyin böyle bir coğrafyada yaşadığı gerçeğini; kendisinin ve ailesinin güvenliğinden endişe duyabileceği gerçeğini değiştirmez.         
                  Hemen hemen Dünya’nın her yerinde olduğu gibi, yurdumuzda da saldırı suçları ciddi oranlarda artmaya başlamıştır. Dürüst vatandaşın haklarını kollamak, ve suçluların cezalandırılması adına yeterli çözümlerin bir türlü sağlanamaması, potansiyel suçluları da çabucak suç dünyasına çekmekte, adeta “ekmeklerine yağ sürmektedir. ”Kimi metropollerin nüfusunun on beş milyonu bulduğu bu zamanda, güvenlik güçlerinin de her köşe başına bir memur koyamayacağı malumdur. Dolayısıyla da bireysel suçları önleyici tedbirlerin alınmasında yetersiz kalınması, günümüzde anlaşılamayacak bir durum değildir. Öyleyse vatandaşın haklarının, özellikle de insan haklarının en kutsalı olan “yaşama hakkının” korunması; “bireyin kendisinin ve ailesinin can güvenliğini koruma hakkının elinden alınmaması gerekmektedir.
                  Özetlemek gerekirse,
                  -Silah ve silahlarını iyi kullanabilen bir ordu dışında silahı olan milislerin de bağımsızlık için önemli olduğu, silahı olan insanları köleleştirilemeyeceği,
                  -Ülkemizin en istikrarsız coğrafyalardan birinde yer alması ve bundan kaynaklanan silah kaçakçılığının her zaman var olacağı realitesi,
                  -Nüfusun artması, kaynakların azalması, feodal düzenden şehirli düzene geçilmesi, işsizliğin artmasıyla ekonomik ve sosyal olarak tutunamayan insanların potansiyel suçlu olması, çetelerin artması, saldırıların çoğalması,
                  -Nüfusun artmasıyla güvenlik güçlerinin herkesi her zaman koruyamayacağı gerçeği,
                  -Halkımızın geçmişten gelen silah sevgisi ve silah kültürünün varlığı, vb. nedenlerle savunma ihtiyacı hisseden insanlar, içgüdüsel olarak  kendisinin ve ailesinin namuslarını, canlarını, mallarını, ülkelerinin bağımsızlıklarını duvarda asılı duran silahlarına ve tabancalarına emanet etmişler, kısaca bireysel olarak silahlanmışlardır.
                  Emniyet Genel Müdürlüğü’nün resmi istatistiklerine göre, ateşli silahlarla işlenen suçlarda, ruhsatlı silahların oranı 2005 yılında % 16,7 , 2006 yılında %11,83 olmuştur. Silahlanma karşıtı Umut Vakfı’nın açıkladığı istatistiğe göre, bu rakam 2012 yılında % 9’a düşmüştür. Bu rakam içerisinde meşru müdafaa durumu nedeniyle ateşli silahını kullanan ve beraat edenlerin de olduğu düşünülürse, net rakamın %5-6 olması kuvvetle muhtemeldir.
                         
                   Yani ,yasal silahı olan insanlar, kanunlara uymaya çalışan, suç işlemekten çekinen ve silahına sadece yukarıda anlattığımız şekilde canını, malını, namusunu ve vatanını korumak için sahip olan insanlardır.

YİVSİZ TEK KURŞUNLARDA DIŞ BALİSTİK

Eski TT forumda yer almış ve kaybolan yazıları toplamaya devam ediyoruz.

Sıkının namluyu terk ettikten sonra hedefe varıncaya kadar olan olayları “dış balistik” olarak tanımlamıştım. Genellikle saçma atmak üzere tasarlanmış yivsiz tüfeklerle  yakın sayılabilecek mesafelerde orta ve büyük avlara veya hedef atıcılığında yivsiz tek kurşunlar da kullanılmaktadır. Saçma balistiğini farklılıkları nedeniyle başka bir sayfada aktarmaya çalışacağım. Aslında okuyucularımızın bildiği konular.
Yivsiz tek kurşunlar, yivlilere göre hızı az, menzili düşük, isabet oranı düşük mermilerdir.
Nedenlerini kabaca şöyle sıralayabiliriz:

• Namlu çıkış hızları yivlilere göre çok düşüktür. 
  
• Cüsseleri yivli mermilerden fazladır, dolayısı ile sürüklenme katsayıları yüksektir, hava direnci ile kısa mesafede hız kaybederek düşmeye başlarlar
  
• Çoğunlukla künt uçlu olduğundan aerodinamik yapıları yivlilere göre kötü ve Balistik katsayıları oldukça düşüktür
  
• Yivli mermiler gibi jiroskobik dengeleri yoktur (veya çok az), daha çok çekme (sürüklenme) dengesi ile hareket ederler 
  
• Üzerleri kaplı olmadığından namlu sürtünmesinden dolayı ısınma ile şekilleri kolay bozulur, aerodinamik yapıları daha namludan çıkmadan bozulabilir
  
• Transsonik bölgeye kısa mesafede girerler, denge ve seyirleri çabuk bozulur
  

Taşıması kolay küçük bir silah almak istedim,çokda seçenek yokdu malesef, canik mc9 da yeni çıkmışdı inanılmaz reklamı yapılıyor, yerli yabancı basında yere göğe sığdırılamıyordu,almadan denemek istedim bir poligonda buldum,gittim atış yaptım sürgü bir iki defa arkada kaldı tam oturmadı,oradaki hoca tutma kaynaklıdır dedi,çokda takılmadım,sonuçda kötü bir yorum yokdu internette,gittim aldım mke den reddot falanda takdırdım tetik değişdirdim şık oldu,sonra atışlara başladım 2-3 atışda bir tutukluk yapıyor besleme sorunu yaşıyor çoğu zamanda sürgü bir kaç mm geride kalıyordu,canik store a götürdüm sağolsunlar bayağı ilgilendiler,fabrikaya gitti geldi tabanca bir arıza yok ama tedbir amaçlı irca yayı değişdirdik dediler.

Tekrar atışlara başladım aynı sorunlar devam ediyor,tekrar aradım konuşdum,tekrar fabrikaya gönderildi,yine sorun yok tabancada siz yanlış tutuyorsunuz dediler,video atın çekin vs dediler,bende acaba gerçekden öylemi dedim 5 arkadaşla beraber atışa gittim hepsine denettim herkesde aynı problem,bu sefer şikayetimvar sitesine koydum hemen aradılar çok ilgilendiler,bu arada sürekli reddot vidalarıda gevşemeye başladı sürekli sıkıştırıyordum,bu sefer anadolu yakasında canik in merkezine gittim teslim ettim tabancamı.

Birkaç hafta sonra gittim teslim almaya,yine bir sorun yok tabancada dediler,şarjörlerdeki yayda sıkıntı olduğunu söyleyip şarjörlerin hepsini değişdirdiler,tekrar atışlara başladım bu sefer ilk atışlarda gerçekden sıkıntı olmadı ama malesef sonra yine aynı sorunlar başladı,tekrar aradım söyledim sorunları,gelin bırakın tabancanızı tekrar kontrol edelim dediler.

Gitmedim hala bir köşeye kaldırdım tabancayı,o sıralarda mke ye gelen hellcat pro lardan aldım,oda başka bir hikaye iğne mermiye vuruyor ama patlatmamaya başladı yeterince güçlü vurmuyor sanırım,şimdi canik tti ın çıkmasını bekliyorum ama kafamda bir çok soruyla beraber.

Mc9 da hala silah dolabının bir köşesinde duruyor....